Η Λιβύη κρατικοποιεί το 51% του πετρελαίου
1 Σεπτεμβρίου 1973
Την 1η Σεπτεμβρίου 1973, ακριβώς τέσσερα χρόνια μετά το πραξικόπημα που είχε φέρει τον Μουαμάρ Καντάφι στην εξουσία, η Λιβύη έκανε μία από τις πιο επιθετικές κινήσεις οικονομικού εθνικισμού στην ιστορία της διεθνούς πετρελαϊκής βιομηχανίας. Με τον Νόμο 66, το κράτος εθνικοποίησε το 51% περιουσιακών στοιχείων, δικαιωμάτων και συμφερόντων που συνδέονταν με σειρά πετρελαϊκών παραχωρήσεων ξένων εταιρειών.
σχετικά άρθρα
Ανάμεσα στις εταιρείες που επηρεάζονταν βρίσκονταν συμφέροντα των Esso, Shell, Mobil, Texaco και άλλων δυτικών πετρελαϊκών ομίλων. Η νέα δομή όριζε ότι η λιβυκή National Oil Corporation θα κατείχε το 51% των σχετικών δραστηριοτήτων και οι ξένες εταιρείες το υπόλοιπο 49%. Ο νόμος προέβλεπε επίσης μηχανισμό αποζημίωσης για τα περιουσιακά στοιχεία που περνούσαν στο κράτος.
Δεν επρόκειτο για μια απομονωμένη κίνηση. Η Λιβύη ήταν τότε ένας από τους σημαντικότερους παραγωγούς πετρελαίου στη Μεσόγειο. Αμερικανικά κυβερνητικά έγγραφα της περιόδου τοποθετούσαν την παραγωγή της γύρω στα 2,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως και τόνιζαν πόσο κρίσιμο ήταν το λιβυκό αργό για τη Δυτική Ευρώπη λόγω της γεωγραφικής εγγύτητας και των χαρακτηριστικών του.
Η κίνηση ήταν μέρος της μεγάλης μεταβολής ισχύος από τις διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες προς τα κράτη-παραγωγούς. Αμερικανικές αναλύσεις περιέγραφαν μάλιστα τη Λιβύη ως χώρα που λειτουργούσε ως «pace-setter» μέσα στον OPEC, απαιτώντας συχνά περισσότερα από άλλους παραγωγούς.
Και ο χρόνος ήταν ιστορικός. Μόλις λίγες εβδομάδες αργότερα θα ξεσπούσε η πετρελαϊκή κρίση του 1973. Η απόφαση της Τρίπολης έδειχνε ήδη ότι το πετρέλαιο δεν ήταν πλέον απλώς εμπόρευμα: είχε γίνει εργαλείο κρατικής ισχύος, γεωπολιτικής και αναδιανομής πλούτου.
