Η Ιταλία στον γκρεμό των αγορών ομολόγων
9 Νοεμβρίου 2011
Vittoriano in Rome Altar of the Fatherland Waving Flags
Στις 9 Νοεμβρίου 2011, η Ιταλία βρέθηκε στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης δημόσιου χρέους, όταν η απόδοση του δεκαετούς κρατικού της ομολόγου εκτινάχθηκε πάνω από το 7%, ένα επίπεδο που οι διεθνείς επενδυτές θεωρούσαν τότε εξαιρετικά επικίνδυνο για τη δυνατότητα χρηματοδότησης ενός κράτους.
σχετικά άρθρα
Η εξέλιξη προκάλεσε έντονη αναταραχή στις ευρωπαϊκές αγορές και ενίσχυσε τους φόβους ότι η κρίση που είχε ήδη πλήξει την Ελλάδα, την Ιρλανδία και την Πορτογαλία μπορούσε να επεκταθεί σε μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωζώνης.
Η Ιταλία διέθετε μια ισχυρή βιομηχανική βάση, σημαντικές εξαγωγικές επιχειρήσεις και μια από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης. Παράλληλα, όμως, αντιμετώπιζε το διαχρονικό πρόβλημα ενός εξαιρετικά υψηλού δημόσιου χρέους, σε συνδυασμό με χαμηλούς ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης.
Η ανησυχία των αγορών είχε ενισχυθεί από την πολιτική αστάθεια και την αδυναμία της κυβέρνησης του Σίλβιο Μπερλουσκόνι να πείσει τους επενδυτές ότι μπορούσε να εφαρμόσει ένα αξιόπιστο πρόγραμμα δημοσιονομικών και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.
Στις 8 Νοεμβρίου, ο Μπερλουσκόνι είχε ανακοινώσει την πρόθεσή του να αποχωρήσει από την πρωθυπουργία μετά την έγκριση κρίσιμων δημοσιονομικών μέτρων.
Ωστόσο, η ανακοίνωση δεν κατάφερε να καθησυχάσει τις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Την επόμενη ημέρα, στις 9 Νοεμβρίου, η απόδοση του ιταλικού δεκαετούς ομολόγου ξεπέρασε το 7,45% κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, πριν υποχωρήσει περίπου στο 7,25%.
Η άνοδος των αποδόσεων σήμαινε ότι οι επενδυτές απαιτούσαν ολοένα μεγαλύτερο επιτόκιο για να χρηματοδοτήσουν το ιταλικό Δημόσιο.
Η διαφορά απόδοσης μεταξύ των ιταλικών και των αντίστοιχων γερμανικών ομολόγων, το γνωστό spread, διευρύνθηκε εντυπωσιακά, αποτυπώνοντας την αυξανόμενη δυσπιστία απέναντι στην ιταλική πιστοληπτική ικανότητα.
Η κρίση επιδεινώθηκε από την απόφαση του οργανισμού εκκαθάρισης LCH.Clearnet να αυξήσει τις απαιτήσεις παροχής εξασφαλίσεων για συναλλαγές που αφορούσαν ιταλικό κρατικό χρέος.
Η κίνηση αυτή έκανε ακριβότερη τη διακράτηση και χρηματοδότηση των ιταλικών ομολόγων, εντείνοντας τις πιέσεις στην αγορά.
Στο χρηματιστήριο του Μιλάνου, οι μετοχές κατέγραψαν ισχυρές απώλειες, με τον βασικό δείκτη να κλείνει περίπου 3,8% χαμηλότερα.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) παρενέβαινε ήδη στην αγορά κρατικών ομολόγων μέσω του προγράμματος αγοράς τίτλων, προσπαθώντας να περιορίσει τις αναταράξεις.
Για τις Βρυξέλλες και τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, η κατάσταση ήταν ιδιαίτερα ανησυχητική. Σε αντίθεση με μικρότερες οικονομίες, η Ιταλία διέθετε τόσο μεγάλη αγορά κρατικού χρέους ώστε ένα ενδεχόμενο πλήρες πρόγραμμα διάσωσής της θα απαιτούσε τεράστιους χρηματοδοτικούς πόρους.
Η κρίση του Νοεμβρίου οδήγησε τελικά στην αποχώρηση του Μπερλουσκόνι και στον σχηματισμό της κυβέρνησης του οικονομολόγου Μάριο Μόντι, που ανέλαβε επισήμως τα καθήκοντά της στις 16 Νοεμβρίου 2011.
Οι εξελίξεις κατέδειξαν τη δύναμη των χρηματοπιστωτικών αγορών να επηρεάζουν όχι μόνο το κόστος δανεισμού, αλλά και την πολιτική σταθερότητα μιας χώρας.
Η 9η Νοεμβρίου 2011 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της λειτουργίας των λεγόμενων bond vigilantes, των επενδυτών που ασκούν πίεση στις κυβερνήσεις μέσω των πωλήσεων κρατικών ομολόγων και της αύξησης των απαιτούμενων αποδόσεων.
Ήταν μια ημέρα που υπενθύμισε ότι η εμπιστοσύνη των αγορών μπορεί να χαθεί πολύ γρήγορα, ακόμη και για μια μεγάλη οικονομία, όταν το δημόσιο χρέος, η πολιτική αβεβαιότητα και η οικονομική στασιμότητα συνδυάζονται σε μια επικίνδυνη συγκυρία.
