O πόλεμος στο Iράν, το ενεργειακό χαρακίρι της Eυρώπης και το αμερικανικό colpo grosso
Πώς οι Αμερικανοί αναλυτές διαβάζουν τον γεωπολιτικό χάρτη: Η γερμανική βιομηχανία καταρρέει, η Κίνα τρίβει τα χέρια της και οι αμερικανικές αεροπορικές «καίγονται» από τις τιμές των καυσίμων - Μια ανάλυση για το πώς η Γηραιά Ήπειρος βρίσκεται ξανά στη θέση του μεγάλου χαμένου
Είναι πλέον κοινό μυστικό στις διεθνείς αγορές ότι ο πόλεμος στο Ιράν δεν θα είναι μια σύντομη περιπέτεια. Όπως παρατηρούν οι Αμερικανοί αναλυτές, βρισκόμαστε μπροστά σε ένα γεωπολιτικό αδιέξοδο: για την Τεχεράνη η σύγκρουση έχει υπαρξιακό χαρακτήρα, οπότε η υποχώρηση δεν είναι επιλογή. Από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, ο Ντόναλντ Τραμπ, οδηγούμενος από την πολιτική του περηφάνια και την απόλυτη άρνηση να φανεί αδύναμος, δεν πρόκειται να κάνει πίσω. Οι συνέπειες αυτού του μπρα ντε φερ εξαπλώνονται σαν ντόμινο σε πολλαπλούς κλάδους της παγκόσμιας οικονομίας.
σχετικά άρθρα
Και ενώ εμείς εδώ στην Ευρώπη νιώθουμε ήδη τους κραδασμούς, η ψυχρή ανάγνωση των Αμερικανών είναι αμείλικτη: οι μεγαλύτεροι σύμμαχοι των ΗΠΑ είναι αυτοί που θα πληρώσουν τον πιο βαρύ λογαριασμό. Και φυσικά, αναφέρονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το Διπλό Ενεργειακό Χτύπημα στην Ευρώπη
Σε αντίθεση με την Ασία, η Ευρώπη βιώνει μια άνευ προηγουμένου ενεργειακή κρίση, ένα πραγματικό «διπλό χτύπημα». Η ακλόνητη συμμαχία της με τις ΗΠΑ και η κάθετη ρήξη με τη Ρωσία, έχουν αφήσει τη Γηραιά Ήπειρο χωρίς πρόσβαση σε φθηνή ενέργεια. Για μια οικονομία που πασχίζει να αναστήσει τη βιομηχανική της βάση, αυτή είναι η απόλυτη συνταγή της καταστροφής.
Οι Ευρωπαίοι καταναλωτές βρίσκονται ήδη αντιμέτωποι με μια σοβαρή κρίση κόστους ζωής. Η αγοραστική τους δύναμη καταρρέει, γεγονός που θα πλήξει άμεσα τα εγχώρια προϊόντα. Εξαιτίας του πολέμου, η Ευρώπη έχει χάσει περίπου 1,1 εκατομμύρια βαρέλια καυσίμων την ημέρα — μια τεράστια τρύπα στην αγορά βενζίνης, diesel και αεροπορικών καυσίμων. Με τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια να αδυνατούν να προσφέρουν φθηνές λύσεις, οι τιμές στην αντλία εκτοξεύονται.
Οποιαδήποτε χώρα στη θέση μας θα έψαχνε μανιωδώς για φθηνές εναλλακτικές. Όμως η ΕΕ εξαρτάται σε συντριπτικό βαθμό από τις ΗΠΑ, οι οποίες σήμερα προμηθεύουν πάνω από το 60% του ευρωπαϊκού LNG και το 17% των πετρελαιοειδών. Με τη Μέση Ανατολή εκτός κάδρου, η Ευρώπη αναγκάζεται να αγοράσει ακόμη περισσότερα, και ακριβότερα, αμερικανικά καύσιμα. Όπως το θέτουν κυνικά οι αναλυτές στις ΗΠΑ, η Ευρώπη επέλεξε να βυθιστεί μαζί με το πλοίο, αρνούμενη πεισματικά την επιστροφή στο ρωσικό φυσικό αέριο, φοβούμενη ότι κάτι τέτοιο θα την έκανε πιο ευάλωτη.
Ο Πούτιν, εν τω μεταξύ, βρίσκεται στα πρόθυρα να σφίξει κι άλλο τη θηλιά, απειλώντας να διακόψει πλήρως την παροχή ενέργειας στην ήπειρο. Όλα αυτά συμβαίνουν τη στιγμή που η ατμομηχανή της Ευρώπης, η Γερμανία, ήδη παραπαίει.
Η Κατάρρευση του Γερμανικού Θαύματος
Ο πόλεμος στο Ιράν και η ρήξη με τη Ρωσία σφράγισαν τη μοίρα της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας. Η Volkswagen ετοιμάζεται να περικόψει 50.000 θέσεις εργασίας μέχρι το 2030. Τα κέρδη της κατέρρευσαν κατά 44% το 2025, πριν καν ξεσπάσει η κρίση στο Ιράν, ενώ η Porsche είδε τα λειτουργικά της κέρδη να κάνουν βουτιά 98%.
Ο ανταγωνισμός από την Κίνα συνθλίβει τις πωλήσεις τους παγκοσμίως, ενώ οι εξαγωγές στις ΗΠΑ αντιμετωπίζουν δασμούς 20%. Το τελευταίο πράγμα που χρειαζόταν η γερμανική βιομηχανία ήταν ένα ενεργειακό σοκ που θα έστελνε το κόστος παραγωγής στο φεγγάρι. Αν οι εταιρείες μειώσουν τα περιθώρια κέρδους για να κρατήσουν τις τιμές, θα ακολουθήσουν μαζικές απολύσεις.
