Το αφήγημα ότι το Bitcoin είναι ένα άτρωτο, αποκεντρωμένο καταφύγιο, ίσως τελικά να έχει βρει τον δάσκαλό του στο πρόσωπο μιας εταιρείας που οι περισσότεροι δεν έχουν ακούσει ποτέ: της Jane Street.
σχετικά άρθρα
Σήμερα ρίχνουμε φως στο πώς το παραδοσιακό χρηματοπιστωτικό σύστημα βρήκε την κερκόπορτα για να ελέγξει το μοναδικό περιουσιακό στοιχείο που σχεδιάστηκε για να βρίσκεται εκτός του ελέγχου του.
Η Εταιρεία των 3.000 Υπαλλήλων που Ξεπέρασε τις Τράπεζες
Η Jane Street ιδρύθηκε το 1999 και εδρεύει στο Μανχάταν. Με μόλις 3.000 υπαλλήλους —των οποίων ο μέσος μισθός αγγίζει τα 1,4 εκατομμύρια δολάρια ετησίως— κατάφερε την περασμένη χρονιά να βγάλει περισσότερα χρήματα από το trading σε σχέση με κολοσσούς όπως η Goldman Sachs και η Bank of America. Υπολογίζεται ότι βρίσκεται πίσω από περισσότερο από το 10% κάθε αγοραπωλησίας μετοχών στις ΗΠΑ.
Το παράδοξο; Δεν έχει CEO. Διοικείται από μια επιτροπή 30-40 ατόμων. Και επειδή είναι δομημένη ως εταιρεία ποσοτικής (quantitative) διαπραγμάτευσης και όχι ως παραδοσιακό hedge fund, δεν έχει την υποχρέωση να αποκαλύπτει στο κοινό τις κινήσεις της. Λειτουργεί στο απόλυτο σκοτάδι, ελέγχοντας τεράστιες ροές κεφαλαίων.
Η Υπερδύναμη των ETF και τα «Κρυφά» Στοιχήματα
Το μεγάλο παιχνίδι για το Bitcoin άνοιξε με την έγκριση των ETFs. Όταν κάποιος αγοράζει μερίδια στο IBIT ETF της BlackRock, δεν αγοράζει απευθείας το κρυπτονόμισμα, αλλά ένα μερίδιο ενός αμοιβαίου κεφαλαίου. Για να λειτουργήσει αυτό το σύστημα και να παραμένει η τιμή του ETF κοντά στην πραγματική τιμή του Bitcoin, χρειάζονται οι «Εξουσιοδοτημένοι Συμμετέχοντες» (Authorized Participants – APs).
Η Jane Street είναι ένας από τους μόλις τέσσερις APs στον κόσμο για το μεγαλύτερο Bitcoin ETF. Αυτός ο ρόλος της δίνει δύο υπερδυνάμεις:
Εξαιρέσεις από τους κανόνες: Μπορούν να δημιουργούν και να πωλούν μερίδια παρακάμπτοντας αυστηρούς κανόνες του short selling (Reg SHO) που ισχύουν για τους απλούς επενδυτές.
Αόρατη Αντιστάθμιση Κινδύνου: Όταν η Jane Street δηλώνει ότι κατέχει εκατοντάδες εκατομμύρια σε Bitcoin ETFs, το κοινό βλέπει μόνο τις «long» θέσεις (τις αγορές της). Ο νόμος δεν την υποχρεώνει να αποκαλύψει αν ταυτόχρονα έχει ποντάρει εκατοντάδες εκατομμύρια στην πτώση της τιμής μέσω παραγώγων ή options. Μπορεί να κατέχει το περιουσιακό στοιχείο και ταυτόχρονα να στοιχηματίζει εναντίον του, εντελώς αθόρυβα.
Το Μυστήριο των 10:00 π.μ. και ο Αλγόριθμος της Πτώσης
Ξεκινώντας γύρω στον Νοέμβριο του 2023, οι αγορές άρχισαν να παρατηρούν ένα μοτίβο. Κάθε εργάσιμη μέρα, με το άνοιγμα της αμερικανικής αγοράς στις 10:00 π.μ. (ώρα Ανατολικής Ακτής), η τιμή του Bitcoin έπεφτε απότομα κατά 2% με 3%.
Αυτή η πτώση συνέβαινε σε ένα «παράθυρο χαμηλής ρευστότητας», όπου ένας μικρός όγκος πωλήσεων μπορεί να ρίξει δυσανάλογα την τιμή. Η πτώση αυτή πυροδοτούσε ρευστοποιήσεις (liquidations) από μικροεπενδυτές που είχαν δανειστεί για να αγοράσουν, δημιουργώντας ένα ντόμινο πανικού. Σύμφωνα με τις θεωρίες των αναλυτών, ο μηχανισμός πίσω από αυτό δουλεύει ως εξής:
• Αγοράζεις το πραγματικό Bitcoin (spot).
