Το «μυστικό παιχνίδι» Μητσοτάκη – Ερντογάν: Κρίση στα λόγια, εκλογές στο βάθος;
Υπάρχει κρυφή ατζέντα Μητσοτάκη με Ερντογάν;
Το σενάριο που κυκλοφορεί στα πολιτικά και δημοσιογραφικά γραφεία για μια άτυπη «κρυφή ατζέντα» Αθήνας και Άγκυρας – Οι διαφορετικοί εσωτερικοί υπολογισμοί των δύο ηγετών, ο ρόλος του Καλίν και η παρέμβαση του Ιωάννη Μάζη
σχετικά άρθρα
Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον σενάριο έχει αρχίσει να συζητείται εντονότερα τα τελευταία εικοσιτετράωρα σε πολιτικά και δημοσιογραφικά γραφεία στην Αθήνα. Δεν πρόκειται για επιβεβαιωμένη συμφωνία ούτε για κάποια γνωστή συνεννόηση μεταξύ Κυριάκου Μητσοτάκη και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Πρόκειται όμως για μια υπόθεση εργασίας που, όσο ανεβαίνει η ένταση στη ρητορική Αθήνας και Άγκυρας, αποκτά ολοένα μεγαλύτερο ενδιαφέρον.
Η βασική ιδέα είναι ότι οι δύο ηγέτες μπορεί να έχουν διαφορετικούς εσωτερικούς λόγους να ανέχονται ένα ελεγχόμενο επίπεδο ελληνοτουρκικής έντασης.
Και οι δύο έχουν μπροστά τους εκλογικούς ορίζοντες. Ο Μητσοτάκης έχει δηλώσει ότι οι ελληνικές εκλογές θα γίνουν το 2027, ενώ ο Ερντογάν βρίσκεται αντιμέτωπος με το ζήτημα της επόμενης προεδρικής του θητείας στην Τουρκία.
Ο Καλίν που ξαναφέρνει στο προσκήνιο τα ερωτήματα
Σε αυτό το σκηνικό αποκτά ιδιαίτερη σημασία η πρόσφατη παρουσία του Ιμπραήμ Καλίν στην Αθήνα.
Ο επικεφαλής της τουρκικής ΜΙΤ συναντήθηκε με τον διοικητή της ΕΥΠ Θεμιστοκλή Δεμίρη και στη συνέχεια πέρασε από το Μέγαρο Μαξίμου, όπου συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό. Οι λεπτομέρειες των συνομιλιών δεν δημοσιοποιήθηκαν.
Το γεγονός ότι ο άνθρωπος που θεωρείται από τους στενότερους συνεργάτες του Ερντογάν βρέθηκε στην Αθήνα σε μια περίοδο κατά την οποία η τουρκική ρητορική είχε αρχίσει και πάλι να ανεβαίνει, τροφοδότησε νέα ερωτήματα.
Τι ακριβώς συζητήθηκε;
Υπήρξε μόνο ενημέρωση και ανταλλαγή μηνυμάτων;
Υπήρξε κάποια προσπάθεια αποκλιμάκωσης; Ή μήπως συζητήθηκαν ευρύτερες εξελίξεις που δεν πρόκειται να δημοσιοποιηθούν;
Κανείς δεν μπορεί σήμερα να δώσει τεκμηριωμένη απάντηση στο τελευταίο ερώτημα. Και ακριβώς αυτή η έλλειψη δημόσιας πληροφόρησης αφήνει χώρο για πολιτικές αναλύσεις και σενάρια.
Η «κρίση» που μπορεί να βολεύει τον Ερντογάν
Εδώ παρεμβαίνει ο καθηγητής Γεωπολιτικής Ιωάννης Μάζης.
Ο Μάζης έχει υποστηρίξει δημοσίως ένα ιδιαίτερα συγκεκριμένο σενάριο: ότι ο Ερντογάν μπορεί να χρειαστεί μια «εθνική κρίση» προκειμένου να δημιουργηθούν οι πολιτικές προϋποθέσεις για πρόωρες εκλογές στην Τουρκία.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, ο Τούρκος πρόεδρος χρειάζεται επιπλέον κοινοβουλευτική στήριξη για να οδηγήσει τη χώρα σε πρόωρη εκλογική διαδικασία. Ο Μάζης ανέφερε μάλιστα ότι ο κυβερνητικός συνασπισμός διαθέτει 328 βουλευτές και χρειάζεται ακόμη 32 για να φτάσει το όριο των 360.
Και όταν ρωτήθηκε εάν σε μια τέτοια «εθνική κρίση» θα μπορούσε να εμπλακεί η Ελλάδα, η απάντησή του ήταν χαρακτηριστική:
«Μα αυτό εννοώ. Δεν θα τα βάλει με τη Μαδαγασκάρη. Ούτε με τη Ρωσία, εξ όσων γνωρίζω».