Και δεν είναι μόνο τα αυτοκίνητα. Η γερμανική χημική βιομηχανία είναι το επόμενο μεγάλο θύμα. Με τις εισαγωγές πρώτων υλών από τη Μέση Ανατολή να έχουν παγώσει και το Πεκίνο να μπλοκάρει τις εξαγωγές πετρελαιοειδών προϊόντων, η παραγωγή στη Γερμανία οδεύει προς ασφυξία. Οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί κατά 50% από την αρχή του πολέμου. Όπως φαίνεται από την αμερικανική οπτική, οι μεγάλες ενεργειακές εταιρείες των ΗΠΑ είναι έτοιμες να «στραγγίξουν» οικονομικά την Ευρώπη, εξυπηρετώντας τέλεια την ατζέντα του Τραμπ που επιδιώκει τον επαναπατρισμό βιομηχανιών, συμπεριλαμβανομένων των γερμανικών εργοστασίων, σε αμερικανικό έδαφος.
Ο Εφιάλτης του Πληθωρισμού και η ΕΚΤ
Εάν τα πλαστικά, τα καύσιμα και οι μεταφορές γίνουν απλησίαστα, ο πληθωρισμός στην Ευρώπη θα εκτροχιαστεί. Η Goldman Sachs σκιαγραφεί μια ζοφερή εικόνα: μια διαταραχή 60 ημερών στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να στείλει το πετρέλαιο στα 150 δολάρια το βαρέλι.
Αυτό θα μπορούσε να εκτινάξει τον ευρωπαϊκό πληθωρισμό στο τρομακτικό 4,4% μέχρι το τέλος του 2026 — υπερδιπλάσιο του στόχου της ΕΚΤ. Η Κριστίν Λαγκάρντ έχει ήδη διαμηνύσει ότι θα προλάβει την άνοδο του πληθωρισμού, κάτι που μεταφράζεται σε επιθετικές αυξήσεις επιτοκίων, ίσως και κοντά στο 3% μέχρι τον Ιούνιο. Το ακριβό χρήμα, όμως, θα στραγγαλίσει τις ευρωπαϊκές εταιρείες που διψούν για ρευστότητα προκειμένου να επιβιώσουν.
Ο Μεγάλος Νικητής: Η Κίνα
Σε αυτό το χαοτικό σκηνικό, ο κανόνας είναι απλός: κερδίζει αυτός που υποφέρει λιγότερο. Και αυτή είναι η Κίνα. Οι Κινέζοι τρώνε ήδη το μερίδιο αγοράς που χάνει η Ευρώπη. Τους πρώτους μήνες του έτους, οι κινεζικές εξαγωγές κατέγραψαν αύξηση 22%, με το εμπορικό πλεόνασμα του Πεκίνου να χτίζεται στα 100 δισεκατομμύρια δολάρια τον μήνα, βάζοντας πλώρη για 1,2 τρισεκατομμύρια το 2026.
Όταν όλος ο κόσμος στενάζει από την ακρίβεια, στρέφεται στα φθηνότερα κινεζικά προϊόντα. Ειρωνικά, ο πόλεμος του Τραμπ στο Ιράν γονατίζει την Ευρώπη, αλλά πριμοδοτεί την κινεζική εξαγωγική μηχανή.
Το Αμερικανικό Τραύμα: Αεροπορικές Εταιρείες στο Κενό
Οι ΗΠΑ, ωστόσο, δεν βγαίνουν αλώβητες. Ο αμερικανικός κλάδος που δέχεται το πιο ανελέητο σφυροκόπημα είναι οι αεροπορικές εταιρείες. Το κόστος των αεροπορικών καυσίμων (jet fuel) έχει εκτοξευτεί παγκοσμίως κατά 75% σε μόλις μία εβδομάδα, και στις ΗΠΑ κατά 63%.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία και τώρα στο Ιράν έχει μετατρέψει τις πτήσεις μεταξύ Ευρώπης και Ασίας σε εφιάλτη καθυστερήσεων και ρίσκου. Τα ασφάλιστρα κινδύνου (CDS) για αεροπορικές όπως η Delta αυξάνονται ραγδαία. Αν το Ιράν κλείσει οριστικά τα Στενά του Ορμούζ, αμερικανικοί κολοσσοί (American, United, Delta) θα μπορούσαν να δουν τα έξοδά τους να αυξάνονται κατά 5 δισ. δολάρια η καθεμία, επιβαρύνοντας τον κλάδο συνολικά με 24 δισ. δολάρια.
Με τις αμερικανικές αεροπορικές να αποφεύγουν συστηματικά το hedging (την αντιστάθμιση κινδύνου) στις τιμές των καυσίμων, είναι απόλυτα εκτεθειμένες στη μεταβλητότητα. Η λύση τους; Να μετακυλήσουν το κόστος στους επιβάτες, με τις τιμές των εισιτηρίων να αναμένεται να αυξηθούν κατά 11%, διαλύοντας περαιτέρω την τουριστική βιομηχανία.
Το ερώτημα που πλανάται πλέον πάνω από τις διεθνείς αγορές, όπως ακριβώς το θέτουν και οι αναλυτές στις ΗΠΑ, είναι αμείλικτο: Μπορεί η ευρωπαϊκή βιομηχανία να επιβιώσει από τον πόλεμο στο Ιράν; Και μπορούν οι αμερικανικές αεροπορικές να αντέξουν το σοκ των καυσίμων; Η απάντηση θα κρίνει την οικονομική ισορροπία της επόμενης δεκαετίας.