Tο παγκόσμιο ρήγμα: Πώς η κρίση ΗΠΑ-Ιράν βυθίζει το γεν και εγκλωβίζει την Αμερικανική οικονομία

Τα πράγματα στην παγκόσμια γεωπολιτική σηνή βγαίνουν επικίνδυνα εκτός ελέγχου. Μετά τα πρόσφατα αιχμηρά μηνύματα του Ντόναλντ Τραμπ στα κοινωνικά δίκτυα, όλα δείχνουν ότι βρισκόμαστε στο κατώφλι μιας ραγδαίας κλιμάκωσης, με τις επόμενες ημέρες να προδιαγράφονται κρίσιμες. Ο Αμερικανός πρόεδρος αφήνει να εννοηθεί ότι επίκεινται μαζικά χτυπήματα σε υποδομές του Ιράν, σε μια προσπάθεια να κεφαλαιοποιήσει το επικοινωνιακό και επιχειρησιακό μομέντουμ από τη διάσωση του πιλότου του F-15E. Όμως, η ρητορική της έντασης σπάνια συμβαδίζει με την ψυχρή, οικονομική πραγματικότητα. Και η πραγματικότητα αυτή δείχνει ότι μια τέτοια κλιμάκωση όχι μόνο θα ξεφύγει από κάθε έλεγχο, αλλά θα γυρίσει μπούμερανγκ στις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες.

σχετικά άρθρα

Το κινεζικό γουάν κατακτά τη Μέση Ανατολή, την ώρα που η αγορά εργασίας στις ΗΠΑ βουλιάζει

Η αθόρυβη αντεπίθεση του γουάν: Γιατί ο αναπτυσσόμενος κόσμος γυρίζει την πλάτη στο δολάριο

Σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ: Το μεγάλο φαγοπότι με τα Ευρωπαϊκά κονδύλια – Όλα όσα πρέπει να ξέρετε

Πώς θα απαντήσει το Ιράν; Η στρατηγική είναι ήδη ξεκάθαρη και τα αμερικανικά δίκτυα πληροφοριών φαίνεται να την έχουν πλέον αποκωδικοποιήσει: η Τεχεράνη θα σφίξει κι άλλο τη θηλιά στο Στενό του Ορμούζ. Αυτός ο έλεγχος δεν αποτελεί απλώς μια στρατιωτική απειλή, αλλά τον απόλυτο οικονομικό μοχλό πίεσης.

Το Διπλωματικό Βατερλώ και η Κυριαρχία της Τεχεράνης

Κρατώντας τα “κλειδιά” του Ορμούζ, το Ιράν ελέγχει ουσιαστικά τις αρτηρίες εσόδων ολόκληρου του Αραβικού Κόλπου. Η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ και το Μπαχρέιν εξαρτώνται πλέον από τις διαθέσεις της Τεχεράνης για την ασφαλή διέλευση των ενεργειακών τους φορτίων. Αυτό δίνει στο Ιράν τη δύναμη να επιβάλει όρους που ξεπερνούν τη νομισματική απο-δολαριοποίηση (όπως η χρήση του κινεζικού γουάν).

Μπορεί πλέον να απαιτήσει από τους παραγωγούς να αυξήσουν ή να μειώσουν την παραγωγή πετρελαίου, να τους αναγκάσει να εγκαταλείψουν τις αμερικανικές αγορές όπλων, ή ακόμα και να κλείσουν στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ στην περιοχή. Μπορεί ακόμη και να απαιτήσει άμεσες αποζημιώσεις. Πρόκειται για μια ολοκληρωτική διπλωματική καταστροφή για την Ουάσιγκτον και μια συντριπτική γεωπολιτική νίκη για το Ιράν.

Ο Εφιάλτης του Πληθωρισμού Επιστρέφει στις ΗΠΑ

Ενώ ο Κόλπος βράζει, στο εσωτερικό των ΗΠΑ οι συνέπειες είναι ήδη ορατές. Το ράλι στις τιμές των καυσίμων λειτουργεί ως πυροκροτητής για την αναζωπύρωση του πληθωρισμού. Ο γενικός πληθωρισμός αναμένεται να εκτιναχθεί κατά μία ολόκληρη ποσοστιαία μονάδα μέσα στον Μάρτιο —η πιο απότομη αύξηση από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. Ταυτόχρονα, ο δομικός πληθωρισμός θα σημειώσει άνοδο 30 μονάδων βάσης, κάτι που σημαίνει ότι το ενεργειακό κόστος έχει ήδη περάσει στις τιμές των βασικών αγαθών και υπηρεσιών, χωρίς καν να συνυπολογίζουμε την επερχόμενη κρίση στα τρόφιμα.

Αυτή η εξέλιξη τινάζει στον αέρα τον σχεδιασμό της Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Fed). Εκεί που η αγορά είχε προεξοφλήσει μειώσεις επιτοκίων, τώρα το σενάριο των νέων αυξήσεων επιστρέφει απειλητικά, φέρνοντας πιο κοντά το φάσμα ενός κραχ που όλοι πάσχιζαν να αποφύγουν.

