Η Μαύρη Πέμπτη συγκλονίζει τη Wall Street
24 Οκτωβρίου 1929
S&P 500 και Nasdaq έκλεισαν σε ιστορικά υψηλά καθώς οι εντάσεις ΗΠΑ-Ιράν υποχώρησαν και το πετρέλαιο έπεσε.
Στις 24 Οκτωβρίου 1929, το Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης γνώρισε μία από τις πιο δραματικές συνεδριάσεις της ιστορίας του. Η ημέρα έμεινε γνωστή ως «Μαύρη Πέμπτη» (Black Thursday) και αποτέλεσε την πρώτη μεγάλη έκρηξη πανικού που οδήγησε στο χρηματιστηριακό κραχ του 1929, το οποίο συνδέθηκε με την έναρξη της Μεγάλης Ύφεσης.
σχετικά άρθρα
Η αμερικανική οικονομία είχε προηγουμένως ζήσει μια δεκαετία εντυπωσιακής ανάπτυξης. Τα λεγόμενα Roaring Twenties, η δεκαετία του 1920, χαρακτηρίζονταν από αυξανόμενη βιομηχανική παραγωγή, εκτεταμένη κατανάλωση, τεχνολογικές καινοτομίες και μαζική συμμετοχή των πολιτών στο χρηματιστήριο.
Η άνοδος των μετοχών είχε δημιουργήσει την εντύπωση ότι οι τιμές μπορούσαν να αυξάνονται επ’ αόριστον. Πολλοί επενδυτές αγόραζαν μετοχές με δανεικά χρήματα, αξιοποιώντας τον λεγόμενο δανεισμό επί περιθωρίω (margin trading), ο οποίος πολλαπλασίαζε τόσο τις πιθανές αποδόσεις όσο και τους κινδύνους.
Το πρωί της 24ης Οκτωβρίου, η εμπιστοσύνη αυτή άρχισε να καταρρέει.
Χιλιάδες εντολές πώλησης κατέκλυσαν τη Wall Street, προκαλώντας απότομη πτώση των τιμών και έντονο πανικό. Μέχρι το τέλος της συνεδρίασης είχαν αλλάξει χέρια περίπου 12,9 εκατομμύρια μετοχές, αριθμός πρωτοφανής για τα δεδομένα της εποχής.
Η κατάσταση ήταν τόσο σοβαρή ώστε μια ομάδα ισχυρών τραπεζιτών της Νέας Υόρκης πραγματοποίησε έκτακτη σύσκεψη στα γραφεία της J.P. Morgan & Co., αναζητώντας τρόπο να ανακόψει την κατάρρευση.
Ακολούθησαν συντονισμένες αγορές μετοχών μεγάλων αμερικανικών επιχειρήσεων, με στόχο να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη και να περιοριστεί ο πανικός. Στην προσπάθεια πρωταγωνίστησε ο τραπεζίτης Richard Whitney, ο οποίος προχώρησε σε μεγάλες εντολές αγοράς στο χρηματιστήριο.
Η παρέμβαση πέτυχε προσωρινά. Παρά την αρχική κατάρρευση, ο δείκτης Dow Jones περιόρισε τις απώλειές του και έκλεισε με πτώση περίπου 2,1%.
Όμως η χρηματιστηριακή κρίση δεν είχε τελειώσει.
Τη Δευτέρα 28 Οκτωβρίου, ο Dow Jones υποχώρησε σχεδόν 13%, ενώ την επόμενη ημέρα, τη «Μαύρη Τρίτη» της 29ης Οκτωβρίου, έχασε σχεδόν άλλο 12%.
Ακολούθησε παρατεταμένη χρηματιστηριακή πτώση, η οποία συνοδεύτηκε από σοβαρή τραπεζική αστάθεια, περιορισμό της πιστωτικής επέκτασης και κατάρρευση της οικονομικής δραστηριότητας.
Η Μεγάλη Ύφεση της δεκαετίας του 1930 δεν προκλήθηκε αποκλειστικά από το χρηματιστηριακό κραχ. Η τραπεζική κρίση, τα προβλήματα της νομισματικής πολιτικής, η συρρίκνωση της κατανάλωσης και οι διεθνείς οικονομικές ανισορροπίες συνέβαλαν καθοριστικά στην επιδείνωσή της.
Ωστόσο, η 24η Οκτωβρίου 1929 παραμένει ένα ιστορικό ορόσημο, επειδή ανέδειξε τους κινδύνους της υπερβολικής κερδοσκοπίας, της επενδυτικής μόχλευσης και της μαζικής απώλειας εμπιστοσύνης.
Το διαχρονικό δίδαγμα είναι ότι οι χρηματιστηριακές φούσκες δεν δημιουργούνται μόνο από τα οικονομικά δεδομένα, αλλά και από την πεποίθηση ότι η άνοδος των τιμών δεν πρόκειται ποτέ να σταματήσει.
