Η ιστορία έχει αποδείξει πως στη Μέση Ανατολή, η απόσταση ανάμεσα σε ένα ελπιδοφόρο διάγγελμα και την ολοκληρωτική καταστροφή μετριέται σε δευτερόλεπτα. Ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να ανακοίνωσε με τη γνωστή του αυτοπεποίθηση μια εκεχειρία δύο εβδομάδων, όμως την ώρα που οι λέξεις του έφταναν στους δέκτες μας, η πραγματικότητα στο πεδίο ήταν εντελώς διαφορετική. Το Ιράν, αντί να «κατεβάσει ταχύτητα», επέλεξε να κλιμακώσει, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα τόσο στο Ισραήλ όσο και στα κράτη του Κόλπου: Η συμφωνία με τις ΗΠΑ δεν σημαίνει ασυλία για τους γείτονές τους.
σχετικά άρθρα
Η «μαύρη τρύπα» του χρονισμού
Το βασικό πρόβλημα ξεκίνησε από μια εγκληματική ασάφεια. Η ανακοίνωση της εκεχειρίας έγινε χωρίς να οριστεί μια ακριβής, κοινή ώρα έναρξης («zero hour»). Αυτό το διπλωματικό κενό επέτρεψε στις δυνάμεις στο πεδίο να συνεχίσουν τις επιχειρήσεις τους, με το Ιράν να εξαπολύει κύματα επιθέσεων την ώρα που οι διπλωμάτες πανηγύριζαν.
Στο Ισραήλ, η νύχτα της 7ης προς 8η Απριλίου ήταν μια δοκιμασία νεύρων. Δύο με τρία κύματα βαλλιστικών πυραύλων έπληξαν την επικράτεια αμέσως μετά τις δηλώσεις Τραμπ. Το ανησυχητικό στοιχείο; Η χρήση κεφαλών διασποράς (cluster warheads), σχεδιασμένων να σκορπούν τον θάνατο σε ευρείες αστικές ζώνες. Παρά την αποτελεσματικότητα του Iron Dome και των υπολοίπων συστημάτων, η ψυχολογική πίεση στους πολίτες ήταν ανυπολόγιστη.
Η φωτιά στον Κόλπο και η «μοναξιά» των συμμάχων
Αν το Ισραήλ είναι συνηθισμένο στον συναγερμό, για τα κράτη του Κόλπου η κατάσταση πήρε μια δραματική τροπή. Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κουβέιτ και Μπαχρέιν βρέθηκαν στο στόχαστρο ιρανικών drones και πυραύλων.
-
Στο Μπαχρέιν, οι αρχές έδιναν μάχη με τις φλόγες σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις.
-
Στο Κατάρ, θραύσματα από αναχαιτίσεις τραυμάτισαν πολίτες, καταρρίπτοντας το αίσθημα ασφάλειας.
-
Στα Εμιράτα, το κοίτασμα φυσικού αερίου Habshan τυλίχθηκε στις φλόγες κάτω από αδιευκρίνιστες –αλλά σαφώς ύποπτες– συνθήκες.
Η αίσθηση που επικρατεί στις πρωτεύουσες του Κόλπου είναι αυτή της εγκατάλειψης. Με τον Τραμπ να εστιάζει στην «επιστροφή στο σπίτι» και στη διασφάλιση των Στενών του Ορμούζ, οι παραδοσιακοί σύμμαχοι των ΗΠΑ νιώθουν ότι μένουν μόνοι τους απέναντι στην οργή της Τεχεράνης.
Το «παζάρι» του Ορμούζ
Ο Τραμπ παρουσίασε την εκεχειρία ως μια μεγάλη επιτυχία που βασίζεται σε ένα ιρανικό προσχέδιο 10 σημείων. Το κλειδί της συμφωνίας; Η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράν δέχτηκε να επιτρέψει τη διέλευση πλοίων, αλλά με έναν αστερίσκο που μοιάζει με θηλιά: «σε συντονισμό με τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις». Με απλά λόγια, η Τεχεράνη διατηρεί το κλειδί της παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας στην τσέπη της, την ώρα που διαπραγματεύεται από θέση ισχύος.
Τι κρύβεται πίσω από τη μεσολάβηση
Ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ρόλος του Πακιστάν. Ο Τραμπ ευχαρίστησε δημόσια την ηγεσία του Ισλαμαμπάντ, επιβεβαιώνοντας πως οι δίαυλοι επικοινωνίας δεν ήταν απευθείας, αλλά μέσω τρίτων που έχουν παραδοσιακά ερείσματα στην Τεχεράνη. Αυτό δείχνει μια Ουάσινγκτον που βιάζεται να κλείσει μέτωπα, ίσως και με κόστος την αξιοπιστία της απέναντι στους συμμάχους της.
Το συμπέρασμα
Η επόμενη μέρα βρίσκει τη Μέση Ανατολή σε μια κατάσταση «ελεγχόμενου χάους». Το Ιράν απέδειξε ότι μπορεί να πλήξει ταυτόχρονα πολλαπλούς στόχους, αδιαφορώντας για τις διπλωματικές αβρότητες. Ο Τραμπ θέλει μια νίκη για το εσωτερικό του ακροατήριο, όμως η «σιωπή» των όπλων που υποσχέθηκε αποδείχθηκε εκκωφαντική.
Αν οι επόμενες 14 ημέρες δεν φέρουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις, η εκεχειρία της 8ης Απριλίου θα μείνει στην ιστορία όχι ως η αρχή της ειρήνης, αλλά ως το τελευταίο γέμισμα πριν τη μεγάλη έκρηξη.
