Το Υπουργείο Ανάπτυξης προωθεί νομοσχέδιο για την προστασία καταναλωτών
Το Υπουργείο Ανάπτυξης προωθεί ένα νέο νομοσχέδιο με στόχο την ενίσχυση της προστασίας των καταναλωτών. Η νομοθετική αυτή πρωτοβουλία αποσκοπεί στη θωράκιση των πολιτών έναντι καταχρηστικών και παραπλανητικών πρακτικών στην αγορά. Το σχέδιο νόμου, το οποίο παρουσιάστηκε από τον Υπουργό Ανάπτυξης, Τάκη Θεοδωρικάκο, έχει τεθεί σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση, με καταληκτική ημερομηνία υποβολής προτάσεων την 29η Ιουνίου.
σχετικά άρθρα
Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου, η νέα ρύθμιση φιλοδοξεί να διαμορφώσει ένα πιο δίκαιο, ασφαλές και διαφανές πλαίσιο για τους πολίτες. Το νομοσχέδιο ενσωματώνει τέσσερις ευρωπαϊκές οδηγίες, οι οποίες αφορούν την καταναλωτική πίστη, τη σύναψη συμβάσεων εξ αποστάσεως, την πράσινη μετάβαση και το δικαίωμα στην επισκευή.
Όπως επισημαίνεται, το Υπουργείο Ανάπτυξης προχωρά πέραν των κοινοτικών οδηγιών, εισάγοντας πρόσθετα μέτρα προστασίας για τους καταναλωτές. Αυτό αναμένεται να ενισχύσει την εμπιστοσύνη στην αγορά και να περιορίσει τις παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές.
Στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης, το υπουργείο απευθύνει πρόσκληση σε κοινωνικούς εταίρους, φορείς και κάθε ενδιαφερόμενο πολίτη να συμμετάσχουν ενεργά, καταθέτοντας προτάσεις και παρατηρήσεις για τη βελτίωση των διατάξεων του νομοσχεδίου.
1. Δανειολήπτες και η οδηγία για την καταναλωτική πίστη
Οι ρυθμίσεις καλύπτουν δανειακές συμβάσεις χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις επί ακινήτων, όπως υποθήκες. Πρόκειται κυρίως για καταναλωτικά δάνεια, επισκευαστικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες, για ποσά έως 100.000 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι αφορά το μεγαλύτερο μέρος της καθημερινής χρηματοδότησης των νοικοκυριών από τις τράπεζες. Περισσότερα για χρηματοοικονομικά θέματα μπορείτε να βρείτε στην κατηγορία Οικονομία.
2. Τέλος στα «ψιλά γράμματα»
Ένα από τα βασικά προβλήματα που επιχειρεί να αντιμετωπίσει το νομοσχέδιο είναι οι δυσνόητοι όροι συμβολαίων και οι κρυφές επιβαρύνσεις. Πλέον, οι όροι των συμβάσεων θα πρέπει να είναι ξεκάθαροι και προσβάσιμοι στον μέσο καταναλωτή, ώστε να αποφεύγονται παγίδες ή παρανοήσεις που οδηγούν σε επιπλέον οικονομική επιβάρυνση.
3. Υποχρεωτική διαφάνεια στις τραπεζικές συμβάσεις
Το Υπουργείο Ανάπτυξης δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη διαφάνεια των τραπεζικών συμβάσεων. Οι τράπεζες θα υποχρεούνται πλέον να παρουσιάζουν με σαφή και κατανοητό τρόπο όλες τις χρεώσεις, τα επιτόκια, τις προμήθειες, αλλά και τους κινδύνους που μπορεί να συνεπάγεται ένας δανεισμός. Η πλήρης ενημέρωση του καταναλωτή αποτελεί βασική προϋπόθεση για μια υγιή αγορά χρηματοδότησης.
