Η εικόνα της γερμανικής οικονομίας, που κάποτε αποτελούσε το ακλόνητο θεμέλιο της Ευρωζώνης, θυμίζει πλέον γίγαντα με πήλινα πόδια. Μετά την πρόσφατη επίσκεψη της ισπανικής ηγεσίας στο Πεκίνο, το Βερολίνο φαίνεται να αντιλαμβάνεται πως η μοναδική «σανίδα σωτηρίας» που του απομένει είναι η σύσφιξη των σχέσεων με την Κίνα. Η γερμανική βιομηχανία συμπιέζεται επικίνδυνα, ο πόλεμος στο Ιράν επιτείνει την ενεργειακή ασφυξία και η στρατηγική της «αποσύνδεσης» (decoupling), που ευαγγελιζόταν η Δύση τα τελευταία χρόνια, πηγαίνει περίπατο μπροστά στο φάσμα της ολοκληρωτικής κατάρρευσης.
σχετικά άρθρα
Το διπλό ταμπλό του Βερολίνου στο Πεκίνο
Ο επικεφαλής της γερμανικής οικονομίας ετοιμάζει τις βαλίτσες του για το Πεκίνο με μια ατζέντα που μοιάζει με διπλωματικό οξύμωρο: από τη μία θα «μαλώσει» την Κίνα για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές της και από την άλλη θα «ικετεύσει» για περισσότερες γερμανικές εξαγωγές. Είναι η τραγική ειρωνεία μιας μεταποιητικής οικονομίας που διολισθαίνει στη λήθη. Η εξάρτηση από την αμερικανική αγορά αποδείχθηκε αχίλλειος πτέρνα, καθώς ο εμπορικός πόλεμος του Τραμπ σφυροκοπά τις γερμανικές εξαγωγές.
Τα νούμερα είναι αμείλικτα: πτώση άνω του 9% στις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ το 2025, με τον Αύγουστο να καταγράφει βουτιά 20%. Το άλλοτε καμάρι της Γερμανίας, η αυτοκινητοβιομηχανία, είδε τις πωλήσεις της στις ΗΠΑ να κατακρημνίζονται κατά 25% τον Μάιο. Για εμάς στην Ελλάδα, που έχουμε βιώσει τι σημαίνει δομική κρίση, η γερμανική διολίσθηση λειτουργεί ως προειδοποίηση για την εύθραυστη ισορροπία των ευρωπαϊκών εξαγωγών σε έναν προστατευτικό κόσμο.
Η ενεργειακή παγίδα και το infrastructure plan του Merz
Πέρα από το εμπόριο, ο πόλεμος στο Ιράν δίνει το τελειωτικό χτύπημα. Η άρνηση του ρωσικού φυσικού αερίου άφησε τη γερμανική βιομηχανία εκτεθειμένη. Το αμερικανικό LNG δεν αποτελεί λύση, καθώς η τιμή του είναι διπλάσια ή και τριπλάσια, καθιστώντας τη μεταποίηση ασύμφορη. Η γερμανική κυβέρνηση ήδη αναθεώρησε τις προσδοκίες ανάπτυξης για το 2026 από το 1% στο ισχνό 0,5% – μια ανάσα πριν από την επίσημη ύφεση.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Friedrich Merz σχεδιάζει ένα γιγαντιαίο πακέτο 500 δισεκατομμυρίων ευρώ για την αναβάθμιση των υποδομών. Παρότι αυτό θα μπορούσε να τονώσει το ΑΕΠ, ελλοχεύει ο κίνδυνος του υπερδανεισμού. Αν η εξαγωγική μηχανή δεν πάρει μπροστά, η Γερμανία θα βρεθεί εγκλωβισμένη σε έναν φαύλο κύκλο χρέους, θυμίζοντας έντονα τις δικές μας παθογένειες, αλλά σε κλίμακα υπερδύναμης.