Με άλλα λόγια, ο καθηγητής θεωρεί πιθανό η ελληνοτουρκική αντιπαράθεση να αποτελέσει μέρος ενός ευρύτερου τουρκικού εσωτερικού πολιτικού σχεδιασμού.
Και η Αθήνα τι κερδίζει από την ένταση;
Εδώ βρίσκεται το δεύτερο σκέλος του σεναρίου.Οι πολιτικοί παρατηρητές που εξετάζουν αυτή την υπόθεση εργασίας λένε ότι και στην Αθήνα μια περίοδος αυξημένης έντασης μπορεί να έχει εσωτερικές πολιτικές επιπτώσεις.
Όχι επειδή η κυβέρνηση επιδιώκει σύγκρουση. Αυτό δεν προκύπτει από κανένα διαθέσιμο στοιχείο.
Αλλά επειδή η αντιπαράθεση με την Τουρκία παραδοσιακά ενισχύει το επιχείρημα της ανάγκης για σταθερή διακυβέρνηση, ισχυρή αποτροπή και καθαρή πολιτική εντολή.
Σε μια προεκλογική περίοδο, επομένως, η εικόνα μιας κυβέρνησης που βρίσκεται αντιμέτωπη με μια εξωτερική απειλή μπορεί να λειτουργήσει διαφορετικά στο πολιτικό σκηνικό από μια περίοδο απόλυτης ηρεμίας.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ενδιαφέρουσα σύμπτωση: ο Ερντογάν έχει τον δικό του εκλογικό λογαριασμό και ο Μητσοτάκης τον δικό του.
Δύο διαφορετικοί στόχοι, ένα κοινό περιβάλλον έντασης;
Το σενάριο που κυκλοφορεί στην Αθήνα δεν λέει ότι οι δύο ηγέτες έχουν συμφωνήσει να δημιουργήσουν κρίση.
Λέει κάτι πολύ πιο σύνθετο.
Ότι ενδεχομένως η κάθε πλευρά μπορεί να αξιοποιεί πολιτικά την ίδια κατάσταση για διαφορετικούς λόγους.
Ο Ερντογάν για να εμφανίσει την Τουρκία αντιμέτωπη με μια εξωτερική απειλή και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις που χρειάζεται για τον δικό του εκλογικό σχεδιασμό.
Ο Μητσοτάκης για να εμφανίσει την Ελλάδα ως χώρα που χρειάζεται σταθερότητα, ισχυρή κυβέρνηση και καθαρή εντολή μπροστά σε ένα δύσκολο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Πρόκειται για μια πολιτική υπόθεση που δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως γεγονός. Μπορεί όμως να καταγραφεί ως σενάριο που συζητείται, ιδιαίτερα από τη στιγμή που η τουρκική ρητορική έχει πράγματι ενταθεί και η Αθήνα έχει απαντήσει σε υψηλούς τόνους. Ο ίδιος ο Μητσοτάκης αναγνώρισε πρόσφατα ότι «η θάλασσα λίγο αγριεύει», ενώ υπογράμμισε ότι η ελληνική πολιτική θα συνεχίσει να ασκείται με πράξεις και όχι μόνο με λόγια.
Η λεπτή γραμμή ανάμεσα στην αποτροπή και την πολιτική αξιοποίηση
Το πραγματικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι εάν Μητσοτάκης και Ερντογάν έχουν κάνει κάποια μυστική συμφωνία. Δεν υπάρχει δημόσιο στοιχείο που να το αποδεικνύει.
Το ερώτημα είναι εάν, μέσα σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης έντασης, οι δύο πλευρές αντιλαμβάνονται ότι η συγκεκριμένη κατάσταση μπορεί να εξυπηρετεί διαφορετικούς εσωτερικούς πολιτικούς υπολογισμούς.
Και η επίσκεψη Καλίν στην Αθήνα κάνει το ερώτημα ακόμη πιο ενδιαφέρον.
Γιατί όταν ο επικεφαλής της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών ταξιδεύει στην Αθήνα, συναντά τον Έλληνα ομόλογό του και στη συνέχεια περνά την πόρτα του Μαξίμου, ενώ ταυτόχρονα η δημόσια ρητορική Αθήνας και Άγκυρας ανεβαίνει, είναι αναπόφευκτο να δημιουργούνται ερωτήματα για όσα λέγονται δημοσίως και – κυρίως – για όσα συζητούνται μακριά από τις κάμερες.
Το 2027 πλησιάζει. Και στην Αθήνα και στην Άγκυρα οι εκλογικοί υπολογισμοί έχουν ήδη αρχίσει.
Το αν υπάρχει πράγματι κάποια «κρυφή ατζέντα» μεταξύ των δύο πλευρών είναι κάτι που δεν μπορεί σήμερα να τεκμηριωθεί.
Το βέβαιο είναι ότι η γεωπολιτική και η εσωτερική πολιτική έχουν αρχίσει ξανά να συναντώνται επικίνδυνα στο Αιγαίο.
