Όταν παρακολουθείς τη γεωπολιτική σκακιέρα από τη δική μας γωνιά, εδώ στην Ανατολική Μεσόγειο, οφείλεις να φιλτράρεις τον θόρυβο. Οι Αμερικανοί και οι Ρώσοι αναλυτές βλέπουν τον κόσμο μέσα από τους δικούς τους, τεράστιους αυτοκρατορικούς φακούς. Όμως, στο Ιράν και σε όλη την Αραβική χερσόνησο επικρατεί πλέον το απόλυτο χάος που μόλις απελευθερώθηκε με τη φερόμενη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
σχετικά άρθρα
Το αφήγημα στη Δύση προσπαθεί να πουλήσει την εικόνα ενός “χειρουργικού” χτυπήματος, μιας “απελευθέρωσης”. Η πραγματικότητα στο έδαφος, ωστόσο, διαγράφεται εφιαλτικά διαφορετική. Η Ουάσινγκτον δεν εξουδετέρωσε απλώς έναν αρχηγό κράτους. Για τον σιιτικό κόσμο, η κίνηση αυτή είναι το απόλυτο ιερόσυλο χτύπημα – το ισοδύναμο της δολοφονίας του Πάπα ή του Πατριάρχη. Και κάπως έτσι, ο διακρατικός ανταγωνισμός μετατράπηκε, σε κλάσματα του δευτερολέπτου, σε έναν αδυσώπητο θρησκευτικό πόλεμο.
Το Γυάλινο Σπίτι των Αραβικών Μοναρχιών
Αν νομίζετε ότι το πρόβλημα περιορίζεται εντός των ιρανικών συνόρων, ώρα να προσγειωθείτε απότομα στην πραγματικότητα. Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στην περιοχή –οι μικρές, πάμπλουτες σουνιτικές μοναρχίες του Κόλπου– κάθονται πάνω σε ένα δημογραφικό και θρησκευτικό ηφαίστειο. Στο Μπαχρέιν, το 80% του πληθυσμού είναι Σιίτες, κυβερνώμενοι με σιδηρά πυγμή από μια σουνιτική ελίτ του 20%. Στο Κατάρ των μόλις 500.000 πολιτών, υπάρχουν εκατομμύρια στερημένοι δικαιωμάτων ξένοι εργάτες, σε ηλικία στράτευσης. Στη Σαουδική Αραβία, η οποία πλέον δηλώνει ανοιχτά ότι θα στηρίξει τις αμερικανικές επιχειρήσεις, η σιιτική μειονότητα (περίπου 30-40% στις ανατολικές επαρχίες) ζει ακριβώς πάνω στα μεγαλύτερα κοιτάσματα πετρελαίου.
Η σπίθα έχει ήδη πέσει στο ξερό χορτάρι. Η σύγκρουση είναι πολυμέτωπη, με το Ιράκ και την Υεμένη να μπαίνουν άμεσα στο κάδρο. Όσο για τις αμερικανικές δυνάμεις που παραμένουν διάσπαρτες σε βάσεις στο Ιράκ και τη Συρία; Η ανάλυση είναι κυνική: βρίσκονται εγκλωβισμένες. Σαν πρωταγωνιστές σε παλιό γουέστερν, περικυκλωμένοι από έναν ολόκληρο πληθυσμό που πλέον διαθέτει drones, βαρύ πυροβολικό και αντιαρματικά, και διψά για εκδίκηση.
Η Σιωπηρή Εμπλοκή της Μόσχας: Τα “Φαντάσματα” στα S-400
Ίσως το πιο ανατριχιαστικό κομμάτι των όσων μεταφέρονται από τη ρωσική πλευρά, είναι η ταχύτητα και το βάθος της εμπλοκής της Μόσχας στο Ιράν. Ενώ τα φώτα πέφτουν στους πυραύλους, η πραγματική ιστορία γράφεται στα logistics. Η Ρωσία διέθεσε άμεσα αναβαθμίσεις σε ηλεκτρονικά συστήματα (avionics), συστήματα στόχευσης και παρεμβολών. Αλλά το μεγάλο μυστικό που όλοι ξέρουν και κανείς δεν λέει επίσημα, αφορά το ποιος πατάει τα κουμπιά.
Τα μαχητικά Mig-29, τα Su-35, τα επιθετικά ελικόπτερα Mi-28 και φυσικά τα κορυφαία αντιαεροπορικά συστήματα S-400, δεν μαθαίνονται σε τρεις μήνες. Απαιτείται τουλάχιστον ένας χρόνος εντατικής εκπαίδευσης για να χτιστεί η “μυϊκή μνήμη” ενός πιλότου ή ενός χειριστή ραντάρ. Η εκτίμηση από τη Μόσχα είναι ξεκάθαρη: στα πιλοτήρια των ιρανικών μαχητικών και στα κέντρα ελέγχου των S-400 κάθονται ήδη Ρώσοι αξιωματικοί.
