Ελληνοτουρκικά: Εγκλωβισμένη η Αθήνα στα άγρια νερά της Άγκυρας
Σε δύσκολη θέση ο Κυριάκος Μητσοτάκης σέρνεται πίσω από την ατζέντα Ερντογάν
Η Τουρκία ανοίγει νέο μέτωπο με ΑΠΕ, αιολικά και θαλάσσια πάρκα, επαναφέρει τις «γκρίζες ζώνες» και αμφισβητεί ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα – Τα «ήρεμα νερά» του Γεραπετρίτη δοκιμάζονται στην πράξη – Οι αυστηρές δηλώσεις του ΥΠΕΞ στο «Βήμα της Κυριακής» ήρθαν μετά την τουρκική κλιμάκωση και πλέον το Μαξίμου καλείται να αποδείξει ότι η αποκλιμάκωση δεν σημαίνει ανοχή
Η κυβέρνηση βρίσκεται πλέον μπροστά σε ένα πρόβλημα που η ίδια προσπάθησε επί μεγάλο διάστημα να αποφύγει: τα «ήρεμα νερά» στο Αιγαίο αρχίζουν να μετατρέπονται σε άγρια νερά.
σχετικά άρθρα
Η Άγκυρα δεν δείχνει διάθεση να αφήσει κανένα πεδίο έξω από το κάδρο των διεκδικήσεών της. Μετά τις γνωστές αμφισβητήσεις, τις αναφορές σε «γκρίζες ζώνες» και την αντιπαράθεση για τα θαλάσσια πάρκα, η Τουρκία βάζει τώρα στο στόχαστρο και τον ελληνικό ενεργειακό σχεδιασμό, επιχειρώντας να αμφισβητήσει ακόμη και το ελληνικό χωροταξικό πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Και κάπου εδώ αρχίζει ο πραγματικός πονοκέφαλος για το Μαξίμου.
Γιατί η κυβέρνηση έχει επενδύσει πολιτικά στην εικόνα της αποκλιμάκωσης και στη στρατηγική των «ήρεμων νερών». Μόνο που η Άγκυρα φαίνεται να αντιλαμβάνεται διαφορετικά την αποκλιμάκωση: ως μια περίοδο κατά την οποία μπορεί να συνεχίζει να καταθέτει νέες διεκδικήσεις, να δοκιμάζει αντιδράσεις και να διευρύνει σταδιακά την ατζέντα.
Από τις «γκρίζες ζώνες» στα αιολικά πάρκα
Το τελευταίο επεισόδιο έχει ιδιαίτερη σημασία.
Η Τουρκία επιχειρεί να συνδέσει το ελληνικό χωροταξικό για τις ΑΠΕ με τις γνωστές της αιτιάσεις για το καθεστώς περιοχών του Αιγαίου. Δηλαδή, ένα ζήτημα που αφορά την ανάπτυξη της πράσινης ενέργειας και τον εθνικό σχεδιασμό της Ελλάδας μετατρέπεται από την Άγκυρα σε ακόμη μία αφορμή για να επαναφέρει στο προσκήνιο τις πάγιες διεκδικήσεις της.
Το ίδιο μοτίβο είχε προηγηθεί με τα θαλάσσια πάρκα.
Η Ελλάδα επιχειρεί να προχωρήσει στον περιβαλλοντικό και ενεργειακό σχεδιασμό της και η Τουρκία απαντά ότι τέτοιες κινήσεις δεν μπορούν να γίνονται μονομερώς σε περιοχές τις οποίες η ίδια θεωρεί ότι συνδέονται με τις δικές της διεκδικήσεις.
Το μήνυμα είναι σαφές: η Άγκυρα θέλει να αποκτήσει λόγο σε ολοένα περισσότερες ελληνικές δραστηριότητες στο Αιγαίο.
Ο στόχος της Τουρκίας είναι μεγαλύτερος από ένα αιολικό πάρκο
Το ζήτημα δεν είναι αν θα εγκατασταθούν μερικές ανεμογεννήτριες σε μία θαλάσσια περιοχή.
Το πραγματικό διακύβευμα είναι ποιος έχει το δικαίωμα να σχεδιάζει, να χωροθετεί και να αξιοποιεί τον θαλάσσιο χώρο.
Και εδώ βρίσκεται η στρατηγική διάσταση.
Η Τουρκία επιχειρεί να δημιουργήσει την εικόνα ότι στο Αιγαίο υπάρχουν περιοχές όπου η ελληνική κυριαρχία, τα κυριαρχικά δικαιώματα ή η δυνατότητα άσκησης αρμοδιοτήτων δεν είναι αυτονόητα αλλά αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Αυτό ακριβώς η Αθήνα δεν μπορεί να το αποδεχθεί.
