Λίγους μήνες μετά τη μεγάλη αναδιάρθρωση του TikTok στις ΗΠΑ, η πλατφόρμα βρίσκεται στο επίκεντρο μιας νέας θύελλας καταγγελιών που συνδυάζει λογοκρισία, πολιτική επιρροή, μαζική συλλογή προσωπικών δεδομένων και φόβους για αόρατη χειραγώγηση εκατομμυρίων χρηστών.
σχετικά άρθρα
Περίπου 170 εκατομμύρια Αμερικανοί άνοιξαν την εφαρμογή και βρέθηκαν μπροστά σε νέους όρους χρήσης και πολιτικές απορρήτου, οι οποίοι σηματοδοτούσαν τη μετάβαση στη νέα εταιρική δομή με την ονομασία TikTok USDS Joint Venture LLC. Για τους περισσότερους χρήστες, το μόνο που χρειάστηκε ήταν ένα ακόμη πάτημα στο «accept». Για πολλούς όμως, οι αλλαγές που ακολούθησαν θεωρούνται κάτι πολύ μεγαλύτερο από μία απλή ενημέρωση πολιτικής απορρήτου.
Μέσα σε λίγες ώρες άρχισαν να εμφανίζονται αναφορές ότι συγκεκριμένες λέξεις και θέματα έμοιαζαν να «εξαφανίζονται» από την πλατφόρμα. Χρήστες κατήγγειλαν ότι δεν μπορούσαν να στείλουν τη λέξη «Epstein» σε προσωπικά μηνύματα, ενώ δημοσιογράφοι μεγάλων αμερικανικών μέσων επιβεβαίωσαν ότι εμφανιζόταν μήνυμα που ανέφερε πως το περιεχόμενο «μπλοκάρεται για την προστασία της κοινότητας».
Την ίδια στιγμή, δημιουργοί περιεχομένου υποστήριζαν ότι βίντεο σχετικά με διαδηλώσεις, επιχειρήσεις της ICE και πολιτικές κινητοποιήσεις είτε δεν εμφανίζονταν καθόλου είτε χαρακτηρίζονταν «μη κατάλληλα για προώθηση». Ορισμένοι ανέφεραν ότι τα βίντεό τους παρέμεναν με μηδενικές προβολές, παρά το γεγονός ότι σε άλλες πλατφόρμες γίνονταν viral.
Η υπόθεση πήρε γρήγορα πολιτικές διαστάσεις, με το hashtag TikTok censorship να γίνεται trend σε ανταγωνιστικά social media και με πολιτικούς στην Καλιφόρνια να ζητούν εξηγήσεις για πιθανή καταστολή πολιτικού περιεχομένου.
Η συμφωνία των 14 δισ. δολαρίων και οι νέοι «παίκτες» πίσω από το TikTok
Η νέα δομή δημιουργήθηκε ώστε να ικανοποιηθεί η απαίτηση των αμερικανικών αρχών για περιορισμό της κινεζικής επιρροής στην πλατφόρμα. Παρ’ όλα αυτά, η ByteDance παρέμεινε με ποσοστό 19,9%, δηλαδή στο ανώτατο όριο που επιτρέπει η νομοθεσία.
Τον έλεγχο των πιο κρίσιμων λειτουργιών, όπως ο αλγόριθμος προτάσεων και η διαχείριση δεδομένων, ανέλαβαν εταιρείες και επενδυτές με ισχυρές πολιτικές διασυνδέσεις στις ΗΠΑ. Κεντρικό ρόλο απέκτησε η Oracle του Λάρι Έλισον, μαζί με επενδυτικά σχήματα όπως η Silver Lake και το MGX από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Η συμφωνία έκλεισε στα 14 δισεκατομμύρια δολάρια, ποσό που αρκετοί αναλυτές χαρακτήρισαν εξαιρετικά χαμηλό για μια πλατφόρμα με τόσο τεράστια επιρροή και χρήστες που περνούν ώρες καθημερινά μέσα στην εφαρμογή.