Παράλληλα, το Ιράν έχει πετρέλαιο αλλά πάσχει από ικανότητα διύλισης. Η Ρωσία έχει ήδη ξεκινήσει να στέλνει καύσιμα (diesel) μέσω της Κασπίας, εξασφαλίζοντας την επιβίωση της ιρανικής πολεμικής μηχανής. Το μήνυμα του Πούτιν προς την Τεχεράνη είναι σαφές: “Σας καλύπτουμε”.
Ο “Τραμπ 2.0” και το Τέλος της Διπλωματίας
Οι αναλυτές δεν κρύβουν την απογοήτευσή τους για την αμερικανική ηγεσία, με τα πυρά να στρέφονται ευθέως στον Ντόναλντ Τραμπ. Ο μύθος του 40χρονου αφηγήματος –ότι το Ιράν βρίσκεται διαρκώς “λίγες εβδομάδες μακριά” από την πυρηνική βόμβα– βρήκε επιτέλους το ευήκοον ους που αναζητούσε. Οι νεοσυντηρητικοί (neocons) και το Ισραήλ κατάφεραν αυτό που πάσχιζαν επί δεκαετίες: να σύρουν τις ΗΠΑ σε έναν απευθείας πόλεμο για την αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη.
Η υπόσχεση του Τραμπ για έναν “σύντομο πόλεμο τεσσάρων ημερών” χαρακτηρίζεται ως γελοία αφέλεια. Πώς μπορείς να ελπίζεις σε αποκλιμάκωση όταν το δόγμα σου βασίζεται στη βία και τον απόλυτο αποκεφαλισμό του αντιπάλου; Η ιστορία μάς διδάσκει –από τους βομβαρδισμούς της Δρέσδης και της Γιουγκοσλαβίας μέχρι τη σημερινή Γάζα– ότι όταν δεν μπορούν να χτυπηθούν στρατιωτικοί στόχοι, ο άμαχος πληθυσμός γίνεται ο αποδιοπομπαίος τράγος. Οι αναφορές για χτυπήματα σε σχολεία στο Ιράν δείχνουν ότι η τακτική των “παράπλευρων απωλειών” είναι ήδη σε πλήρη εφαρμογή.
Ο Ενεργειακός Εφιάλτης της Ευρώπης
Και ερχόμαστε στο μεγάλο, υπαρξιακό ερώτημα για εμάς στην Ευρώπη: Τι σημαίνουν όλα αυτά για την τσέπη και την ασφάλειά μας;
Η Τεχεράνη, συνειδητοποιώντας ότι παίζει το παιχνίδι της επιβίωσης, έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ. Και δεν χρειάζεται βαρύ ναυτικό για να το πετύχει. Σε ένα πέρασμα που στο στενότερο σημείο του έχει πλάτος μόλις 32 χιλιόμετρα, τα σμήνη των φθηνών FPV drones φορτωμένων με αντιαρματικά βλήματα (RPG) είναι ο απόλυτος εφιάλτης για κάθε εμπορικό πλοίο. Το είδαμε να συμβαίνει από τους Ουκρανούς στη Μαύρη Θάλασσα, το βλέπουμε να εφαρμόζεται τώρα στον Κόλπο.
Τα ασφάλιστρα των πλοίων εκτοξεύονται, τα τάνκερ ακινητοποιούνται, και το φυσικό αέριο (LNG) από το Κατάρ κινδυνεύει να μην φτάσει ποτέ στα ευρωπαϊκά τερματικά. Αν αυτός ο αποκλεισμός κρατήσει πάνω από μία εβδομάδα, η Ευρώπη δεν θα αντιμετωπίσει απλώς ακρίβεια, αλλά κανονική “ενεργειακή λιμοκτονία”. Θα κληθούμε, για άλλη μια φορά, να πληρώσουμε τον λογαριασμό μιας γεωπολιτικής περιπέτειας που σχεδιάστηκε στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Η Ώρα της Αφύπνισης
Η αυταπάτη ότι μπορούμε να παρακολουθούμε αυτόν τον πόλεμο από τον καναπέ μας, καταναλώνοντας την αποστειρωμένη προπαγάνδα των δυτικών μέσων που βαφτίζουν τη σφαγή “στρατηγική αναγκαιότητα”, έχει ημερομηνία λήξης. Ο πόλεμος αυτός δεν θα είναι ούτε καθαρός, ούτε σύντομος. Όταν μια αυτοκρατορία παίζει τα ρέστα της προσπαθώντας να επιβάλει τον δικό της νόμο με ωμή βία, τα θραύσματα της έκρηξης φτάνουν παντού.
Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν το Ιράν θα απαντήσει, αλλά πώς η Ευρώπη –και εμείς μαζί της– θα επιβιώσει από τον χειμώνα (οικονομικό και πραγματικό) που έρχεται με φόρα, καθώς ο άξονας Μόσχας-Πεκίνου-Τεχεράνης κλειδώνει τις θέσεις του για την τελική αναμέτρηση.
