Tο σχέδιο του Ιράν να τινάξει στον αέρα όλη την Μέση Ανατολή και η επικίνδυνη παγίδα για τον Τραμπ
Οι δολοφονίες κορυφαίων στελεχών του Ιράν, η στρατηγική του «κουρέματος του γκαζόν» από το Ισραήλ και ο κίνδυνος μιας παγκόσμιας οικονομικής ανάφλεξης που η Ουάσιγκτον δεν προέβλεψε
Η Τεχεράνη αποχαιρετά τον Αλί Λαριτζανί, έναν από τους πιο μετριοπαθείς και έμπειρους παίκτες της πολιτικής της σκακιέρας, ενώ το Ισραήλ προσθέτει στη λίστα του και τον Υπουργό Πληροφοριών, Ισμαήλ Κατίμπ. Αν κοιτάξει κανείς τον χάρτη των απωλειών στην ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας, η εικόνα μοιάζει με ολοκληρωτικό «ξερίζωμα». Όμως, το μεγάλο ερώτημα που πλανάται πάνω από τη φλεγόμενη περιοχή δεν είναι πόσους μπορεί να σκοτώσει το Ισραήλ, αλλά αν αυτός ο τακτικός θρίαμβος μεταφράζεται σε στρατηγική νίκη.
σχετικά άρθρα
Η αποτυχία της κατάρρευσης και η «συσπείρωση του 20%»
Η αρχική εκτίμηση της κυβέρνησης Τραμπ και των ισραηλινών υπηρεσιών ήταν πως το Ιράν βρίσκεται στο πιο αδύναμο σημείο της ιστορίας του. Υπολόγιζαν πως ένα ισχυρό πλήγμα στην κορυφή –με αποκορύφωμα την εξόντωση του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ στην αρχή του πολέμου– θα οδηγούσε σε αυτόματη κατάρρευση του καθεστώτος. Έπεσαν έξω.
Όπως επισημαίνει ο Τρίτα Πάρσι του Quincy Institute, η εξόντωση της ηγεσίας δεν έφερε το χάος, αλλά τη συσπείρωση. Η σκληροπυρηνική βάση του συστήματος, αυτό το 15-20% που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της Ισλαμικής Δημοκρατίας, βλέπει πλέον τη σύγκρουση ως υπαρξιακή. Αντί για εσωτερική εξέγερση, βλέπουμε μια «τσιμεντοποίηση» του συστήματος που προετοιμάζεται για πόλεμο μέχρις εσχάτων.
Το Ισραήλ «κουρεύει το γκαζόν» (και μαζί τις διεξόδους του Τραμπ)
Εδώ κρύβεται η πιο κυνική πτυχή της ισραηλινής στρατηγικής. Η τακτική του «mowing the lawn» (κουρέματος του γκαζόν), που εφαρμόστηκε στη Γάζα και τον Λίβανο, μεταφέρεται τώρα σε κλίμακα κράτους στο Ιράν. Στόχος του Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν είναι απαραίτητα ο εκδημοκρατισμός ή ακόμα και η αλλαγή καθεστώτος, αλλά η πλήρης αποδόμηση της βιομηχανικής και στρατιωτικής υποδομής του Ιράν. Θέλουν να το στείλουν δεκαετίες πίσω, ώστε να μην αποτελεί απειλή, ανεξάρτητα από το ποιος κυβερνά.
Το πρόβλημα για τον Λευκό Οίκο είναι ότι το Ισραήλ φαίνεται να εξοντώνει συστηματικά ακριβώς εκείνους τους Ιρανούς αξιωματούχους (όπως ο Λαριτζανί) που θα μπορούσαν να καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ο Ντόναλντ Τραμπ, παρά την επιθετική ρητορική του, ψάχνει ήδη μια «έξοδο κινδύνου» (off-ramp) για να τερματίσει τον πόλεμο πριν καταρρεύσει η παγκόσμια οικονομία. Σκοτώνοντας τους συνομιλητές, το Ισραήλ του κλείνει την πόρτα, αναγκάζοντάς τον να συνεχίσει μια σύγκρουση που απειλεί την εγχώρια δημοτικότητά του.
Η παγίδα των 100 ωρών και ο εφιάλτης του πετρελαίου
Η Ουάσιγκτον πίστευε ότι αυτός ο πόλεμος θα διαρκούσε 100 ώρες. Είμαστε ήδη στην τρίτη εβδομάδα και η κατάσταση κλιμακώνεται επικίνδυνα. Η επίθεση στο κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars –το μεγαλύτερο στον κόσμο, το οποίο μοιράζονται Ιράν και Κατάρ– ήταν μια κίνηση που έφερε το Κατάρ στα όριά του και εκτόξευσε τις τιμές της ενέργειας.
Ο Τραμπ βλέπει την τιμή του βαρελιού να ανεβαίνει και τη βάση του να ανησυχεί. Ενώ το 76% των ψηφοφόρων του στηρίζει τον πόλεμο, η υποστήριξη αυτή έπεσε 10 μονάδες σε δύο εβδομάδες. Οι Αμερικανοί θέλουν νίκη, αλλά δεν θέλουν ακριβή βενζίνη ούτε χερσαίες επιχειρήσεις. Η υποτίμηση των ιρανικών δυνατοτήτων –από την ικανότητα να κλείνουν τα Στενά του Ορμούζ επιλεκτικά μέχρι τους πυραύλους που αλλάζουν τροχιά στον αέρα– αποδεικνύεται το μεγαλύτερο σφάλμα στρατηγικής της τρέχουσας δεκαετίας.
Ποιος ελέγχει το τέλος;
Το Ισραήλ έχει υψηλή ανοχή στον πόνο, ειδικά όσο η ΗΠΑ πληρώνουν τον λογαριασμό. Το Ιράν παίζει το χαρτί της υπαρξιακής επιβίωσης. Ο Τραμπ, όμως, δεν έχει τον χρόνο με το μέρος του. Από την στιγμή που το Ιράν αποφάσιε να χτυπήσει τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας ή των Εμιράτων ως αντίποινα για το South Pars, η παγκόσμια οικονομία δέχεται ένα πλήγμα που καμία «τακτική επιτυχία» δολοφονίας δεν θα μπορέσει να ισοσκελίσει.
Το «κούρεμα του γκαζόν» μπορεί να κρατά το χόρτο χαμηλό, αλλά όταν το χώμα ποτίζεται με τόσο αίμα και η φωτιά φτάνει στις αντλίες του πετρελαίου, η πυρκαγιά δεν θα αργήσει να κάψει και τον ίδιο τον «κηπουρό».