Η υπόθεση έγινε ακόμη πιο αμφιλεγόμενη λόγω των στενών σχέσεων της οικογένειας Έλισον με το στρατόπεδο Τραμπ, αλλά και των παράλληλων κινήσεων ελέγχου αμερικανικών media. Ο Ντόναλντ Τραμπ, που παλαιότερα χαρακτήριζε το TikTok απειλή εθνικής ασφάλειας, άλλαξε πλήρως στάση και πλέον εμφανίζεται να στηρίζει ανοιχτά τη νέα συμφωνία.
Η αλλαγή στάσης συνέπεσε και με την αυξημένη πολιτική επιρροή του επενδυτή Τζεφ Γιας, ο οποίος συνδέεται με τη ByteDance και φέρεται να διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στις επαφές με το στρατόπεδο MAGA.
Οι φόβοι για «αόρατη» χειραγώγηση εκατομμυρίων χρηστών
Η μεγαλύτερη ανησυχία γύρω από το TikTok δεν αφορά μόνο τα προσωπικά δεδομένα αλλά τον ίδιο τον τρόπο λειτουργίας του αλγορίθμου.
Σε αντίθεση με το παλιό διαδίκτυο, όπου ο χρήστης έψαχνε μόνος του τι θέλει να δει, το TikTok λειτουργεί κυρίως μέσω ενός παθητικού feed που αποφασίζει τι θα εμφανίσει στον χρήστη πριν ακόμη εκείνος το αναζητήσει.
Αυτό σημαίνει ότι η πλατφόρμα δεν χρειάζεται απαραίτητα να «απαγορεύσει» ένα θέμα για να το εξαφανίσει. Αρκεί να το προωθεί λίγο λιγότερο ή να μειώνει διακριτικά την ορατότητά του.
Αναλυτές περιγράφουν αυτή τη διαδικασία ως «αλγοριθμικό nudging», δηλαδή μια μορφή αόρατης κατεύθυνσης της κοινής γνώμης μέσω του τι εμφανίζεται περισσότερο ή λιγότερο σε κάθε χρήστη.
Οι νέοι όροι χρήσης προκάλεσαν επιπλέον αντιδράσεις επειδή επιτρέπουν στην πλατφόρμα να συλλέγει ακόμη πιο ευαίσθητα δεδομένα. Οι επικριτές επισημαίνουν ότι το TikTok πλέον μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε ακριβή τοποθεσία GPS, βιομετρικά στοιχεία, εκφράσεις προσώπου, κινήσεις ματιών και δεδομένα που σχετίζονται με πολιτικές ή κοινωνικές προτιμήσεις.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά ότι το σύστημα μπορεί να χρησιμοποιεί ακόμα και ιδιωτικά drafts ή βίντεο που ο χρήστης τελικά δεν δημοσίευσε ποτέ, με στόχο την εκπαίδευση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.
Οι επικριτές της συμφωνίας υποστηρίζουν ότι η Ουάσινγκτον δεν εξάλειψε τον μηχανισμό παρακολούθησης που κατηγορούσε επί χρόνια, αλλά απλώς τον πέρασε σε νέα χέρια.
Το TikTok από την πλευρά του αποδίδει τα προβλήματα των πρώτων ημερών σε τεχνικές δυσλειτουργίες και σε προβλήματα υποδομών της Oracle λόγω κακοκαιρίας. Ωστόσο, για εκατομμύρια χρήστες στις ΗΠΑ, οι συμπτώσεις θεωρούνται πλέον υπερβολικά πολλές.
Και όσο οι καταγγελίες για shadow banning, παρακολούθηση και «πειραγμένο» αλγόριθμο πληθαίνουν, μεγαλώνει και ο φόβος ότι η πιο ισχυρή πλατφόρμα επιρροής της νέας γενιάς έχει μετατραπεί σε ένα εργαλείο ελέγχου με αόρατους διακόπτες.
