24 Αυγούστου: η πατέντα του Έντισον και τα κινηματογραφικά πνευματικά δικαιώματα
24 Αυγούστου 1891
Στις 24 Αυγούστου 1891, ο Τόμας Έντισον υπέβαλε αίτηση για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για τον κινητογράφο (Kinetograph), την πρώτη πρακτική κάμερα καταγραφής κίνησης. Η κίνηση αυτή, όμως, δεν ήταν απλώς μια προσπάθεια κατοχύρωσης μιας λαμπρής ιδέας. Ήταν το πρώτο βήμα για τη δημιουργία ενός αδιαπέραστου εταιρικού καρτέλ, της διαβόητης Motion Picture Patents Company (γνωστής ως “The Trust”). Ο Έντισον χρησιμοποίησε τα πνευματικά δικαιώματα όχι για να προωθήσει την τέχνη, αλλά ως όπλο για να εκβιάσει και να μονοπωλήσει ολόκληρη την αναδυόμενη βιομηχανία του θεάματος, ελέγχοντας από την παραγωγή του φιλμ μέχρι την τελευταία αίθουσα προβολής. Μακροοικονομικά, αυτή η ιστορία είναι το αρχέτυπο της λειτουργίας των μονοπωλίων απέναντι στην καινοτομία. Όποιος επιχειρούσε να γυρίσει ταινία εκτός του Trust, αντιμετώπιζε δικαστικές αγωγές και τραμπούκους. Το υπερβολικό κόστος αδειοδότησης και η ασφυκτική πίεση ανάγκασαν τελικά τους ανεξάρτητους κινηματογραφιστές να εγκαταλείψουν την Ανατολική Ακτή και να καταφύγουν στην απέναντι πλευρά των ΗΠΑ, χτίζοντας το Χόλιγουντ σε μια περιοχή όπου η νομοθεσία περί πατεντών δύσκολα επιβαλλόταν. Σήμερα, στην εποχή που το ψηφιακό κεφάλαιο και οι πλατφόρμες streaming κατέχουν τα απόλυτα πνευματικά δικαιώματα σε κώδικες, φάρμακα και περιεχόμενο, το μάθημα του 1891 είναι ξεκάθαρο: η κατοχύρωση ευρεσιτεχνιών, όταν δεν ελέγχεται, μετατρέπεται στο απόλυτο εργαλείο στραγγαλισμού του ανταγωνισμού. Επιτρέπει στο χρηματοπιστωτικό σύστημα να απομυζά αέναη υπεραξία μέσω του νομικού εκβιασμού, κρατώντας τις τιμές τεχνητά ψηλά και υπονομεύοντας την ελεύθερη αγορά.
