Gen Z: Ψυχική Επιβάρυνση, Κοινωνικές Προκλήσεις & Ανάγκη Reset
Gen Z: Ψυχική Επιβάρυνση, Κοινωνικές Προκλήσεις & Ανάγκη Reset
Η Gen Z, η γενιά που ενηλικιώθηκε εν μέσω κυριαρχίας των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και της τεχνολογίας, αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη ψυχική επιβάρυνση σε σύγκριση με κάθε προηγούμενη γενιά. Αυτό το συμπέρασμα ανέδειξε ο Στέλιος Στυλιανίδης, ομότιμος καθηγητής Κοινωνικής Ψυχιατρικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και ιδρυτής της Εταιρείας Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ψυχικής Υγείας (ΕΠΑΨΥ), κατά τη διάρκεια συνέντευξής του στην εκπομπή «Τα Νέα FAQ».
σχετικά άρθρα
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του ιατρικού περιοδικού Lancet, η Generation Z χαρακτηρίζεται από την καλύτερη σωματική υγεία, αλλά ταυτόχρονα και την πιο επιβαρυμένη ψυχική υγεία. Ο καθηγητής τόνισε την ανάγκη για εις βάθος κατανόηση των παραγόντων που συντελούν σε αυτή την επιβάρυνση, αποφεύγοντας υπεραπλουστεύσεις. Ανέφερε ως κύριες αιτίες ένα «εκρηκτικό μείγμα» κοινωνικών ανισοτήτων, πολεμικών συγκρούσεων, κλιματικής αλλαγής, οικονομικής ανασφάλειας, της πανδημίας και της διεισδυτικής επίδρασης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Ο Στέλιος Στυλιανίδης περιέγραψε τους εφήβους της σημερινής εποχής να ζουν σε συνθήκες διαρκούς υπερδιέγερσης και ρευστότητας. Επεσήμανε ότι πρόκειται για μια γενιά που «υπερσυγκρίνεται» και βιώνει βαθιά μοναξιά, δυσκολευόμενη να εντοπίσει νόημα, όρια και ελπίδα για το μέλλον. Πρόσθεσε πως η κοινωνία επιφορτίζει τους νέους με απαιτήσεις μεγαλύτερες από αυτές που μπορεί η ίδια να αντέξει, εντός ενός πλαισίου ανομίας και αμφισβήτησης των θεσμών.
Σχολιάζοντας την αυξημένη αυτοκτονικότητα, ο καθηγητής εξήγησε ότι συχνά αντικατοπτρίζει την «ήττα της ψυχικής επεξεργασίας», όπου η αδυναμία εύρεσης ασφαλούς συναισθηματικού χώρου οδηγεί σε ακραίες μορφές ψυχικής δυσφορίας. Υπογράμμισε την ανάγκη για πραγματική ακρόαση, πέρα από την απλοϊκή δήλωση «όλα είναι στο κεφάλι σου».
Παρά την εκτεταμένη ψηφιακή τους συνδεσιμότητα, τα μέλη της Gen Z επιδεικνύουν μια αναζήτηση για αυθεντική, φυσική επαφή. Ο Στυλιανίδης ανέφερε ότι οι νέοι, έχοντας πλέον εμπειρία των social media, αναζητούν την «φωνή, το βλέμμα, την παρουσία του άλλου», επισημαίνοντας μια τάση επιστροφής στην πραγματική επικοινωνία μετά την πανδημία, ως παράγοντα ψυχικής ανθεκτικότητας.
Αναφορικά με την εργασία, οι νέοι δεν αποδέχονται πλέον την εξάντληση ως αναγκαίο τίμημα για αξιοπρεπείς απολαβές. Δίνουν προτεραιότητα στην ποιότητα ζωής και την ψυχική τους υγεία, επιθυμώντας χρόνο, επαφή και ουσία. Ωστόσο, αυτή η στάση έρχεται σε σύγκρουση με το υφιστάμενο κοινωνικοοικονομικό σύστημα, το οποίο διατηρεί υπερβολικές απαιτήσεις και χαμηλές απολαβές.
Η έρευνα δείχνει επίσης ότι η Gen Z εκφράζει την επιθυμία να «αλλάξει τον κόσμο». Ο καθηγητής ερμηνεύει αυτή την επιθυμία ως αντίδραση σε μια κοινωνία που τους προκαλεί αποστροφή και αίσθηση ματαίωσης. Τόνισε την έλλειψη εργαλείων και κοινοτήτων, επισημαίνοντας την ανάγκη για ανασυγκρότηση δεσμών και συλλογικοτήτων.
Στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού συστήματος, ο Στέλιος Στυλιανίδης πρότεινε πλήρη αναδόμηση με τη συμμετοχή των εφήβων. Επεσήμανε την ανάγκη να αναζωογονηθεί η «φωτιά της περιέργειας», να διδαχθούν κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες, και να παρασχεθεί υποστήριξη σε εκπαιδευτικούς και σχολικούς ψυχολόγους.
Με αφορμή την έναρξη των πανελλαδικών εξετάσεων, απεύθυνε μήνυμα στους γονείς και τους μαθητές, τονίζοντας ότι οι εξετάσεις αποτελούν μια δοκιμασία και όχι το «τέλος του κόσμου», καθώς υπάρχουν πολλές εναλλακτικές λύσεις στη ζωή. Κάλεσε παράλληλα την πολιτεία σε βαθιές μεταρρυθμίσεις για να σταματήσει η «μηλόπετρα» που προκαλεί ψυχοσωματική φθορά σε μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς.
Καταλήγοντας, ο ομότιμος καθηγητής υπογράμμισε την κρισιμότητα να γίνουν «πραγματικές αλλαγές» έναντι της συνέχισης «μικροκομματικών παιχνιδιών», καλώντας σε ένα συλλογικό «reset» για να επανέλθει το νόημα και η ελπίδα στους νέους ανθρώπους.