Ο ΠΟΥ ζήτησε τα εργαστηριακά αποτελέσματα από τη Μόσχα και πήρε την απάντηση ότι δεν υπήρξε κρούσμα πανώλης

Η Ρωσία ήρε την καραντίνα για την πανώλη στο Ιρκούτσκ στις 8 Οκτωβρίου. Καμία ανακοίνωση δεν είπε ποτέ τι σκότωσε την 28χρονη ερευνήτρια Ντάρια Σιπίλοβα.

σχετικά άρθρα

Η Γαλλία μια από τις επτά ισχυρότερες οικονομίες του κόσμου κινδυνεύει με χρεοκοπία – Τα σημάδια μιας νέας κρίσης

Η συμφωνία Τραμπ – Πούτιν για το ρωσικό ντίζελ και το παρασκήνιο με την Ουκρανία – Τι κερδίζει η Μόσχα και τι διακινδυνεύει το Κίεβο

Η ΕΕ έκλεισε κεφάλαιο με τον Ράμα τη μέρα που τα Τίρανα πήραν φωτιά

Η Σιπίλοβα εργαζόταν στο Αντιπανωλικό Ερευνητικό Ινστιτούτο του Ιρκούτσκ, που λειτουργεί από το 1934. Μπήκε στο νοσοκομείο του Σελεχόφ στις 29 Σεπτεμβρίου. Πέθανε τη νύχτα της 1ης προς 2α Οκτωβρίου από βαριά πνευμονία.

Από εκεί και πέρα, κάθε επίσημη δήλωση αναιρεί την προηγούμενη.

Τι ζήτησε ο ΠΟΥ και τι απάντησε η Μόσχα

Στις 7 Οκτωβρίου ο γενικός διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας μίλησε δημόσια για την υπόθεση.

Ο Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους ανέφερε ότι ο Οργανισμός ζήτησε πληροφορίες από τη Ρωσική Ομοσπονδία βάσει του Διεθνούς Υγειονομικού Κανονισμού. Ζήτησε τρία συγκεκριμένα πράγματα. Τα εργαστηριακά αποτελέσματα της νεκρής και των επαφών της. Περισσότερες λεπτομέρειες για το τι πυροδότησε τα μέτρα δημόσιας υγείας. Και επαλήθευση δημοσιευμάτων για δεύτερο εργαζόμενο με πνευμονία αδιευκρίνιστης αιτίας.

Η ρωσική απάντηση είχε δύο σκέλη. Ότι «δεν αναφέρθηκε πρόσφατα κρούσμα πανώλης στην περιφέρεια Ιρκούτσκ». Και ότι η χώρα έθεσε «περίπου διακόσιες επαφές σε καραντίνα».

Ο επικεφαλής του Οργανισμού διατύπωσε το αδιέξοδο με μία φράση. «Καθώς δεν έχουμε ακόμη την πλήρη εικόνα αυτού του συμβάντος, δεν είμαστε σε θέση να διενεργήσουμε πλήρη εκτίμηση κινδύνου».

Ο Διεθνής Υγειονομικός Κανονισμός υποχρεώνει τα κράτη να ενημερώνουν. Δεν προβλέπει κανέναν μηχανισμό επιβολής.

Δύο αρνήσεις που δεν στέκουν μαζί

Η εθνική υγειονομική εποπτική αρχή Rospotrebnadzor τοποθετήθηκε στις 4 Οκτωβρίου μέσω του TASS. Μίλησε για «πνευμονία αδιευκρίνιστης αιτιολογίας». Πρόσθεσε ότι δεν εντοπίστηκε οργανισμός σχετιζόμενος με την εργασία και ότι κανένα μέλος του προσωπικού δεν ζήτησε ιατρική φροντίδα για λοιμώδη νόσο.

Η ίδια αρχή εποπτεύει το ινστιτούτο. Δεν δημοσίευσε ανακοίνωση στον δικό της ιστότοπο.

Απέναντι σε αυτή τη διάψευση στέκουν τα μέτρα.

Η 65χρονη Άννα Ποπόβα, επικεφαλής της υγειονομικής εποπτείας της Ρωσίας, πήρε αεροπλάνο από τη Μόσχα για πεντάωρη πτήση προς το Ιρκούτσκ. Προήδρευσε σε σύσκεψη έκτακτης ανάγκης στις 2 Οκτωβρίου. Ο κυβερνήτης Ιγκόρ Κομπζέφ έκλεισε το νοσοκομείο του Σελεχόφ την ίδια μέρα, μιλώντας για «ιδιαίτερα επικίνδυνη λοίμωξη».

