Στο μικροσκόπιο ο CEO της Nvidia – Κατασκοπεία, πτώση στις αγορές και το μέλλον του AI
Η διοίκηση της πολυτιμότερης εταιρείας τεχνολογίας ερευνά τον Τζένσεν Χουάνγκ για πιθανή εμπλοκή με κινεζικές μυστικές υπηρεσίες, εν μέσω έντονης νευρικότητας στη Wall Street.
Η Nvidia, η εταιρεία μέσα από την οποία περνάει ολόκληρη η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης (AI) και η οποία αποτιμάται πλέον στα 4,5 τρισεκατομμύρια δολάρια, μόλις άνοιξε εσωτερική έρευνα για τον ίδιο της τον διευθύνοντα σύμβουλομ, ο οποίος ήδη παραιτήθηκε. Το διοικητικό συμβούλιο του αμερικανικού τεχνολογικού κολοσσού ανακοίνωσε ότι εξετάζει το κατά πόσον ο ισχυρός άνδρας της εταιρείας, Τζένσεν Χουάνγκ (Jensen Huang), αποτέλεσε στόχο ξένων υπηρεσιών πληροφοριών. Η είδηση προκάλεσε άμεσες αναταράξεις. Με το άνοιγμα των προθεσμιακών συμβολαίων, ο δείκτης Nasdaq σημείωσε πτώση άνω του 1% μέσα σε λίγα λεπτά, αν και ανέκαμψε εξίσου γρήγορα, αποτυπώνοντας την ακραία μεταβλητότητα των ημερών.
σχετικά άρθρα
Αυτή η είδηση δεν έπληξε μια ήρεμη αγορά, αλλά ένα περιβάλλον που ήδη αναζητούσε τα πατήματά του. Το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται πλέον είναι αν το «μπουμ» της τεχνητής νοημοσύνης βρίσκεται σε πραγματικό κίνδυνο ή αν αυτά τα αρνητικά νέα απλώς προσγειώθηκαν σε μια αγορά που έχει ήδη προεξοφλήσει τον φόβο.
Το χρονικό της έρευνας και η κινεζική σκιά
Σύμφωνα με την επίσημη τοποθέτηση, μια επιτροπή ανεξάρτητων διευθυντών της Nvidia, πλαισιωμένη από εξωτερικούς νομικούς συμβούλους, ανέλαβε τη διεξαγωγή της έρευνας. Το συμβούλιο ξεκαθάρισε πως δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι έχουν διαρρεύσει εταιρικά μυστικά, ενώ ο Χουάνγκ παραμένει στη θέση του κανονικά και χωρίς διακοπή των καθηκόντων του. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο ίδιος απέστειλε επιστολή στο προσωπικό, παραδεχόμενος ένα προσωπικό σφάλμα στον γάμο του, ωστόσο το επιχειρηματικό και γεωπολιτικό ενδιαφέρον εστιάζεται αλλού: στην εθνική ασφάλεια.
Η υπόθεση πήρε διαστάσεις στα τέλη Οκτωβρίου, όταν δημοσίευμα των New York Times αποκάλυψε ότι αξιωματούχοι των ΗΠΑ θεωρούν την Άλις Χουάνγκ, ανώτερο στέλεχος της εταιρείας MegaSpeed με έδρα τη Σιγκαπούρη, ως κινεζικό κατάσκοπο που κατάφερε να προσεγγίσει στενά τον CEO της Nvidia. Το ρεπορτάζ ανέφερε μάλιστα ότι ο πρώην πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε ενημερωθεί για το ζήτημα την περίοδο της θητείας του, χωρίς να αναλάβει δράση. Η κινεζική πρεσβεία έσπευσε να χαρακτηρίσει τις κατηγορίες ως «λασπολογία», καθώς καμία δημόσια απόδειξη δεν επιβεβαιώνει το περιεχόμενο των συζητήσεων των δύο πλευρών.
