H σιωπηρή συνθηκολόγηση: Το κρυφό deal Tραμπ-Πούτιν και η Ρωσική σανίδα σωτηρίας στη Μέση Ανατολή

Η αμερικανική εξωτερική πολιτική βρίσκεται ίσως μπροστά στη μεγαλύτερη στρατηγική ήττα των τελευταίων δεκαετιών, μια ήττα που ενδέχεται να αλλάξει οριστικά τη συμπεριφορά της Ουάσιγκτον στην παγκόσμια σκακιέρα. Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, με το φάσμα ενός ευρύτερου πολέμου να πλανάται πάνω από την περιοχή εξαιτίας της σύγκρουσης Ισραήλ-Ιράν, έχει φέρει τον Ντόναλντ Τραμπ σε ένα άνευ προηγουμένου αδιέξοδο. Όμως, πίσω από τις κλειστές πόρτες, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας και τη συμβατική διπλωματία, παίζεται ένα τεράστιο γεωπολιτικό και οικονομικό πόκερ.

σχετικά άρθρα

Η τέλεια καταιγίδα του Ορμούζ: Πώς το Ιράν βραχυκυκλώνει τις αγορές και εγκλωβίζει τον Τραμπ

Το ντόμινο της Μέσης Ανατολής: Πώς ο πόλεμος του Ιράν γκρεμίζει το πετροδόλαριο και πνίγει την αμερικανική οικονομία

Το ντόμινο της οργής: Πώς η σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν γονατίζει τη Δύση και κάνει «δώρο» την παγκόσμια κυριαρχία στο Πεκίνο

Και σε αυτό το τραπέζι, ο Βλαντιμίρ Πούτιν φαίνεται να κρατάει τα καλύτερα χαρτιά.

Ο Ενεργειακός Στραγγαλισμός και ο Πανικός της Ουάσιγκτον

Η ρίζα της τρέχουσας κρίσης δεν είναι απλώς στρατιωτική· είναι βαθιά οικονομική. Με το Ιράν να έχει ουσιαστικά κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, η ροή πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο προς τις παγκόσμιες αγορές έχει διακοπεί. Οι ασιατικές αγορές, η Ινδία, η Κίνα, η Ιαπωνία, βρίσκονται ξαφνικά χωρίς τις βασικές πηγές τροφοδοσίας τους. Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, η ρητορική των ΗΠΑ περί “στρατιωτικών συνοδειών” ή “εξουδετέρωσης ναρκών” αποδεικνύεται κενή περιεχομένου. Καμία ναυτιλιακή εταιρεία δεν ρισκάρει να διασχίσει το στενό, και οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί —που μέχρι στιγμής μετρούν χιλιάδες πλήγματα σε κενά κτίρια, αλλά και την τραγική απώλεια 186 αμάχων παιδιών— δεν προσφέρουν καμία πρακτική λύση στο ενεργειακό μπλόκο.

Ο Τραμπ, βλέποντας την απειλή μιας παγκόσμιας οικονομικής κατάρρευσης να πλησιάζει ταχύτατα, έκανε μια κίνηση πανικού και απόλυτου ρεαλισμού: σήκωσε το τηλέφωνο και κάλεσε τον Πούτιν.

Ο Αμερικανός πρόεδρος γνωρίζει ότι μια εκτίναξη των τιμών στα καύσιμα (με την τιμή της βενζίνης και κυρίως του ντίζελ να απειλεί τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες) θα σημάνει το τέλος της πολιτικής του κυριαρχίας, ειδικά ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. Χωρίς ντίζελ, τα φορτηγά δεν κινούνται, τα ράφια των σούπερ μάρκετ αδειάζουν και η κοινωνική οργή ξεχειλίζει.

Η Σιωπηρή Άρση των Κυρώσεων

Σε μια κίνηση που πέρασε κάτω από το ραντάρ των περισσότερων αναλυτών, ο Τραμπ προχώρησε στην άρση των πετρελαϊκών κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Ο λόγος; Απλή μαθηματική ανάγκη. Χωρίς το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής, ο πλανήτης χρειάζεται επειγόντως ρωσικό πετρέλαιο για να μην καταρρεύσει.

Αυτό έλυσε εν μια νυκτί τα οικονομικά προβλήματα της Μόσχας. Ο Πούτιν, επιδεικνύοντας χαρακτηριστική στρατηγική υπομονή, περίμενε ακριβώς αυτή τη στιγμή. Η Ρωσία δεν πουλάει πλέον το πετρέλαιό της με έκπτωση (στα 23 δολάρια το βαρέλι) στην Ινδία. Τώρα, με την αγορά να “διψάει” και τον ανταγωνισμό από τον Κόλπο να έχει εκμηδενιστεί, η Μόσχα πουλάει σε πλήρη τιμή αγοράς, αντικαθιστώντας τα κενά που άφησαν χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ και τα ΗΑΕ, οι οποίες αδυνατούν να εξάγουν. Ακόμα και η Ευρώπη, που αποκήρυσσε τη ρωσική ενέργεια, βρίσκεται πλέον στο χείλος του να αναγκαστεί να αγοράσει ξανά από τη Μόσχα για να επιβιώσει τον χειμώνα.

