Η διεθνής σκηνή θυμίζει πλέον τον Τιτανικό τη στιγμή που ο καπετάνιος αποφασίζει να αναπτύξει μέγιστη ταχύτητα ενώ μπροστά του διακρίνεται το παγόβουνο. Η αποτυχία των διαπραγματεύσεων στο Ισλαμαμπάντ δεν ήταν απλώς ένα διπλωματικό αδιέξοδο· ήταν η στιγμή που η Ουάσινγκτον επέλεξε την ολοκληρωτική σύγκρουση αντί για την αναγκαία έξοδο κινδύνου.
σχετικά άρθρα
Το σκηνικό είναι ζοφερό. Ο Ντόναλντ Τραμπ, σε μια επίδειξη ισχύος που μοιάζει περισσότερο με στρατηγικό σπασμό, διέταξε τον ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν. Η πρόθεση είναι σαφής: να γονατίσει την Τεχεράνη οικονομικά, ελπίζοντας να κερδίσει με τον εξαναγκασμό όσα δεν κατάφερε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Όμως, όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, υπάρχει μια θεμελιώδης πλάνη στον αμερικανικό σχεδιασμό. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν κάθονται πια στη θέση του οδηγού.
Η παγίδα του Ισλαμαμπάντ και η σκιά του Νετανιάχου
Οι διαπραγματεύσεις στο Ισλαμαμπάντ ξεκίνησαν με την ελπίδα μιας ευελιξίας. Ο ίδιος ο Τραμπ είχε αφήσει να εννοηθεί πως θα συζητούσε στη βάση του ιρανικού σχεδίου 10 σημείων. Ωστόσο, η πραγματικότητα της συνάντησης ήταν τελείως διαφορετική. Ο αντιπρόεδρος JD Vance παρουσίασε ένα πακέτο μαξιμαλιστικών απαιτήσεων —το λεγόμενο σχέδιο 15 σημείων— απαιτώντας ουσιαστικά την άνευ όρων παράδοση του Ιράν.
Γιατί αυτή η στροφή; Η απάντηση κρύβεται στις συνεχείς επικοινωνίες του Vance με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου κατά τη διάρκεια των συνομιλιών. Με την παρουσία «σκληρών» σιωνιστών συμβούλων στο πλευρό του, ο Vance επέλεξε να ακολουθήσει την ατζέντα του Ισραήλ, φοβούμενος το πολιτικό κόστος για τις δικές του φιλοδοξίες το 2028. Το αποτέλεσμα; Μια “έκρηξη” στις διαπραγματεύσεις που το Ισραήλ έσπευσε να χαιρετίσει, ενώ ο κόσμος παρακολουθεί έντρομος.
Οι τέσσερις στόχοι που έγιναν στάχτη
Αν κοιτάξουμε ψυχρά τα δεδομένα, οι ΗΠΑ έχουν ήδη υποστεί μια στρατηγική ήττα. Οι τέσσερις βασικοί στόχοι του πολέμου που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο έχουν αποτύχει παταγωδώς:
-
Αλλαγή καθεστώτος: Το Ιράν παραμένει ακλόνητο, με τους σκληροπυρηνικούς να ενισχύονται.
-
Τέλος στο πυραυλικό πρόγραμμα: Οι δυνατότητες της Τεχεράνης παραμένουν ανέπαφες.
-
Διακοπή εμπλουτισμού ουρανίου: Το Ιράν είναι πιο κοντά από ποτέ στην πυρηνική επιλογή.
-
Απομόνωση των πληρεξουσίων (Χεζμπολάχ, Χούθι): Η επιρροή τους στην περιοχή έχει εκτοξευθεί.
Επιπλέον, το Ιράν ελέγχει πλέον τα Στενά του Ορμούζ, μια γεωστρατηγική νίκη που δεν είχε πριν την έναρξη των εχθροπραξιών.
Η αυτοχειρία του αποκλεισμού
Ο ναυτικός αποκλεισμός που επιβάλλει ο Τραμπ χαρακτηρίζεται από τον Mearsheimer ως «πυροβολισμός στο δικό μας πόδι». Η παγκόσμια αγορά έχει απόλυτη ανάγκη το ιρανικό πετρέλαιο για να διατηρηθεί η ισορροπία των τιμών. Αποκόπτοντας αυτή τη ροή, οι ΗΠΑ δεν πλήττουν μόνο το Ιράν, αλλά προκαλούν πληθωριστικό σοκ στις δικές τους αντλίες και καταστρέφουν τις οικονομίες των συμμάχων τους στην Ασία, όπως της Νότιας Κορέας και της Ιαπωνίας.
«Ο Τραμπ πιστεύει ότι μπορεί να εκβιάσει μια εθνικιστική χώρα όπως το Ιράν που αντιμετωπίζει υπαρξιακή απειλή. Είναι βαθιά νυχτωμένος αν νομίζει ότι θα σηκώσουν τα χέρια ψηλά», τονίζουν οι αναλυτές.
Η διάλυση των συμμαχιών και το “φάντασμα” του 1929
Η συμπεριφορά της Ουάσινγκτον προκαλεί ρήγματα στο ΝΑΤΟ και στις σχέσεις με την Ανατολική Ασία. Ο Τραμπ κατηγορεί τους συμμάχους ότι «κλέβουν» τις ΗΠΑ, την ώρα που οι ίδιοι βλέπουν την αμερικανική στρατηγική κρίση ως επικίνδυνα ερασιτεχνική. Όταν η Ουάσινγκτον αποσύρει συστήματα Patriot από την Κορέα για να τα στείλει στη Μέση Ανατολή, στέλνει ένα μήνυμα αδυναμίας σε ολόκληρο τον Ειρηνικό.
Το χειρότερο σενάριο; Μια παγκόσμια οικονομική κατάρρευση. Αν η σύγκρουση δεν σταματήσει άμεσα, το παγόβουνο της ύφεσης θα χτυπήσει τον Τιτανικό της διεθνούς οικονομίας με τέτοια σφοδρότητα, που η κρίση του 1929 θα φαντάζει απλή ανάμνηση. Το Ιράν, η Ρωσία και η Κίνα εμφανίζονται πλέον ως οι «ενήλικες στο δωμάτιο», ενώ οι ΗΠΑ διολισθαίνουν σε έναν μονομερή απομονωτισμό που απειλεί να τις αφήσει μόνες σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία.