Η πίεση του Κογκρέσου και οι περιορισμοί στις εξαγωγές
Γιατί όμως η Ουάσιγκτον ανησυχεί τόσο πολύ; Η MegaSpeed είναι πελάτης της Nvidia και έχει κατηγορηθεί ότι διευκολύνει την παράνομη πρόσβαση κινεζικών εταιρειών σε προηγμένα μικροτσίπ τεχνητής νοημοσύνης, τεχνολογία που οι ΗΠΑ προσπαθούν απεγνωσμένα να κρατήσουν μακριά από το Πεκίνο. Παρότι η Nvidia υποστηρίζει ότι αυτοί οι ισχυρισμοί ερευνήθηκαν και καταρρίφθηκαν πέρυσι, το Κογκρέσο παραμένει σε εγρήγορση.
Η γερουσιαστής Ελίζαμπεθ Γουόρεν είχε απαιτήσει εξηγήσεις από τις 29 Οκτωβρίου, ενώ στις 4 Νοεμβρίου, τρεις πρόεδροι επιτροπών της Βουλής των Αντιπροσώπων (συμπεριλαμβανομένου του επικεφαλής της επιτροπής για την Κίνα) ζήτησαν από τον Χουάνγκ να παραστεί σε κλειστή ενημέρωση που έχει προγραμματιστεί για τις 18 Νοεμβρίου. Το λαθρεμπόριο προηγμένων τσιπ AI θεωρείται κορυφαία απειλή για την ασφάλεια και τις διωκτικές αρχές των ΗΠΑ.
Μια αγορά στα όρια του πανικού πριν την είδηση
Είναι σημαντικό να εξεταστεί το χρονικό πλαίσιο (timing) αυτών των αποκαλύψεων. Λίγες μέρες νωρίτερα, ο Nasdaq 100 κατέγραψε βουτιά 6,4% σε μία μόλις συνεδρίαση, καταγράφοντας τη χειρότερη μέρα του από τον Μάρτιο του 2020 (περίοδος έναρξης της πανδημίας). Αντίστοιχα, ο δείκτης των ημιαγωγών κατέρρευσε κατά 12%, ενώ μόνο η Nvidia έχασε περίπου 450 δισεκατομμύρια δολάρια σε κεφαλαιοποίηση.
Η αγορά βρισκόταν ήδη υπό πίεση εξαιτίας των ενδιάμεσων αμερικανικών εκλογών. Οι νίκες των Δημοκρατικών σε πολιτείες όπου κατασκευάζονται στρατηγικά κέντρα δεδομένων (data centers) προκάλεσαν ανησυχία στους επενδυτές για πιθανή επιβολή αυστηρότερων περιβαλλοντικών και ρυθμιστικών κανόνων. Με το κλείσιμο εκείνης της εβδομάδας, ο Nasdaq 100 βρέθηκε σχεδόν 15% κάτω από το ρεκόρ του Οκτωβρίου. Η αγορά μπήκε σε έδαφος διόρθωσης για τρίτη φορά φέτος, κλείνοντας μάλιστα κάτω από τον κρίσιμο κινητό μέσο όρο των 200 ημερών για πρώτη φορά από τον Απρίλιο.
Οι τεχνικοί δείκτες και το στοιχείο της υπερπώλησης
Τα στατιστικά υποδηλώνουν μια ακραία κατάσταση στην ψυχολογία των επενδυτών. Ο δείκτης RSI του Nasdaq, ο οποίος μετρά την ταχύτητα και την ένταση των ρευστοποιήσεων, έπεσε κάτω από το 30, μπαίνοντας στη ζώνη της υπερπώλησης (oversold) – κάτι που είχε να συμβεί από τον περασμένο Μάρτιο, ακριβώς πριν από μια μεγάλη ανοδική αντίδραση.
Παράλληλα, ο δείκτης Φόβου και Απληστίας (Fear and Greed Index) άγγιξε το 19, επίπεδο που μεταφράζεται ως ακραίος φόβος. Οι επενδυτές αγόρασαν ρεκόρ συμβολαίων δικαιωμάτων πώλησης (put options), στοιχηματίζοντας ουσιαστικά στη συνεχιζόμενη πτώση των μετοχών. Όταν, λοιπόν, μια αγορά υποχωρεί έπειτα από μια αρνητική είδηση και αμέσως εμφανίζονται αγοραστές (όπως συνέβη στα προθεσμιακά συμβόλαια), αυτό παραδοσιακά υποδηλώνει ότι το μεγαλύτερο μέρος του πανικού έχει ήδη τιμολογηθεί (priced in).