Στις 3 Οκτωβρίου μπήκαν σε καραντίνα νοσοκομεία της πόλης του Ιρκούτσκ. Το ρεπορτάζ των «Ανθρώπων της Βαϊκάλης», που αναδημοσίευσε το Meduza, καταγράφει μεταφορές επαφών με ασθενοφόρα υπό συνοδεία της FSB. Οι επαφές έδιναν δείγματα δύο φορές την ημέρα.

Η ίδια αρχή που λέει ότι δεν υπήρξε κρούσμα, κράτησε διακόσιους ανθρώπους κλειδωμένους για μία εβδομάδα.

Η επίσημη εκδοχή άλλαξε τρεις φορές

Ο κυβερνήτης της γειτονικής Μπουριατίας Αλεξέι Τσιντένοφ έγραψε πρώτος, στις 2 Οκτωβρίου, για γυναίκα που πέθανε από πανώλη. Λίγο αργότερα διόρθωσε την ανάρτηση σε «πιθανώς» πέθανε από πανώλη.

Οι αρχές του Μπαϊκάλσκ συνέστησαν στους κατοίκους να αποφεύγουν το Σελεχόφ. Μετά διέγραψαν την ανακοίνωση.

Το πρακτορείο Izvestia ανέφερε στις 2 Οκτωβρίου ποινική δίωξη βάσει του άρθρου 236 παράγραφος 2 του ρωσικού Ποινικού Κώδικα, για θάνατο ανθρώπου από αμέλεια λόγω παραβίασης υγειονομικών κανόνων. Στη συνέχεια κατέβασε το κείμενο.

Στις 5 Οκτωβρίου ο Κομπζέφ δήλωσε ότι η κατάσταση ελέγχεται πλήρως. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ κάλεσε τον κόσμο να εμπιστεύεται μόνο τις επίσημες ανακοινώσεις. Στις 7 Οκτωβρίου χαρακτήρισε «ψευδείς πληροφορίες» τη «συντριπτική πλειονότητα» των δημοσιευμάτων.

Η μητέρα της νεκρής, Σβετλάνα, μίλησε στις 6 Οκτωβρίου από την καραντίνα. Απέρριψε την εκδοχή που κυκλοφορούσε, ότι έσπασε δοκιμαστικός σωλήνας με παθογόνο. Είπε ότι ο σωλήνας είναι άθραυστος και ότι μόνο ερασιτέχνης θα υποστήριζε το αντίθετο. Πρόσθεσε ότι δεν είχε παραλάβει πιστοποιητικό θανάτου.

Μία φράση της δείχνει πού βρίσκεται η οικογένεια. «Ποιος θα την θάψει, αν εμείς καθόμαστε εδώ σαν σε φυλακή;».

Τι ερευνούσε η νεκρή

Εδώ τα δημοσιευμένα στοιχεία αδειάζουν τη φημολογία για γενετικά τροποποιημένο στέλεχος.

Δύο δημοσιεύσεις με τη συμμετοχή της είναι γνωστές. Σε ανακοίνωση συνεδρίου του 2026, όπου εμφανίζεται τρίτη μεταξύ επτά συνεργατών, η ομάδα δοκίμασε εννέα αντιβιοτικά έναντι του βακτηρίου Yersinia pestis. Τα στελέχη βρέθηκαν ευαίσθητα σε όλα.

Σε μονογραφία του ινστιτούτου του 2024, με δεκαεπτά συντελεστές και επιμέλεια του Σεργκέι Μπαλαχόνοφ, το αντικείμενο είναι η βελτίωση ζώντων εξασθενημένων εμβολίων για πανώλη, τουλαραιμία και άνθρακα. Οι ερευνητές ανοσοποίησαν ποντίκια, περίμεναν είκοσι μία ημέρες και τα εξέθεσαν σε λοιμογόνο στέλεχος. Στη μειωμένη δόση, το εμβόλιο της πανώλης προστάτευσε το 60% των ζώων.

Το νούμερο αυτό έχει σημασία. Στις 8 Οκτωβρίου ο Κομπζέφ έγραψε στο Telegram ότι η εργαζόμενη ήταν εμβολιασμένη έναντι των λοιμώξεων με τις οποίες δούλευε. Σύμφωνα με τα δεδομένα της δικής της ομάδας, το εμβόλιο δεν προστατεύει απόλυτα.