4. Πιο σαφές το δικαίωμα υπαναχώρησης εντός 14 ημερών
Ο κάθε δανειολήπτης έχει ήδη δικαίωμα υπαναχώρησης εντός 14 ημερών από την υπογραφή της σύμβασης, και πλέον το πλαίσιο γίνεται πιο σαφές και ξεκάθαρο. Ο πολίτης μπορεί να ακυρώσει το δάνειο χωρίς κυρώσεις και υποχρέωση αιτιολόγησης, εφόσον διαπιστώσει ότι οι όροι δεν τον εξυπηρετούν ή αν αλλάξει γνώμη. Πρόκειται για μια διάταξη που ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση των καταναλωτών και εναρμονίζει την ελληνική νομοθεσία με τα ευρωπαϊκά πρότυπα προστασίας. Η αρχή είναι ότι η είσοδος σε μία σύμβαση θα πρέπει να είναι τόσο εύκολη όσο και η έξοδος από αυτή.
5. Ενίσχυση της ανθρώπινης εξυπηρέτησης
Αναφορικά με τη δεύτερη ευρωπαϊκή οδηγία για τις συμβάσεις εξ αποστάσεως, σε μια εποχή όπου οι τραπεζικές υπηρεσίες καθίστανται όλο και πιο ψηφιακές, το νομοσχέδιο προβλέπει ότι ο πολίτης θα έχει δικαίωμα να μιλήσει με φυσικό πρόσωπο ζητώντας ανθρώπινη παρέμβαση. Δεν θα είναι υποχρεωμένος να εξυπηρετείται μόνο από αυτοματοποιημένα συστήματα ή chatbots, κάτι που κρίνεται ιδιαίτερα σημαντικό για ηλικιωμένους και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Η εξέλιξη των ψηφιακών υπηρεσιών και η διάδραση με τον άνθρωπο αποτελούν συχνά θέματα στην Τεχνολογία.
6. Διπλό δίχτυ προστασίας για τους καταναλωτές: Θέσπιση πλαφόν στο επιτόκιο και στο συνολικό κόστος δανείου
Μία από τις πιο σημαντικές ρυθμίσεις είναι η θέσπιση ανώτατου ορίου στο συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο (Σ.Ε.Π.Ε.), το οποίο δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 30% έως 50% του Σ.Ε.Π.Ε., όπως αυτό δημοσιεύεται σε τριμηνιαία βάση από την Τράπεζα της Ελλάδος. Το ακριβές ποσοστό θα καθορίζεται με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, σε συνεργασία με τον Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος. Επίσης, τίθενται όρια στο ποσό της αύξησης του αρχικού κεφαλαίου του δανείου κατά την αποπληρωμή. Συγκεκριμένα, το τελικό ποσό που θα καταβάλλει ο δανειολήπτης, πλην των πιστωτικών καρτών, δεν θα μπορεί να ξεπερνά το 60% για δάνεια έως και 4 χρόνια, το 70% για δάνεια άνω των 4 ετών και έως τα 8 έτη, και το 75% για δάνεια άνω των 8 ετών.
7. Αντιμετώπιση της υπερχρέωσης των νοικοκυριών
Αυτό το πλαφόν στοχεύει να θέσει φραγμό σε περιπτώσεις όπου οι τόκοι, οι προμήθειες και οι χρεώσεις οδηγούσαν σε δυσανάλογη αύξηση του τελικού χρέους. Για χρόνια, χιλιάδες δανειολήπτες βρέθηκαν να καταβάλλουν σημαντικά μεγαλύτερα ποσά από όσα αρχικά είχαν υπολογίσει. Με τη νέα ρύθμιση επιχειρείται να διασφαλιστεί η προβλεψιμότητα και ο έλεγχος του τελικού κόστους.
