Η φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης, το πετρέλαιο και το ρίσκο κατάρρευσης των αγορών
Πώς η φρενίτιδα της τεχνολογίας, οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή και τα ομόλογα δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα με απρόβλεπτες συνέπειες.
Η αμερικανική αγορά φαίνεται να ζει στον δικό της, σχεδόν απομονωμένο μικρόκοσμο, αγνοώντας επιδεικτικά τα σύννεφα που πυκνώνουν στον ορίζοντα. Καθώς ο κίνδυνος για το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα κλιμακώνεται με ταχείς ρυθμούς, κορυφαίοι αναλυτές στις Ηνωμένες Πολιτείες προειδοποιούν ότι βρισκόμαστε μπροστά σε ακραίες καταστάσεις. Παρά το γεγονός ότι ορισμένοι παράγοντες της αγοράς προβλέπουν συνεχή άνοδο των μετοχών –με την JP Morgan να εκτιμά εντυπωσιακή εκτίναξη του δείκτη S&P 500 στις 8.000 μονάδες λόγω ισχυρών εταιρικών κερδών– η πραγματικότητα πίσω από τους αριθμούς είναι πολύ πιο σύνθετη και, αναμφίβολα, πιο ανησυχητική. Το αφήγημα ότι τα χειρότερα έχουν περάσει συγκρούεται με τα δομικά προβλήματα που αναπτύσσονται στα θεμέλια της παγκόσμιας οικονομίας, τα οποία απαιτούν ψύχραιμη δημοσιογραφική ανάλυση και όχι επενδυτικές κραυγές.
σχετικά άρθρα
Οι αμερικανικές μετοχές καταγράφουν ανοδική πορεία, η οποία ωστόσο δεν εδράζεται σε παραδοσιακούς, υγιείς οικονομικούς δείκτες. Η πρόσφατη αποκλιμάκωση στις τιμές του πετρελαίου παρείχε μια προσωρινή ανακούφιση, όμως δεν αποτελεί τον πραγματικό κινητήριο μοχλό της αγοράς. Αυτό που παρακολουθούμε σήμερα είναι μια τεχνητή ευφορία, μια ακραία υπερδιέγερση που τροφοδοτείται σχεδόν αποκλειστικά από τις αστρονομικές δαπάνες στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης (AI).
Η οφθαλμαπάτη της ανάπτυξης και η κυριαρχία των hyperscalers
Στο παρελθόν, το αμερικανικό χρηματιστήριο διακρινόταν για την ισορροπία του, αντλώντας δύναμη από ένα ευρύ φάσμα βιομηχανιών: από την ενέργεια και τις τράπεζες, μέχρι τις φαρμακευτικές και τα καταναλωτικά αγαθά. Σήμερα, η εικόνα έχει αλλοιωθεί δραματικά. Η αγορά κυριαρχείται από μια χούφτα τεχνολογικών κολοσσών. Είναι ενδεικτικό ότι τουλάχιστον πέντε από τις δέκα μεγαλύτερες εταιρείες του S&P 500 είναι πλέον πάροχοι υπηρεσιών νέφους τεράστιας κλίμακας (hyperscalers). Οι επενδυτικές τους κινήσεις είναι τόσο ογκώδεις που διαστρεβλώνουν την ευρύτερη οικονομική πραγματικότητα.
Τα νούμερα μιλούν από μόνα τους. Πάνω από το ήμισυ των συνολικών κεφαλαιακών δαπανών (capex) του S&P 500 για τη φετινή χρονιά προέρχεται από επενδύσεις που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη. Μιλάμε για το 50% ενός αστρονομικού ποσού που αγγίζει το 1,5 τρισεκατομμύριο δολάρια. Αυτό το δυσθεώρητο νούμερο είναι το μοναδικό στήριγμα που κρατά όρθια την αμερικανική χρηματιστηριακή αγορά σήμερα, δημιουργώντας εύλογα ερωτήματα για τη βιωσιμότητα αυτού του μοντέλου.
Ο φαύλος κύκλος της χρηματοδότησης στην τεχνητή νοημοσύνη
Πώς όμως συντηρείται αυτός ο τεράστιος όγκος δαπανών; Η απάντηση κρύβεται σε ένα πολύπλοκο σύστημα κυκλικής χρηματοδότησης που θυμίζει πρακτικές του παρελθόντος. Γίγαντες της κατασκευής μικροεπεξεργαστών, όπως η Nvidia, αξιοποιούν τα τεράστια ταμειακά τους διαθέσιμα για να επενδύσουν απευθείας σε παρόχους τεχνητής νοημοσύνης και νεοφυείς επιχειρήσεις. Κεφάλαια διοχετεύονται σε εταιρείες όπως η OpenAI, η Anthropic και η CoreWeave.