Στην ίδια ανάρτηση ο κυβερνήτης ανέφερε περίπου πέντε χιλιάδες εργαστηριακές εξετάσεις χωρίς εύρεση επικίνδυνου παθογόνου μικροοργανισμού.

Το ιστορικό που εξηγεί τη δυσπιστία

Η έκθεση συμμόρφωσης του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών του 2025 αναφέρει ότι η Ρωσία διατηρεί επιθετικό πρόγραμμα βιολογικών όπλων. Η εκτίμηση απειλών της αμερικανικής υπηρεσίας εθνικών πληροφοριών του 2026 προειδοποιεί για ατυχήματα σε βιοτεχνολογία διπλής χρήσης.

Κανένα δημόσιο στοιχείο δεν συνδέει τον θάνατο της Σιπίλοβα με τέτοιο πρόγραμμα.

Το βάρος το κρατά η ιστορία. Στο Σβερντλόφσκ το 1979 διαφυγή άνθρακα από στρατιωτική εγκατάσταση σκότωσε τουλάχιστον 68 ανθρώπους. Η Μόσχα το απέδωσε σε μολυσμένο κρέας. Ο Μπορίς Γιέλτσιν παραδέχθηκε τη στρατιωτική ευθύνη το 1992, δεκατρία χρόνια αργότερα.

Στο εργαστήριο Vektor το 1988 ο μικροβιολόγος Νικολάι Ουστίνοφ πέθανε από τον ιό Marburg μετά από τρύπημα βελόνας.

Ο δείκτης Global Health Security βαθμολόγησε τη Ρωσία με μηδέν στην εποπτεία έρευνας διπλής χρήσης, και το 2019 και το 2021.

Τι μπορεί να κάνει η Ευρώπη, και τι δεν μπορεί

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων τοποθετήθηκε στις 6 Οκτωβρίου.

Η εκτίμησή του είναι καθησυχαστική και συγκεκριμένη. Δεν υπάρχουν αναφορές δευτερογενών κρουσμάτων. Δεν υπάρχει ένδειξη συνεχιζόμενης μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η πνευμονική πανώλη μεταδίδεται με σταγονίδια και απαιτεί στενή, παρατεταμένη επαφή με συμπτωματικό ασθενή. Η νόσος, γράφει το Κέντρο, «αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με αντιβιοτικά άμεσα διαθέσιμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση». Κρούσμα πανώλης στην Ένωση δεν έχει καταγραφεί εδώ και δεκαετίες.

Την επόμενη μέρα το θέμα μπήκε στην ημερήσια διάταξη της Επιτροπής Υγειονομικής Ασφάλειας της Ένωσης, του οργάνου που αξιολογεί σοβαρές διασυνοριακές απειλές υγείας.

Εκεί σταματούν τα εργαλεία. Το Καζακστάν, το Κιργιστάν και το Ουζμπεκιστάν ενίσχυσαν συνοριακούς ελέγχους χωρίς να περιμένουν ρωσική απάντηση. Η Ευρώπη περιμένει την απάντηση.

Για έναν αναγνώστη στην Ελλάδα, ο κίνδυνος μόλυνσης είναι πρακτικά μηδενικός. Το ζήτημα είναι ότι η ευρωπαϊκή έγκαιρη προειδοποίηση εξαρτάται από τη βούληση ενός κράτους να απαντήσει. Αυτό το κράτος απάντησε με άρνηση, και το σύστημα δεν διαθέτει επόμενη κίνηση.

Τι μένει ανοιχτό

Η επώαση της πνευμονικής πανώλης κινείται από μία έως τρεις ημέρες και σπάνια φτάνει τις επτά. Οι επαφές βγήκαν από την καραντίνα στις 8 Οκτωβρίου. Δευτερογενές κρούσμα δεν έχει επιβεβαιώσει κανείς, ούτε η Μόσχα ούτε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.

Τρία έγγραφα θα έλυναν το ζήτημα σε μία ημέρα. Το πιστοποιητικό θανάτου, που η οικογένεια δήλωσε ότι δεν έχει στα χέρια της. Ο φάκελος της δίωξης του άρθρου 236. Και τα εργαστηριακά αποτελέσματα που ζήτησε η Γενεύη.

Κανένα από τα τρία δεν έχει δει το φως.