Η επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στην Κίνα αυτόν τον Μάιο δεν ήταν μια κίνηση ισχύος, όσο κι αν οι επικοινωνιολόγοι του Λευκού Οίκου προσπάθησαν να την παρουσιάσουν ως τέτοια. Ήταν η πρώτη επίσκεψη Αμερικανού προέδρου από το 2017, και το πιο σημαντικό στοιχείο είναι ότι την πρωτοβουλία την είχε η Ουάσιγκτον. Δεν ήταν το Πεκίνο που ζήτησε τη συνάντηση· ήταν οι ΗΠΑ που αναζήτησαν απεγνωσμένα μια διέξοδο.
σχετικά άρθρα
Το ερώτημα που πλανάται είναι απλό: Γιατί ο Τραμπ, ο άνθρωπος που έχτισε την πολιτική του καριέρα πάνω στην αντι-κινεζική ρητορική, έσπευσε να συναντήσει τον Πρόεδρο Σι; Η απάντηση κρύβεται στην αμερικανική οικονομία. Ο εμπορικός πόλεμος που ξεκίνησε το 2018 και κλιμακώθηκε επικίνδυνα το 2025, τελικά γύρισε μπούμερανγκ. Ο πληθωρισμός καταβροχθίζει την αγοραστική δύναμη των Αμερικανών εργαζομένων και οι δασμοί απλώς έριξαν λάδι στη φωτιά.
Οι ολιγάρχες στο Air Force One
Ο Τραμπ, πιστός στο στυλ του να λέει «τα σύκα σύκα και τη σκάφη σκάφη», δεν έκρυψε ποτέ ποιοι κινούν τα νήματα. Ταξίδεψε στην Κίνα συνοδευόμενος από μια στρατιά δισεκατομμυριούχων ολιγαρχών. Στο Air Force One δεν κάθονταν μόνο διπλωμάτες, αλλά οι CEOs της Nvidia, της Apple, της BlackRock και της Blackstone.
Ο Έλον Μασκ και ο Τζένσεν Χουάνγκ της Nvidia —της πρώτης εταιρείας με κεφαλαιοποίηση 5,5 τρισεκατομμυρίων δολαρίων— ήταν εκεί. Η παρουσία τους δεν ήταν συμβολική. Οι εταιρείες αυτές «διψούν» για την κινεζική αγορά των 1,4 δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Για παράδειγμα, η Nvidia είδε το μερίδιό της στα προηγμένα τσιπ στην Κίνα να πέφτει από το 95% στο 0% λόγω των αμερικανικών περιορισμών. Η Silicon Valley κατάλαβε ότι ο τεχνολογικός αποκλεισμός απλώς ανάγκασε την Κίνα να αναπτύξει τη δική της, εγχώρια βιομηχανία ημιαγωγών.
Η ψευδαίσθηση της αμερικανικής ισχύος
Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, η εικόνα ήταν αποκαλυπτική. Δίπλα στον Τραμπ κάθονταν ο Υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ και ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, αλλά και στελέχη όπως ο Στίβεν Σουάρτσμαν της Blackstone. Η αμερικανική εξωτερική πολιτική φαίνεται πλέον να ασκείται από και για τις μεγάλες εταιρείες.
Παρά την αλαζονεία στελεχών όπως ο Σκοτ Μπέσαντ, που υποστήριζε ότι οι ΗΠΑ κρατούν όλα τα χαρτιά, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η Κίνα δεν είναι πλέον η χώρα της δεκαετίας του ’90 που εξαρτιόταν απόλυτα από τις εξαγωγές στις ΗΠΑ. Έχει διαφοροποιήσει την οικονομία της, συναλλάσσεται περισσότερο με τη Νοτιοανατολική Ασία και τον Παγκόσμιο Νότο, και πλέον έχει το «πάνω χέρι» στις συνομιλίες.
Το «όπλο» των σπάνιων γαιών
Όταν οι ΗΠΑ πίεσαν υπερβολικά με δασμούς που έφτασαν το 145%, το Πεκίνο απάντησε χειρουργικά: περιόρισε τις εξαγωγές σπάνιων γαιών. Πρόκειται για το «μαλακό υπογάστριο» της αμερικανικής τεχνολογίας και του στρατιωτικού-βιομηχανικού συμπλέγματος. Χωρίς αυτά τα μέταλλα, δεν υπάρχουν τσιπ, δεν υπάρχουν μπαταρίες, δεν υπάρχει σύγχρονος στρατός.