Γιατί κάθε φορά που μια ελληνική δραστηριότητα αντιμετωπίζεται από την Τουρκία ως «μονομερής ενέργεια», δημιουργείται ένας ακόμη κρίκος στην αλυσίδα της αμφισβήτησης.
Και η Άγκυρα γνωρίζει πολύ καλά ότι η γεωπολιτική δεν κρίνεται μόνο από τις μεγάλες κρίσεις. Κρίνεται και από τη συσσώρευση μικρών τετελεσμένων, δηλώσεων, χαρτών, ανακοινώσεων και αντιδράσεων.
Το αφήγημα των «ήρεμων νερών» αρχίζει να μπάζει
Εδώ ακριβώς βρίσκεται η πολιτική δυσκολία για τον Γιώργο Γεραπετρίτη και συνολικά για την κυβέρνηση.
Η στρατηγική των «ήρεμων νερών» παρουσιάστηκε ως επιλογή που θα μπορούσε να απομακρύνει τον κίνδυνο μιας μεγάλης ελληνοτουρκικής κρίσης και να επιτρέψει στην Ελλάδα να ενισχύσει τη θέση της.
Ο ίδιος ο υπουργός Εξωτερικών υποστηρίζει πλέον ότι τα «ήρεμα νερά» δεν αποτελούν αυτοσκοπό, αλλά μέσο για την εξυπηρέτηση των εθνικών στόχων.
Μόνο που η πραγματικότητα των τελευταίων ημερών δημιουργεί μια διαφορετική εικόνα.
Η Τουρκία ανεβάζει ξανά τον τόνο, επαναφέρει τις «γκρίζες ζώνες», αντιδρά στις ελληνικές πρωτοβουλίες για τα θαλάσσια πάρκα και τώρα επιχειρεί να αμφισβητήσει και τον ενεργειακό σχεδιασμό.
Και έτσι η κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα:
Πώς διατηρείς τα νερά ήρεμα όταν η άλλη πλευρά συνεχίζει να διευρύνει την ατζέντα της αμφισβήτησης;
Η Αθήνα απαντά – αλλά η Άγκυρα δεν κάνει πίσω
Το Μαξίμου και το υπουργείο Εξωτερικών αναγκάστηκαν να ανεβάσουν τους τόνους.
Ο Γεραπετρίτης, μάλιστα, στη συνέντευξή του στο «Βήμα της Κυριακής», επιχειρεί να στείλει ένα πολύ πιο σκληρό μήνυμα από αυτό που έχουμε συνηθίσει να ακούμε στο πλαίσιο της πολιτικής των χαμηλών τόνων.
«Οποιαδήποτε απόπειρα προσβολής των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων αντιμετωπίζεται με κάθε μέσο», διαμηνύει, ενώ υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα είναι «απολύτως έτοιμη για κάθε σενάριο».
Ο υπουργός επιμένει επίσης ότι η Ελλάδα θέλει την ειρήνη, αλλά «από θέση ισχύος», υπογραμμίζοντας ότι η χώρα θα συνεχίσει να κινείται στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας.
Πρόκειται ασφαλώς για πολύ πιο σκληρή γλώσσα.
Το ερώτημα, όμως, είναι αν η αλλαγή τόνου αρκεί.
Γιατί οι δηλώσεις αυτές έρχονται αφού η Άγκυρα έχει ήδη ανοίξει διαδοχικά μέτωπα. Και, πολιτικά τουλάχιστον, δύσκολα μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι οι τελευταίες τουρκικές κινήσεις δείχνουν πως η Αθήνα έχει καταφέρει να ανακόψει την τουρκική αμφισβήτηση.
Καθυστερημένο το «μήνυμα» προς τον Ερντογάν;
Εδώ βρίσκεται και η πιο δύσκολη πολιτική ανάγνωση.
Η κυβέρνηση μπορεί να υποστηρίζει ότι η πολιτική των «ήρεμων νερών» απέδωσε και ότι η Ελλάδα αξιοποίησε τον χρόνο για να ενισχύσει τις Ένοπλες Δυνάμεις, την οικονομία και το διπλωματικό της αποτύπωμα.
Ο ίδιος ο Γεραπετρίτης υποστηρίζει αυτή ακριβώς τη θέση.
Όμως τώρα χρειάζεται το επόμενο βήμα.
Γιατί η Άγκυρα δεν φαίνεται να έχει εγκαταλείψει ούτε τις διεκδικήσεις της ούτε τη λογική της σταδιακής διεύρυνσης των αμφισβητήσεων.
