Το δημοψήφισμα που συγκλόνισε την ευρωζώνη
2 Νοεμβρίου 2011
Στις 2 Νοεμβρίου 2011, η Ελλάδα βρέθηκε στο επίκεντρο μιας από τις δραματικότερες στιγμές της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους, όταν η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου επιβεβαίωσε την υποστήριξή της στην πρόταση για δημοψήφισμα σχετικά με τη νέα συμφωνία διάσωσης της ελληνικής οικονομίας.
σχετικά άρθρα
Η πρόταση είχε ανακοινωθεί στις 31 Οκτωβρίου, όμως η 2α Νοεμβρίου ήταν η ημέρα κατά την οποία η πολιτική αντιπαράθεση μετατράπηκε σε διεθνή οικονομική και θεσμική κρίση.
Η συμφωνία που είχε επιτευχθεί λίγες ημέρες νωρίτερα από τους Ευρωπαίους ηγέτες προέβλεπε νέο πρόγραμμα χρηματοδοτικής στήριξης και απομείωση περίπου 50% της ονομαστικής αξίας των ελληνικών ομολόγων που κατείχαν ιδιώτες πιστωτές.
Η απόφαση για δημοψήφισμα αμφισβήτησε την εφαρμογή της συμφωνίας και προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στο Βερολίνο, στο Παρίσι και στις Βρυξέλλες.
Οι αγορές αντέδρασαν με νευρικότητα. Το ευρώ δέχθηκε ισχυρές πιέσεις, οι ευρωπαϊκές τραπεζικές μετοχές υποχώρησαν και τα περιθώρια αποδόσεων των ιταλικών κρατικών ομολόγων διευρύνθηκαν, καθώς οι επενδυτές φοβήθηκαν μετάδοση της ελληνικής κρίσης στην υπόλοιπη ευρωζώνη.
Στην Αθήνα, η χρηματιστηριακή αγορά είχε ήδη καταγράψει στις προηγούμενες συνεδριάσεις μεγάλες απώλειες, με τη συνεδρίαση της 1ης Νοεμβρίου να χαρακτηρίζεται από πτώση 7,7%.
Στις 2 Νοεμβρίου, ο Παπανδρέου βρέθηκε στις Κάννες, όπου ο Γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί και η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ έθεσαν επιτακτικά το ζήτημα της εφαρμογής των ευρωπαϊκών αποφάσεων.
Η αντιπαράθεση πλέον δεν αφορούσε μόνο τους όρους του προγράμματος διάσωσης. Είχε μετατραπεί σε συζήτηση για την παραμονή της Ελλάδας στο ευρώ.
Την επόμενη ημέρα, στις 3 Νοεμβρίου, η πρόταση για δημοψήφισμα εγκαταλείφθηκε. Ακολούθησε η διαδικασία πολιτικής μετάβασης που οδήγησε στην κυβέρνηση του Λουκά Παπαδήμου.
Η ιστορική σημασία εκείνης της ημέρας υπερβαίνει τις πολιτικές εξελίξεις. Απέδειξε ότι, σε συνθήκες υψηλού δημόσιου χρέους και εξάρτησης από εξωτερική χρηματοδότηση, η πολιτική αβεβαιότητα μπορεί να μετατραπεί σχεδόν ακαριαία σε χρηματοπιστωτικό κίνδυνο.
Για την Ελλάδα, η 2α Νοεμβρίου 2011 παραμένει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της στενής σχέσης ανάμεσα στην οικονομική κυριαρχία, τη δημοκρατική νομιμοποίηση και την εμπιστοσύνη των αγορών.