Η Μυστική Διπλωματία στο Μαϊάμι

Η πιο κρίσιμη απόδειξη ότι οι ΗΠΑ αναζητούν απεγνωσμένα μια διέξοδο είναι η συνάντηση που λαμβάνει χώρα στο Μαϊάμι. Ο Στιβ Γουίτκοφ (Steve Witkoff), ο απεσταλμένος του Τραμπ για τη Μέση Ανατολή, κάθεται στο ίδιο τραπέζι με τον Κίριλ Ντμίτριεφ (Kirill Dmitriev), τον επικεφαλής του Ρωσικού Ταμείου Άμεσων Επενδύσεων.

Ο Ντμίτριεφ δεν είναι ο παραδοσιακός διπλωμάτης τύπου Λαβρόφ. Είναι ένας τεχνοκράτης της οικονομίας, πρώην τραπεζίτης της Goldman Sachs, ένας άνθρωπος που καταλαβαίνει τη γλώσσα των αγορών και του καπιταλισμού — τη μοναδική γλώσσα που μιλάει και κατανοεί ο Γουίτκοφ. Το γεγονός ότι ο Πούτιν διατήρησε τον Ντμίτριεφ στη θέση του, παρά τις πιέσεις των σκληροπυρηνικών στη Ρωσία, δείχνει ότι η Μόσχα ήθελε να κρατήσει ανοιχτό αυτό το “παράθυρο” επικοινωνίας.

Το Περίγραμμα της Μεγάλης Συμφωνίας

Τι ακριβώς συζητείται; Ένα “Grand Bargain” που συνδέει την Ουκρανία με τη Μέση Ανατολή. Ο Τραμπ ζητά από τον Πούτιν να παρέμβει στην Τεχεράνη για να δεχθεί το Ιράν μια εκεχειρία. Το Ιράν, έχοντας υποστεί τεράστιες απώλειες (συμπεριλαμβανομένης της δολοφονίας κορυφαίων θρησκευτικών και πολιτικών ηγετών του) και βλέποντας “κόκκινο”, δεν έχει καμία διάθεση να υποχωρήσει χωρίς σημαντικά ανταλλάγματα.

Εδώ μπαίνει ο ρωσικός ρεαλισμός. Η Μόσχα λειτουργεί ως εγγυητής μιας συμφωνίας που περιλαμβάνει:

1. Πλήρη άρση των αμερικανικών κυρώσεων κατά του Ιράν: Το Ιράν αποκτά για πρώτη φορά μετά από 47 χρόνια μια κανονικά λειτουργούσα οικονομία.

2. Αμερικανική Αποχώρηση: Σταδιακή αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Μέση Ανατολή, τερματίζοντας τον μόνιμο κύκλο συγκρούσεων (μια κίνηση που ο Τραμπ θα “πουλήσει” στο εσωτερικό ακροατήριο ως νίκη).

3. Ενεργειακές Εγγυήσεις: Εξασφάλιση ότι το Ισραήλ δεν θα χτυπήσει τις ιρανικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις. Αν συμβεί αυτό, το Ιράν θα απαντήσει καταστρέφοντας τις υποδομές της Σαουδικής Αραβίας και του Κουβέιτ, οδηγώντας τον πλανήτη σε “παγκόσμια ενεργειακή αυτοκτονία”. Ήδη το Κουβέιτ έχει κλείσει προληπτικά τις πετρελαιοπηγές του και το Κατάρ τις μονάδες υγροποιημένου αερίου.

Ένα Win-Win Σενάριο στα Ερείπια της Ηγεμονίας

Η Ρωσία έχει στρατηγικό συμφέρον για ειρήνη. Μέσω των BRICS και του Οικονομικού Διαδρόμου Βορρά-Νότου, η Μόσχα θέλει να συνδέσει την Αγία Πετρούπολη με τα ιρανικά λιμάνια για πρόσβαση στον Ινδικό Ωκεανό, ενώ και το Πεκίνο βλέπει το Ιράν ως κρίσιμο κόμβο του νέου Δρόμου του Μεταξιού. Ο μόνιμος πόλεμος δεν εξυπηρετεί τα σχέδια της Ευρασιατικής ολοκλήρωσης.

Από την άλλη, το αραβικό κεφάλαιο του Κόλπου, οργισμένο από την εγκατάλειψη της αμερικανικής προστασίας (καθώς οι ΗΠΑ αφαίρεσαν αντιαεροπορικά συστήματα από τον Ειρηνικό και τα πήγαν στο Ισραήλ), πρέπει να πειστεί να συνεχίσει να επενδύει στο αμερικανικό χρηματιστήριο για να αποτραπεί ένα κραχ στη Wall Street. Αυτός είναι ο ρόλος του Ντμίτριεφ και του Γουίτκοφ: να βρουν την οικονομική φόρμουλα που θα κρατήσει όρθιο το παγκόσμιο σύστημα.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες οδεύουν προς μια αναγκαστική, ρεαλιστική προσαρμογή του γεωπολιτικού τους μεγέθους. Η συνειδητοποίηση ότι δεν μπορούν πλέον να επιβάλλουν την παγκόσμια ηγεμονία με τον τρόπο των προηγούμενων δεκαετιών είναι οδυνηρή, αλλά απαραίτητη.

Το ερώτημα δεν είναι αν η Αμερική έχασε αυτόν τον πόλεμο, αλλά αν η διαφαινόμενη συμφωνία μπορεί να διασώσει την παγκόσμια οικονομία πριν ο ενεργειακός εφιάλτης γίνει μη αναστρέψιμος.