Ιστορικά μαθήματα από την αποχώρηση κορυφαίων στελεχών
Τι συμβαίνει όταν η προσωπική ζωή ή η ακεραιότητα ενός CEO μπαίνει στο στόχαστρο; Η ιστορία προσφέρει χρήσιμα παραδείγματα. Το 2010, ο διευθύνων σύμβουλος της HP, Μαρκ Χερντ, απομακρύνθηκε έπειτα από έρευνα για μια προσωπική σχέση και παρατυπίες στα έξοδά του. Η μετοχή έπεσε 8% την επόμενη ημέρα, σβήνοντας 9 δισεκατομμύρια δολάρια, και συνέχισε να διολισθαίνει όσο η αγορά αναρωτιόταν ποιος θα αναλάβει το τιμόνι.
Αντιθέτως, το 2018, όταν ο CEO της Intel παραιτήθηκε για παρόμοιους λόγους, η μετοχή υποχώρησε μόλις 2,4% και η Wall Street προσπέρασε γρήγορα το γεγονός. Το συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο: η αγορά δεν τιμωρεί απαραίτητα το σκάνδαλο αυτό καθαυτό, αλλά τον κίνδυνο διοικητικού κενού. Αυτή τη στιγμή, το διοικητικό συμβούλιο της Nvidia εγγυάται ότι ο Χουάνγκ παραμένει στη θέση του, αμβλύνοντας τον κίνδυνο βασικού στελέχους (key person risk), μέχρι τουλάχιστον να βγουν τα τελικά πορίσματα.
Οι στατιστικές πιθανότητες ανάκαμψης από τη διόρθωση
Οι διορθώσεις στις αγορές τεχνολογίας είναι πολύ πιο συχνές από όσο πιστεύεται. Από το 1985, ο Nasdaq 100 έχει σημειώσει πτώση 10% ή περισσότερο από το υψηλό του 36 φορές – πρακτικά μία φορά κάθε 14 μήνες. Στις περιπτώσεις που αυτή η πτώση δεν εξελίχθηκε σε bear market (παρατεταμένη πτωτική αγορά), ο δείκτης χρειάστηκε κατά μέσο όρο περίπου 70 εργάσιμες ημέρες (περίπου τρεις μήνες) για να επιστρέψει σε νέα ρεκόρ.
Εξετάζοντας τον ευρύτερο Nasdaq Composite, στις 12 διορθώσεις που έχουν σημειωθεί από το 2011, ο δείκτης ήταν υψηλότερα ένα χρόνο μετά στις 11 από αυτές, καταγράφοντας μέση άνοδο 22%. Ωστόσο, οι αριθμοί οφείλουν να μας κρατούν ρεαλιστές: περίπου το ένα τρίτο των διορθώσεων στην ιστορία του δείκτη κατέληξε σε σκληρή bear market. Το κλειδί επιβίωσης εντοπίζεται στον κινητό μέσο όρο των 200 ημερών. Αν ο Nasdaq καταφέρει να επιστρέψει πάνω από αυτό το όριο (κοντά στις 27.980 μονάδες) μέσα στον επόμενο μήνα, το πιθανότερο είναι πως παρακολουθούμε ένα βίαιο ξεσκαρτάρισμα (shakeout). Αν όχι, ο κίνδυνος αυξάνεται ραγδαία.
Εκλογικοί κύκλοι και ανθεκτικότητα της αγοράς
Ένα ακόμη εντυπωσιακό στατιστικό αφορά τη συμπεριφορά του ευρύτερου δείκτη S&P 500 μετά από εκλογικές αναμετρήσεις. Από το 1950, η αγορά είναι σταθερά υψηλότερα 12 μήνες μετά από κάθε εκλογική διαδικασία (το απόλυτο 19 στα 19), με μέση άνοδο της τάξης του 15%. Το τέταρτο τρίμηνο των ετών που διεξάγονται ενδιάμεσες εκλογές αποδίδει ιστορικά ένα μέσο κέρδος 6,6%, κλείνοντας με θετικό πρόσημο στις 16 από τις 19 φορές. Οι παραδόσεις αυτές βέβαια δοκιμάζονται σκληρά στην παρούσα συγκυρία.