Στη συνέχεια, αυτές οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης κλείνουν τον κύκλο, επιστρέφοντας τα κεφάλαια στην Nvidia με έμμεσο τρόπο. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της πρακτικής: Η Nvidia και η Microsoft επενδύουν από κοινού κεφάλαια στην Anthropic. Ως αντάλλαγμα, η Anthropic δεσμεύεται να αγοράσει υπολογιστική ισχύ αξίας δισεκατομμυρίων από το Microsoft Azure. Και φυσικά, η υποδομή του Azure τροφοδοτείται από τους προηγμένους επεξεργαστές τεχνητής νοημοσύνης της Nvidia. Πρόκειται για έναν μηχανισμό όπου οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες δαπανούν τα αποθεματικά τους για να διογκώσουν τεχνητά η μία τα κέρδη της άλλης. Αμερικανοί αναλυτές επισημαίνουν ότι για κάθε 10 δισεκατομμύρια δολάρια επενδύσεων από την Nvidia, μπορεί να δημιουργηθεί ζήτηση για μικροεπεξεργαστές ύψους 35 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η μεταφορά του ρίσκου στη wall street και τους μικροεπενδυτές
Αυτός ο κλειστός βρόχος έχει αρχίσει να δημιουργεί μια εξαιρετικά επικίνδυνη φούσκα στην αγορά μετοχών, η οποία απαιτεί συνεχή και αδιάκοπη αύξηση κερδών για να δικαιολογήσει τις αποτιμήσεις. Οι σημερινές τιμές των αμερικανικών μετοχών έχουν φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ, ξεπερνώντας τα όρια που είχαν καταγραφεί πριν από το κραχ της Μεγάλης Ύφεσης και προσεγγίζοντας επικίνδυνα την εποχή του dot-com. Η αγορά είναι “τιμολογημένη για την τελειότητα”, πράγμα που σημαίνει ότι δεν υπάρχει κανένα περιθώριο λάθους.
Το ανησυχητικό είναι ότι αυτή η εξάρτηση από την τεχνητή νοημοσύνη επεκτείνεται. Οι εταιρείες τεχνολογίας, αντιλαμβανόμενες ότι οι δικοί τους ισολογισμοί δεν επαρκούν πλέον για να συντηρήσουν τον ρυθμό ανάπτυξης, στρέφονται στο ευρύτερο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η Nvidia, στην προσπάθειά της να αντλήσει τα 500 δισεκατομμύρια δολάρια που υπολογίζεται ότι απαιτούνται για την επέκταση των υποδομών AI, προσπαθεί να εμπλέξει κολοσσούς της Wall Street όπως η BlackRock, η Blackstone, η Apollo Global και η Goldman Sachs. Το αφήγημα είναι ότι οι υπολογιστές και οι επεξεργαστές αποτελούν πλέον βασική υποδομή –όπως το ηλεκτρικό ρεύμα ή το διαδίκτυο– και ως εκ τούτου, η Wall Street πρέπει να αναλάβει τη χρηματοδότησή τους. Εδώ ακριβώς το ρίσκο περνά στην πραγματική οικονομία. Δημιουργούνται μεγάλα εταιρικά αμοιβαία κεφάλαια για να επιτραπεί στους απλούς επενδυτές να χρηματοδοτήσουν αυτή την έκρηξη. Το σκηνικό θυμίζει επικίνδυνα την εποχή των ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων (MBS) πριν από το 2008, όπου η εγγύηση διάσωσης ήταν απλώς μια ψευδαίσθηση. Σε περίπτωση κατάρρευσης, το 75% της ζημιάς θα απορροφηθεί από τους ίδιους τους επενδυτές.
Η γεωπολιτική σκακιέρα και η ψευδαίσθηση της νίκης
Την ώρα που η Wall Street χτίζει τον δικό της πύργο από τραπουλόχαρτα, ο πραγματικός κόσμος φλέγεται. Η συγκυρία δεν θα μπορούσε να είναι χειρότερη, καθώς η γεωπολιτική αστάθεια και ειδικά ο συνεχιζόμενος πόλεμος στη Μέση Ανατολή, ρίχνουν βαριά τη σκιά τους στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα. Η αμερικανική πολιτική ρητορική, με πρωτεργάτη τον Ντόναλντ Τραμπ, προσπαθεί να καλλιεργήσει μια εικόνα απόλυτου ελέγχου και στρατιωτικής υπεροχής, υποβαθμίζοντας τον κίνδυνο. Ωστόσο, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι όταν η πολιτική ηγεσία πιστεύει ότι η νίκη είναι δεδομένη, οδηγείται σε περαιτέρω κλιμάκωση αντί για διπλωματική υποχώρηση.