8. Δικαίωμα στη λήθη για επιζώντες από καρκίνο
Οι πιστωτικοί φορείς απαγορεύεται να χρησιμοποιούν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που σχετίζονται με τη διάγνωση ογκολογικής ασθένειας καταναλωτή για σκοπούς ασφαλιστικής σύμβασης συνδεδεμένης με σύμβαση πίστωσης, εφόσον έχουν παρέλθει πέντε έτη από την ολοκλήρωση της θεραπείας του. Με τη ρύθμιση αυτή, διευκολύνεται η ισότιμη πρόσβαση των καταναλωτών σε πιστωτικά προϊόντα και αίρεται η ενδεχόμενη δυσμενής τους μεταχείριση.
9. Χρονοδιάγραμμα εφαρμογής οδηγίας για την καταναλωτική πίστη
Η πλήρης εφαρμογή της οδηγίας που αφορά τις δανειακές συμβάσεις θα ισχύσει από τις 20 Νοεμβρίου και μετά.
10. Αυστηροποίηση του πλαισίου περί δήθεν «οικολογικών προϊόντων»
Η οδηγία 2024/85 αποσκοπεί στην περαιτέρω θωράκιση της προστασίας των καταναλωτών. Εισάγονται νέες σαφείς και ειδικές διατάξεις και ορισμοί, όπως οι έννοιες του «περιβαλλοντικού ισχυρισμού», των «σημάτων βιωσιμότητας» και της «ανθεκτικότητας» ή «επισκευασιμότητας» των αγαθών. Στόχος είναι η αντιμετώπιση παραπλανητικών πρακτικών που δημιουργούν ψευδή εικόνα οικολογικής υπευθυνότητας (greenwashing) και επηρεάζουν αθέμιτα τη συμπεριφορά των καταναλωτών και του ανταγωνισμού.
Η οδηγία απαγορεύει παραπλανητικές περιβαλλοντικές δηλώσεις και στοχεύει στη βελτίωση της ενημέρωσης σχετικά με βασικά τεχνικά χαρακτηριστικά των προϊόντων, όπως η ανθεκτικότητα, η δυνατότητα επισκευής, η διάρκεια ζωής και η δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης. Μακροπρόθεσμος στόχος είναι η διαμόρφωση καταναλωτικής κουλτούρας που θα στηρίζει την κυκλική οικονομία και θα συμβάλλει στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Η ημερομηνία εφαρμογής αυτής της οδηγίας είναι η 27η Σεπτεμβρίου 2026.
11. Ενίσχυση του «δικαιώματος στην επισκευή»
Η οδηγία 2024/1799 στοχεύει στην ενίσχυση του δικαιώματος των καταναλωτών να επισκευάζουν τα προϊόντα τους αντί να προβαίνουν σε πρόωρη αντικατάσταση, με σκοπό τον περιορισμό των αποβλήτων και της υπερκατανάλωσης. Θεσμοθετείται το «δικαίωμα στην επισκευή». Ο πωλητής έχει την υποχρέωση να ενημερώνει τον καταναλωτή για το δικαίωμά του να επιλέξει μεταξύ επισκευής και αντικατάστασης, καθώς και για την παράταση της περιόδου παραγραφής.
Οι κατηγορίες των προϊόντων, σύμφωνα και με την οδηγία, είναι οι εξής: οικιακές συσκευές πλυσίματος ρούχων, οικιακά πλυντήρια πιάτων, ψυκτικές συσκευές, οικιακά στεγνωτήρια ρούχων, οθόνες και τηλεοράσεις, ηλεκτρικές σκούπες, servers και προϊόντα αποθήκευσης δεδομένων, κινητά τηλέφωνα, ασύρματα τηλέφωνα και υπολογιστές – tablets, εξοπλισμός συγκόλλησης.
12. Μη αναδρομική ισχύς
Θα πρέπει να τονιστεί ότι οι νέες διατάξεις δεν θα έχουν αναδρομική ισχύ, κάτι που σημαίνει ότι δεν αφορούν δανειακές συμβάσεις που έχουν ήδη συναφθεί.