Τα θεμελιώδη δεδομένα: Η πραγματική οικονομία του AI
Πίσω από τα διαγράμματα, υπάρχει το ερώτημα της ουσίας: Κινδυνεύει η πραγματική ανάπτυξη του AI; Η ζήτηση για επεξεργαστές (GPUs) παραμένει ασύλληπτη. Ο δείκτης μεταποίησης ISM ξεπέρασε πρόσφατα το 55,5, σημειώνοντας άνοδο μιας ολόκληρης μονάδας. Οποιαδήποτε μέτρηση πάνω από το 50 σημαίνει επέκταση, και αυτό σηματοδοτεί τον 10ο συνεχή μήνα ανάπτυξης για τη μεταποίηση, με τον κλάδο των υπολογιστών και ηλεκτρονικών να ηγείται – μια άμεση αντανάκλαση των επενδύσεων στο AI. Παράλληλα, ο τομέας των υπηρεσιών κινήθηκε στο 54,5, ελαφρώς πιο αδύναμος από τις προβλέψεις, αλλά σταθερά αναπτυξιακός.
Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα (Fed) του Σαν Φρανσίσκο δημοσίευσε έρευνα συγκρίνοντας το σήμερα με την έκρηξη του διαδικτύου τη δεκαετία του ’90. Το συμπέρασμά τους είναι ότι τα σημερινά μικτά σήματα μοιάζουν απόλυτα με τα πρώτα στάδια εκείνης της αύξησης της παραγωγικότητας, πριν οι αγορές αντιληφθούν το πραγματικό της μέγεθος. Η παγίδα, ωστόσο, είναι η εξής: τεράστιο μέρος της σημερινής οικονομικής ανάπτυξης οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στις επενδύσεις σε υποδομές δεδομένων, όπου η Nvidia κυριαρχεί απόλυτα. Αν αφαιρέσει κανείς αυτές τις δαπάνες, τα νούμερα της ανάπτυξης δείχνουν αναιμικά.
Το απαισιόδοξο σενάριο και τι να παρακολουθήσετε
Αντιστρέφοντας την οπτική, οι αναλυτές που εξετάζουν το τεχνικό bear case (απαισιόδοξο σενάριο) επισημαίνουν ότι ο Nasdaq 100 έσπασε τα χαμηλά του Ιουλίου, ολοκληρώνοντας ένα τεχνικό μοτίβο «διπλής κορυφής» (double top). Θεωρητικά, η ολοκλήρωση αυτού του μοτίβου δείχνει προς τα χαμηλά του έτους, αν και ιστορικά αποτυγχάνει συχνά να επιβεβαιωθεί.
Προσθέτοντας στην εξίσωση τους αυστηρότερους κανόνες εξαγωγών, τη μετωπική σύγκρουση με το αμερικανικό Κογκρέσο και έναν ενδεχομένως αποπροσανατολισμένο CEO εν μέσω μιας σοβαρής έρευνας, η κατάσταση παραμένει εύθραυστη. Οι επόμενες εβδομάδες είναι κρίσιμες. Τα ραντάρ των επενδυτών οφείλουν να επικεντρωθούν σε τρία σημεία:
- Στα οικονομικά αποτελέσματα της Nvidia στις 17 Νοεμβρίου.
- Στην ενημέρωση του Κογκρέσου στις 18 Νοεμβρίου.
- Και, κυρίως, στην ικανότητα του Nasdaq 100 να ανακτήσει τον μέσο όρο των 200 ημερών μέσα στον επόμενο μήνα.
Όταν βγαίνουν ειδήσεις που προκαλούν φόβο, ο βασικός κανόνας είναι να διαχωρίζεται η πορεία της εταιρείας από τη συνολική οικονομία, αξιολογώντας πόσος από αυτόν τον φόβο έχει ήδη αποτιμηθεί στις τιμές των μετοχών.