Η Ουάσιγκτον προσπαθεί έντονα να δημιουργήσει εναλλακτικές αλυσίδες εφοδιασμού μέσω Ινδίας (πρωτοβουλία Pox Silica), αλλά αυτά είναι σχέδια σε βάθος δεκαετίας. Στο «εδώ και τώρα», οι ΗΠΑ παραμένουν εγκλωβισμένες στην εξάρτησή τους από την κινεζική παραγωγή, κάτι που ανάγκασε ακόμη και γεράκια όπως ο Ρούμπιο να χαμηλώσουν τους τόνους.
Το μέτωπο του Ιράν και το πετρελαϊκό φιάσκο
Ο Τραμπ προσπάθησε να χρησιμοποιήσει τη γεωπολιτική ισχύ του για να εκβιάσει την Κίνα, στοχεύοντας στο Ιράν και τη Βενεζουέλα. Η λογική του ήταν απλή: «θα κόψω το πετρέλαιο στην Κίνα και θα τους αναγκάσω να υποχωρήσουν». Όμως, ο πόλεμος κατά του Ιράν που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο εξελίχθηκε σε καταστροφή.
Αντί να γονατίσει το Πεκίνο, η τιμή του πετρελαίου διπλασιάστηκε, προκαλώντας τεράστιο πληθωριστικό κύμα στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Η Κίνα, από την πλευρά της, απλώς αγνόησε τις αμερικανικές κυρώσεις, θεσπίζοντας νόμους που επιτρέπουν στις εταιρείες της να τις παρακάμπτουν. Το αποτέλεσμα; Οι ΗΠΑ απομονώθηκαν οικονομικά, ενώ οι Αμερικανοί πολίτες πληρώνουν «χρυσή» τη βενζίνη.
Η εσωτερική κατάρρευση και η οικονομία σχήματος «K»
Ενώ το χρηματιστήριο στη Wall Street καταγράφει ρεκόρ, η μέση αμερικανική οικογένεια υποφέρει. Αυτό που ονομάζουμε οικονομία σχήματος Κ —όπου οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι και οι υπόλοιποι βυθίζονται— είναι η σκληρή πραγματικότητα της θητείας Τραμπ. Η δημοτικότητά του έχει κατρακυλήσει στο 36%, καθώς ο κόσμος βλέπει ότι οι υποσχέσεις για φθηνά αγαθά ήταν κούφιες.
Για δεκαετίες, η Κίνα «εξήγαγε αποπληθωρισμό» στις ΗΠΑ, κρατώντας τις τιμές σε τηλεοράσεις και ρούχα χαμηλά. Με τον εμπορικό πόλεμο, αυτή η βαλβίδα ασφαλείας έκλεισε. Οι δασμοί του Τραμπ δεν είναι τίποτα άλλο από ένας έμμεσος φόρος στην κατανάλωση, που πλήττει δυσανάλογα τους φτωχούς, την ώρα που οι δισεκατομμυριούχοι φίλοι του απολαμβάνουν φοροαπαλλαγές.
Το τέλος της μονοπολικής ψευδαίσθησης
Η Κίνα σήμερα ελέγχει το ένα τρίτο της παγκόσμιας μεταποίησης. Είναι η μόνη κατασκευαστική υπερδύναμη. Ακόμη και ο CEO της Ford παραδέχτηκε ότι οδηγεί κινεζικό ηλεκτρικό αυτοκίνητο για να καταλάβει την ανωτερότητά τους. Η Tesla του Μασκ παράγει τα μισά της οχήματα στη Σαγκάη, την ίδια στιγμή που ζητά προστατευτισμό στην Αμερική.
Η επίσκεψη στο Πεκίνο τον Μάιο του 2026 σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής. Οι ΗΠΑ δεν μπορούν πλέον να επιβάλλουν τη θέλησή τους μέσω διαταγμάτων. Η Κίνα κέρδισε τον εμπορικό πόλεμο γιατί προετοιμάστηκε, διαφοροποιήθηκε και επένδυσε στην ουσία της παραγωγής. Ο Τραμπ πήγε στο Πεκίνο όχι για να νικήσει, αλλά για να διαπραγματευτεί τους όρους μιας αναπόφευκτης υποχώρησης.