Και έτσι οι σκληρές δηλώσεις του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών, όσο σαφείς και αν είναι, μοιάζουν περισσότερο με διορθωτική κίνηση μετά την κλιμάκωση παρά με μήνυμα που προηγήθηκε των εξελίξεων.
Δεν είναι ότι ο Ερντογάν «φοβάται» ή δεν φοβάται τις δηλώσεις. Το ζήτημα είναι ότι μέχρι στιγμής η τουρκική πολιτική δεν δείχνει να έχει αλλάξει κατεύθυνση εξαιτίας τους.
Και αυτό είναι που πρέπει να απασχολεί την Αθήνα.
Το Αιγαίο γίνεται ενεργειακό πεδίο μάχης
Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της ενεργειακής μετάβασης.
Τα υπεράκτια αιολικά πάρκα, οι ΑΠΕ, οι ενεργειακές υποδομές και γενικότερα η αξιοποίηση του Αιγαίου αποκτούν σταδιακά οικονομική αλλά και γεωπολιτική αξία.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να σχεδιάζει την ενεργειακή της πολιτική έχοντας μονίμως στο πίσω μέρος του μυαλού της το ερώτημα αν θα αντιδράσει η Τουρκία.
Αλλά ακριβώς εκεί θέλει να την οδηγήσει η Άγκυρα.
Να δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου κάθε νέα ελληνική πρωτοβουλία θα συνοδεύεται από μια τουρκική αντίδραση.
Αυτό είναι το πραγματικό παιχνίδι.
Και όλα αυτά σε μια κυβέρνηση που ήδη πιέζεται στο εσωτερικό
Το πρόβλημα για το Μαξίμου είναι ότι η εξωτερική πίεση δεν εμφανίζεται σε πολιτικό κενό.
Η κυβέρνηση βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με την κοινωνική πίεση της ακρίβειας, με τις πολιτικές συνέπειες των σκανδάλων και με μια γενικότερη εικόνα κυβερνητικής φθοράς.
Η Νέα Δημοκρατία δεν έχει απέναντί της μόνο την Τουρκία.
Έχει απέναντί της και ένα εσωτερικό ακροατήριο που απαιτεί αποτελέσματα, ασφάλεια και καθαρές απαντήσεις.
Και όταν η κοινωνία αισθάνεται ότι πιέζεται οικονομικά και ταυτόχρονα παρακολουθεί μια νέα περίοδο ελληνοτουρκικής έντασης, η κυβέρνηση δεν έχει την πολυτέλεια των αμφίσημων μηνυμάτων.
Από τα «ήρεμα νερά» στα «άγρια νερά»
Η μεγάλη πρόκληση για τον Μητσοτάκη είναι πλέον να αποδείξει ότι τα «ήρεμα νερά» ήταν στρατηγική και όχι αυτοσκοπός.
Γιατί αν η στρατηγική της αποκλιμάκωσης καταλήξει να δίνει στην άλλη πλευρά χώρο να διευρύνει τις διεκδικήσεις της, τότε το πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση θα είναι μεγάλο.
Ο Γεραπετρίτης έστειλε τώρα το μήνυμα ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη για κάθε σενάριο και ότι τα κυριαρχικά δικαιώματα θα προστατευθούν με κάθε μέσο.
Το ζητούμενο πλέον δεν είναι η ένταση των δηλώσεων.
Είναι αν η Άγκυρα θα αντιληφθεί ότι υπάρχει πραγματικό όριο.
Γιατί μέχρι σήμερα η εικόνα είναι διαφορετική: η Τουρκία συνεχίζει να δοκιμάζει τις αντοχές της Αθήνας, να ανοίγει νέα μέτωπα και να μεταφέρει την αμφισβήτηση από το ένα πεδίο στο άλλο.
Και κάπως έτσι η κυβέρνηση βρίσκεται εγκλωβισμένη ανάμεσα σε δύο εικόνες.
Από τη μία, τα «ήρεμα νερά» που αποτέλεσαν βασικό διπλωματικό αφήγημα.
Από την άλλη, τα «άγρια νερά» που δημιουργεί η συνεχής τουρκική πίεση.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι αν η Αθήνα θα μπορέσει να αποδείξει ότι μπορεί να κρατήσει την ειρήνη χωρίς να αφήσει την Τουρκία να καθορίζει την ατζέντα.
Γιατί στο Αιγαίο, όταν η μία πλευρά χαράζει συνεχώς νέες κόκκινες γραμμές και η άλλη απαντά εκ των υστέρων, τα νερά μπορεί να παραμένουν ήσυχα στην επιφάνεια.
Από κάτω, όμως, το ρεύμα γίνεται όλο και πιο άγριο.