Η Ιαπωνία στο Χείλος της Αβύσσου

Όσο ζοφερή κι αν είναι η κατάσταση στις ΗΠΑ, στην άλλη πλευρά του Ειρηνικού εκτυλίσσεται ένα πραγματικό δράμα με παγκόσμιες προεκτάσεις. Η Ιαπωνία, πλήρως εξαρτημένη από την ενέργεια της Μέσης Ανατολής, βλέπει το νόμισμά της να καταρρέει. Το γεν έχει βυθιστεί σε επίπεδα 160 ανά δολάριο. Παρά το γεγονός ότι το Τόκιο έχει “κάψει” πάνω από 100 δισεκατομμύρια δολάρια σε παρεμβάσεις στις αγορές συναλλάγματος τα τελευταία χρόνια, η κατάσταση παραμένει ανεξέλεγκτη, και οι πολεμικές ιαχές του Τραμπ απλώς ρίχνουν λάδι στη φωτιά.

Η συμβατική λύση για τη διάσωση ενός νομίσματος είναι η αύξηση των επιτοκίων. Όμως, η Ιαπωνία είναι παγιδευμένη. Με το εθνικό χρέος να ξεπερνά το 230% του ΑΕΠ, μια επιθετική αύξηση επιτοκίων θα καθιστούσε αδύνατη την εξυπηρέτηση του χρέους. Η απόδοση του ιαπωνικού 10ετούς ομολόγου αγγίζει ήδη το 2,4% —το υψηλότερο επίπεδο από το 1999. Εάν η Τράπεζα της Ιαπωνίας αυξήσει τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια, το κόστος δανεισμού για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά θα εκτοξευθεί, προκαλώντας ανυπολόγιστη καταστροφή στην πραγματική οικονομία.

Η “Πυρηνική” Επιλογή: Το Ξεπούλημα των Αμερικανικών Ομολόγων

Μη μπορώντας να αυξήσει τα επιτόκια, η Ιαπωνία οδηγείται νομοτελειακά στη μοναδική λύση που της απομένει για να στηρίξει το νόμισμά της: την πώληση αμερικανικών κρατικών ομολόγων. Και η Ιαπωνία δεν είναι ένας τυχαίος παίκτης· κάθεται πάνω σε 1,2 τρισεκατομμύρια δολάρια αμερικανικού χρέους.

Αν το Τόκιο αρχίσει να ξεφορτώνεται αυτά τα αποθέματα, η κίνηση θα συμπέσει χρονικά με την απόφαση του Αμερικανού υπουργού Οικονομικών να εκδώσει ένα τεράστιο κύμα νέων ομολόγων αξίας 250 δισεκατομμυρίων δολαρίων επιπλέον το επόμενο διάστημα. Με την προσφορά αμερικανικού χρέους να κατακλύζει την αγορά και τη ζήτηση να καταρρέει λόγω της ιαπωνικής φυγής, οι τιμές των αμερικανικών ομολόγων θα βυθιστούν και οι αποδόσεις τους θα εκτοξευθούν. Αυτό θα φέρει την κρίση εθνικού χρέους προ των πυλών του ίδιου του Λευκού Οίκου.

Το Παράδοξο: Η Χρυσή Εποχή του Ιρανικού Πετρελαίου

Μέσα σε όλο αυτό το χάος, οι BRICS ισχυροποιούνται και στηρίζουν απροκάλυπτα το Ιράν, το οποίο είναι πλέον ισότιμο μέλος της συμμαχίας. Λόγω των ειδικών εξαιρέσεων (waivers) που αναγκάστηκαν να δώσουν οι ΗΠΑ για να μην πάει το πετρέλαιο στα 150 δολάρια, οι ασιατικές οικονομίες σπεύδουν να αγοράσουν ιρανικό αργό. Ακόμα και η Ινδία προχώρησε στην πρώτη της αγορά ιρανικού φορτίου εδώ και 7 χρόνια, με την πληρωμή να ολοκληρώνεται χωρίς κανένα πρόβλημα.

Το απόλυτο παράδοξο της σύγκρουσης είναι ότι το Ιράν δεν χρεοκοπεί, αλλά πλουτίζει. Πριν τον πόλεμο, το ιρανικό πετρέλαιο πωλούνταν με τεράστια έκπτωση (18 έως 24 δολάρια) λόγω των κυρώσεων. Σήμερα, επειδή τα ιρανικά τάνκερ είναι τα μόνα που κινούνται με ασφάλεια στο Στενό του Ορμούζ, η έκπτωση έχει μειωθεί στα 7 δολάρια. Αν συνυπολογίσουμε τα μεταφορικά κόστη, χώρες όπως η Κίνα αγοράζουν ιρανικό πετρέλαιο σε τιμές αγοράς (Brent) ή και ακριβότερα. Τα έσοδα της Τεχεράνης έχουν αυξηθεί πάνω από 60%, ίσως και να έχουν διπλασιαστεί.

Η Ουάσιγκτον βρίσκεται σε στρατηγικό αδιέξοδο. Χρειάζεται το ιρανικό πετρέλαιο να ρέει στις αγορές για να μην καταρρεύσει η αμερικανική οικονομία από τον πληθωρισμό. Την ίδια στιγμή, το Ιράν έχει την πολυτέλεια του χρόνου. Μπορεί να παίζει το παιχνίδι της αναμονής, κρατώντας το Ορμούζ κλειδωμένο. Αντίθετα, η αμερικανική πλευρά ξεμένει από διπλωματικές επιλογές, από χρόνο, και κυρίως από αντοχές.

Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα χτυπήσει ο Τραμπ, αλλά αν η αμερικανική και ιαπωνική οικονομία μπορούν να επιβιώσουν από τις συνέπειες αυτού του χτυπήματος.