• Σε ξεχωριστά ανταλλακτήρια, ανοίγεις τεράστιες θέσεις short (στοιχηματίζεις στην πτώση).
• Στις 10:00 π.μ. ακριβώς, χρησιμοποιείς αλγόριθμους για να πουλήσεις μαζικά το Bitcoin σου. Η τιμή καταρρέει.
• Χάνεις ένα 5% από την πώληση του spot, αλλά βγάζεις πολλαπλάσια κέρδη από το στοίχημα (short) της πτώσης.
• Αγοράζεις ξανά το Bitcoin στη νέα, χαμηλότερη τιμή, πυροδοτώντας άνοδο. Και επαναλαμβάνεις την ίδια διαδικασία την επόμενη μέρα.
Όταν ασκήθηκε αγωγή εναντίον της Jane Street για άλλη υπόθεση, αυτό το καθημερινό φαινόμενο των 10:00 π.μ. σταμάτησε εντελώς. Σε 48 ώρες, το Bitcoin ανέβηκε 10%, προσθέτοντας 200 δισεκατομμύρια δολάρια στην αγορά. Σύμπτωση;
Το Διεθνές Μητρώο: Από την Ινδία στο Κραχ του Terra
Αν το παραπάνω ακούγεται σαν θεωρία συνωμοσίας, τα επίσημα δεδομένα περιπλέκουν τα πράγματα. Τον Ιούλιο του 2023, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς της Ινδίας (SEBI) έκρινε την Jane Street ένοχη για χειραγώγηση του χρηματιστηρίου της χώρας με μια ακριβώς παρόμοια στρατηγική: «Morning pump, afternoon dump» (πρωινή τεχνητή άνοδος, απογευματινό ξεπούλημα). Οι ινδικές αρχές πάγωσαν 566 εκατ. δολάρια της εταιρείας και της απαγόρευσαν να δραστηριοποιείται στις αγορές τους. Αντίστοιχες κατηγορίες έχουν υπάρξει και στην Κίνα σχετικά με τα ETFs ασημιού.
Τα πράγματα σοβαρεύουν με την περιβόητη αγωγή σχετικά με το κρυπτονόμισμα Terra (Luna/UST) που κατέρρευσε το 2022, εξαφανίζοντας 40 δισεκατομμύρια δολάρια. Η αγωγή ισχυρίζεται ότι ένας πρώην υπάλληλος της Terraform Labs μεταπήδησε στην Jane Street, φέρνοντας μαζί του εμπιστευτικές πληροφορίες για τον αλγόριθμο του Terra. Με βάση αυτές τις πληροφορίες, η Jane Street φέρεται να έστησε μια στρατηγική που οδήγησε στο μαζικό ξεπούλημα του UST, προκαλώντας το «σπιράλ θανάτου» που κατέστρεψε τις αποταμιεύσεις εκατομμυρίων ανθρώπων — όλα αυτά ενώ η εταιρεία είχε ήδη τοποθετηθεί για να βγάλει κέρδος από την κατάρρευση.
Για να προστεθεί μια ακόμα δόση παραλογισμού σε αυτό το παζλ, έγγραφα του Υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ επιβεβαίωσαν ότι ένας από τους συνιδρυτές της εταιρείας είχε μεταφέρει 7 εκατ. δολάρια για την αγορά όπλων (AK-47, πυραύλους Stinger) για μια απόπειρα πραξικοπήματος στο Νότιο Σουδάν.
Το Μάθημα για τους Επενδυτές
Στο τέλος της ημέρας, η υπόθεση της Jane Street δεν αφορά μόνο τη συγκεκριμένη εταιρεία —η οποία έχει το τεκμήριο της αθωότητας απέναντι στις τρέχουσες αμερικανικές αγωγές— αλλά το ίδιο το σύστημα. Το Bitcoin δημιουργήθηκε ως αντίδοτο στο παραδοσιακό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Όμως, η στιγμή που απέκτησε ETFs και «Εξουσιοδοτημένους Συμμετέχοντες», ήταν η στιγμή που άνοιξε την πόρτα στους μεσάζοντες της Wall Street.
Για όσους παρακολουθούν από την Ελλάδα την πορεία των ψηφιακών νομισμάτων, το συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο: Όταν επενδύεις μέσω ενός θεσμικού προϊόντος (όπως το ETF), εμπιστεύεσαι ξανά το σύστημα που το Bitcoin προσπάθησε να αντικαταστήσει. Η πραγματική ιδιοκτησία —να κρατάς τα δικά σου κλειδιά στο δικό σου ψηφιακό πορτοφόλι (self-custody)— παραμένει η μόνη ασπίδα απέναντι στους αλγόριθμους και τα παιχνίδια εξουσίας των σιωπηλών γιγάντων της αγοράς.