Παρά τους ισχυρισμούς για τον οικονομικό στραγγαλισμό του Ιράν, το οποίο αντιμετωπίζει αστρονομικό πληθωρισμό, το πραγματικό πρόβλημα για τη Δύση παραμένει η ροή του πετρελαίου. Η κυκλοφορία μέσω των κρίσιμων στενών έχει καταρρεύσει, θυμίζοντας τις χειρότερες μέρες των κρίσεων του παρελθόντος. Οι δηλώσεις κυβερνητικών αξιωματούχων περί σταθερής ροής εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως μοιάζουν περισσότερο με προσπάθεια κατευνασμού του πανικού παρά με καταγραφή της πραγματικότητας. Βρισκόμαστε εν μέσω μιας ιστορικής διαταραχής του ενεργειακού εφοδιασμού, με το ΔΝΤ να προειδοποιεί για την πιο σοβαρή κρίση στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου στη σύγχρονη ιστορία, η οποία ενδέχεται να ξεπεράσει αθροιστικά τις επιπτώσεις του Πολέμου του Κόλπου και του πολέμου στην Ουκρανία.
Ο εφιάλτης του πληθωρισμού και οι αποδόσεις των ομολόγων
Αυτή η ενεργειακή στενωπός μάς επιστρέφει στη μεγαλύτερη απειλή για την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης: την αγορά ομολόγων. Μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση οδηγεί αναπόφευκτα σε δύο οδυνηρά σενάρια. Είτε η κατανάλωση θα καταρρεύσει ολοσχερώς, είτε ο πληθωρισμός θα αναζωπυρωθεί ανεξέλεγκτα. Η συνεχιζόμενη, ανεξέλεγκτη δαπάνη από τους τεχνολογικούς κολοσσούς ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις, ωθώντας τις αποδόσεις των ομολόγων στα ύψη.
Η απόδοση του αμερικανικού 30ετούς ομολόγου έχει ήδη αγγίξει το 5,27%, το υψηλότερο επίπεδο από το 2007, λίγο πριν από το ξέσπασμα της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης. Αυτό το νούμερο αποτελεί τον πιο ξεκάθαρο δείκτη απώλειας εμπιστοσύνης στο σύστημα. Οι επενδυτές συνειδητοποιούν ότι η μάχη με τον πληθωρισμό κάθε άλλο παρά έχει κερδηθεί. Παράλληλα, οι αποδόσεις των ομολόγων προστασίας από τον πληθωρισμό (TIPS) σκαρφαλώνουν προς το 3%, επιβεβαιώνοντας ότι η αγορά προετοιμάζεται για τα χειρότερα. Σε αυτό το ασφυκτικό περιβάλλον, η αγορά ομολόγων αδυνατεί να απορροφήσει νέους κραδασμούς. Αν δεν υπάρξει ένα πραγματικό “θαύμα παραγωγικότητας” μέσω της τεχνητής νοημοσύνης, ολόκληρο το οικοδόμημα κινδυνεύει να καταρρεύσει.
Ο παράλογος κόσμος της κερδοσκοπίας και η επόμενη μέρα
Μέσα σε αυτό το κλίμα αβεβαιότητας, δημιουργείται μια νέα κάστα κερδοσκόπων. Παρατηρούμε φαινόμενα όπου χρηματιστηριακές εταιρείες πληρώνουν υπέρογκα ποσά –ακόμη και 100.000 δολάρια τον μήνα– για να έχουν πρόωρη πρόσβαση σε αναρτήσεις και δηλώσεις πολιτικών προσώπων, με την ελπίδα να προβλέψουν τις αντιδράσεις της αγοράς. Είναι μια ξεκάθαρη ένδειξη ενός αποπροσανατολισμένου συστήματος, όπου η πολιτική προπαγάνδα εμπορευματοποιείται σε ακραίο βαθμό, δημιουργώντας έναν παράλογο κόσμο παραπληροφόρησης και κερδοσκοπίας.
Για τον μέσο αναγνώστη του iaxia.gr και τον Ευρωπαίο παρατηρητή, το συμπέρασμα είναι σαφές. Η αμερικανική οικονομία ακροβατεί σε ένα εξαιρετικά λεπτό σχοινί. Από τη μία πλευρά, η αλόγιστη χρηματοδότηση της τεχνητής νοημοσύνης και από την άλλη, ο γεωπολιτικός κίνδυνος στη Μέση Ανατολή και η ενεργειακή αστάθεια, συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα. Αν η ιστορία μας έχει διδάξει κάτι, είναι ότι όταν το σύστημα αναζητά απεγνωσμένα κεφάλαια από τον μέσο επενδυτή για να συντηρήσει μια φούσκα, η διόρθωση –όταν έρθει– είναι επώδυνη και οι συνέπειές της μεταδίδονται άμεσα σε ολόκληρο τον πλανήτη. Η επόμενη μέρα απαιτεί αυξημένη επαγρύπνηση και ρεαλισμό, μακριά από τις υπερβολές της Wall Street.