Η φυγή των γερμανικών κολοσσών προς την Ανατολή
Οι γερμανικές εταιρείες έχουν ήδη ψηφίσει με το «πορτοφόλι» τους. Το 2025, οι γερμανικές επενδύσεις στην Κίνα ξεπέρασαν τα 7 δισεκατομμύρια ευρώ, σημειώνοντας άνοδο 55%. Κολοσσοί όπως η BMW και η BASF μεταφέρουν την παραγωγή τους στο κινεζικό οικοσύστημα για να επιβιώσουν από τους δασμούς και να αποκτήσουν πρόσβαση σε φθηνή ενέργεια και τεχνολογία αιχμής.
Η BASF, για παράδειγμα, επένδυσε 8,7 δισεκατομμύρια ευρώ σε ένα νέο συγκρότημα στην Κίνα. Ο λόγος; Η Κίνα έχει πρόσβαση σε σταθερό και φθηνό ρωσικό πετρέλαιο, κάτι που η Ευρώπη στερείται πλέον επιδεικτικά. Η Γερμανία προσέρχεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων χωρίς «δυνατά χαρτιά», έχοντας χάσει την ενεργειακή της αυτονομία και την εμπορική της ισχύ έναντι τόσο των ΗΠΑ όσο και της Κίνας.
Το θρίλερ με τη Fed και τον Kevin Warsh
Ενώ η Γερμανία παλεύει για την επιβίωσή της, στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού παίζεται ένα επικίνδυνο παιχνίδι με την παγκόσμια οικονομία. Ο διορισμός του Kevin Warsh στη θέση του επικεφαλής της Federal Reserve απειλεί να τινάξει στον αέρα την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας. Αν ο Warsh μετατραπεί σε «μαριονέτα» του Τραμπ, οι πιέσεις για μείωση των επιτοκίων εν μέσω πληθωριστικής κρίσης θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην κατάρρευση του δολαρίου.
Κατά τη διάρκεια της ακρόασης στη Γερουσία, η Elizabeth Warren «στρίμωξε» τον Warsh, ρωτώντας τον αν ο Τραμπ έχασε τις εκλογές του 2020. Η αμήχανη άρνησή του να απαντήσει ξεκάθαρα αποκάλυψε έναν άνθρωπο που φοβάται να δυσαρεστήσει τον Λευκό Οίκο. Αυτή η έλλειψη θάρρους προμηνύει μια Fed που θα υποκύπτει στις πολιτικές επιταγές, υπονομεύοντας το κύρος του αποθεματικού νομίσματος.
Η «εργαλειοποίηση» του δολαρίου και η επόμενη μέρα
Ο Warsh φαίνεται να προωθεί μια ατζέντα όπου η Fed θα λειτουργεί ως υποστηρικτικό εργαλείο της οικονομικής κρατικής στρατηγικής (economic statecraft). Η παροχή swap lines σε συμμάχους όπως τα ΗΑΕ μπορεί να παρουσιάζεται ως μέτρο ασφαλείας, αλλά στην πραγματικότητα πλημμυρίζει την αγορά με δολάρια, απομειώνοντας την αξία τους.
Με τον πληθωρισμό να καλπάζει και το κόστος του πολέμου στο Ιράν να αγγίζει ήδη τα 50 δισεκατομμύρια δολάρια, η παγκόσμια πίστη στο δολάριο κλονίζεται. Οι κεντρικές τράπεζες ανά τον κόσμο ήδη στρέφονται σε άλλα περιουσιακά στοιχεία. Η Γερμανία και η Ευρώπη, εγκλωβισμένες ανάμεσα σε μια επιθετική Κίνα και μια απρόβλεπτη Αμερική, καλούνται να βρουν λύσεις στα βασικά: φθηνή ενέργεια και παραγωγική ανασυγκρότηση. Χωρίς αυτά, οι «χοροί» των αναλυτών και οι πολιτικές ακροβασίες θα είναι απλώς το προοίμιο μιας μεγάλης πτώσης.
