Η ιστορική βουτιά των επιτοκίων στην Ευρώπη
6 Νοεμβρίου 2008
Στις 6 Νοεμβρίου 2008, οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές κεντρικές τράπεζες προχώρησαν σε δραστικές μειώσεις επιτοκίων, επιχειρώντας να αναχαιτίσουν την οικονομική κατάρρευση που ακολουθούσε τη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση και τη χρεοκοπία της Lehman Brothers.
σχετικά άρθρα
Η Τράπεζα της Αγγλίας αιφνιδίασε τις αγορές, μειώνοντας το βασικό της επιτόκιο κατά 1,5 ποσοστιαία μονάδα, από το 4,5% στο 3%. Ήταν μια από τις πιο επιθετικές κινήσεις νομισματικής χαλάρωσης στη σύγχρονη ιστορία της βρετανικής κεντρικής τράπεζας.
Την ίδια ημέρα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), υπό την προεδρία του Ζαν-Κλοντ Τρισέ, ανακοίνωσε μείωση του βασικού επιτοκίου αναχρηματοδότησης κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα, από το 3,75% στο 3,25%.
Οι αποφάσεις αυτές σηματοδοτούσαν την απότομη αλλαγή της διεθνούς νομισματικής πολιτικής, καθώς οι κεντρικές τράπεζες εγκατέλειπαν τη μέχρι πρότινος κυρίαρχη ανησυχία για τον πληθωρισμό και στρέφονταν στην αντιμετώπιση της ύφεσης και της πιστωτικής ασφυξίας.
Η παγκόσμια οικονομία είχε εισέλθει σε εξαιρετικά επικίνδυνη περίοδο. Η κατάρρευση της Lehman Brothers στις 15 Σεπτεμβρίου 2008 είχε επιδεινώσει δραματικά την εμπιστοσύνη μεταξύ των τραπεζών, περιορίζοντας τη διατραπεζική χρηματοδότηση και προκαλώντας αλυσιδωτές επιπτώσεις στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά.
Οι τράπεζες δίσταζαν να δανείσουν ακόμη και η μία την άλλη, ενώ οι επιχειρήσεις αντιμετώπιζαν αυξανόμενες δυσκολίες στην εξασφάλιση χρηματοδότησης.
Η απόφαση της Τράπεζας της Αγγλίας είχε στόχο να περιορίσει το κόστος δανεισμού και να αποτρέψει μια ακόμη μεγαλύτερη υποχώρηση της οικονομικής δραστηριότητας.
Ωστόσο, η μείωση των επιτοκίων δεν αρκούσε από μόνη της. Η κρίση είχε πλέον εξελιχθεί σε πρόβλημα φερεγγυότητας, ρευστότητας και εμπιστοσύνης στο παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα.
Την ίδια ημέρα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) δημοσιοποίησε νέες, ιδιαίτερα απαισιόδοξες προβλέψεις για την παγκόσμια οικονομία.
Σύμφωνα με την επικαιροποιημένη έκθεση του Ταμείου, ο ρυθμός ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας το 2009 αναμενόταν να περιοριστεί στο 2,2%, ενώ οι ανεπτυγμένες οικονομίες προβλεπόταν να καταγράψουν συνολική συρρίκνωση κατά 0,25%.
Οι εκτιμήσεις αυτές αποτύπωναν το μέγεθος της ανησυχίας για την επερχόμενη παγκόσμια ύφεση.
Για τις χρηματοπιστωτικές αγορές, η 6η Νοεμβρίου 2008 αποτέλεσε ακόμη ένα σημείο καμπής. Οι επενδυτές αντιλαμβάνονταν πλέον ότι η κρίση δεν περιοριζόταν σε ορισμένες αμερικανικές τράπεζες, αλλά απειλούσε ολόκληρο το διεθνές οικονομικό σύστημα.
Η επιθετική μείωση των επιτοκίων αποτέλεσε μόνο την αρχή. Τους επόμενους μήνες ακολούθησαν νέες παρεμβάσεις, κρατικές διασώσεις τραπεζών και προγράμματα έκτακτης νομισματικής στήριξης.
Η 6η Νοεμβρίου 2008 παραμένει μια ιστορική ημερομηνία, καθώς αποτυπώνει τη στιγμή που οι ευρωπαϊκές κεντρικές τράπεζες αναγνώρισαν ότι η μεγαλύτερη απειλή δεν ήταν πλέον ο πληθωρισμός, αλλά μια συστημική οικονομική κατάρρευση.
