Από το Παρίσι ως την Πάτρα, οι νέοι της Ευρώπης βγαίνουν στον δρόμο για στέγη, σπουδές και αξιοπρέπεια

Οι ελληνικές πλατείες μπαίνουν στο κύμα που σαρώνει Γαλλία, Αλβανία, Βέλγιο, Ισπανία και Πορτογαλία, με τα ίδια αιτήματα και διαφορετική ένταση.

σχετικά άρθρα

Το ντίζελ καίει το Παρίσι, ο Μακρόν ψάχνει καύσιμα στον Κόλπο και πελάτες στην Άγκυρα

Η Γαλλία μια από τις επτά ισχυρότερες οικονομίες του κόσμου κινδυνεύει με χρεοκοπία – Τα σημάδια μιας νέας κρίσης

Η ΕΕ έκλεισε κεφάλαιο με τον Ράμα τη μέρα που τα Τίρανα πήραν φωτιά

Νέοι και φοιτητές στήνουν σκηνές στο Σύνταγμα και ετοιμάζουν συλλαλητήρια σε τέσσερις πόλεις την Τετάρτη. Από την Τρίτη 20 Οκτωβρίου, η πλατεία μπροστά στη Βουλή φιλοξενεί κατασκήνωση διαμαρτυρίας και συναυλία με γνωστούς καλλιτέχνες. Την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου, η νεολαία κατεβαίνει στους δρόμους σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο.

Ζητούν χρηματοδότηση για την παιδεία, στέγη που να αντέχει η τσέπη τους και αξιοπρεπείς συνθήκες σπουδών. Το ίδιο αίτημα γεμίζει πλατείες από το Παρίσι ως τα Τίρανα, τις Βρυξέλλες και τη Λισαβόνα.

Τι διεκδικούν οι νέοι στις ελληνικές πλατείες

Οι φοιτητικοί σύλλογοι καλούν σε κλείσιμο των σχολών και σε πανεκπαιδευτικό συλλαλητήριο στις 12:00, στα Προπύλαια. Το πρώτο τους αίτημα αφορά την αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης για τα πανεπιστήμια. Ακολουθούν προσλήψεις διδακτικού και διοικητικού προσωπικού.

Επιπλέον, ζητούν ουσιαστική φοιτητική μέριμνα: στέγαση, σίτιση και μεταφορές. Μάλιστα, περιγράφουν κτίρια χωρίς σύγχρονες υποδομές, όπου το καλοκαίρι λιώνουν από τη ζέστη και τον χειμώνα κάθονται στα αμφιθέατρα με βαριά ρούχα.

Οι εκπαιδευτικοί στέκονται δίπλα τους. Η ΔΟΕ κηρύσσει 24ωρη πανελλαδική απεργία και η ΟΛΜΕ τρίωρη στάση εργασίας. Τα αιτήματά τους αφορούν τα κενά στα σχολεία, τις υποδομές, τους μισθούς και τις συνθήκες εργασίας.

Στη Θεσσαλονίκη, το ραντεβού είναι στις 11:30 στο άγαλμα του Βενιζέλου. Στην Πάτρα, η συγκέντρωση ξεκινά στις 10:30 στην πλατεία Γεωργίου.

Μια ήπειρος στις πλατείες

Το σοκ ξεκίνησε μακριά από την Ευρώπη. Τον Φεβρουάριο, ΗΠΑ και Ισραήλ χτύπησαν το Ιράν. Έτσι, η Τεχεράνη έκλεισε στην πράξη τα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με την Express Tribune. Η τιμή του πετρελαίου πέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι λίγο πριν από τις πρώτες διαδηλώσεις, κατά το Soufan Center. Παράλληλα, ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη ανέβηκε στο 3,8% τον Σεπτέμβριο.

Κάθε χώρα, πάντως, έχει τη δική της αφορμή. Στη Γαλλία, όλα ξεκίνησαν τον Σεπτέμβριο από ένα λύκειο στο Κρετέιγ, με αίτημα περισσότερους καθηγητές και πόρους. Στην Αλβανία, οι φοιτητές βγήκαν στον δρόμο δίπλα στο κίνημα των Φλαμίνγκο. Το κίνημα ξεκίνησε τον Μάιο, κατά ενός θερέτρου της Affinity Partners του Τζάρεντ Κούσνερ.

Στο Βέλγιο, φοιτητές σε Βρυξέλλες και Λιέγη διαδήλωσαν κατά του κόστους σπουδών. Στην Ισπανία, η κρίση της στέγης οδήγησε τον Πέδρο Σάντσεθ σε πρόωρες εκλογές στις 29 Νοεμβρίου. Στην Πορτογαλία, οι τιμές των κατοικιών ανέβηκαν περίπου 180% από το 2015.

Ωστόσο, δεν πρόκειται για ένα ενιαίο κίνημα. Δεν υπάρχει κεντρική οργάνωση ούτε κοινή πλατφόρμα. Υπάρχει μόνο μια κοινή διαπίστωση: η δουλειά και οι σπουδές δεν εξασφαλίζουν πια τα βασικά.

Φυγή, δρόμος ή πατρικό

Το 1970, ο οικονομολόγος Άλμπερτ Χίρσμαν περιέγραψε δύο τρόπους αντίδρασης όταν ένας θεσμός παρακμάζει: την έξοδο και τη φωνή. Η Ευρώπη του 2026 δείχνει και έναν τρίτο δρόμο, το πατρικό σπίτι.

Στην Αλβανία, η απάντηση ήρθε για χρόνια μέσω της φυγής. Μελέτη του Westminster Foundation for Democracy υπολογίζει κατά μέσο όρο 41.700 αναχωρήσεις τον χρόνο, όπως μετέδωσε το A2 News. Σήμερα, όσοι μένουν περνούν από την έξοδο στη φωνή.

Η Γαλλία ζει τη φωνή στην πιο σκληρή μορφή της. Κατά τη Eurostat, μόλις το 14,8% των Γάλλων 25-34 ετών ζει με τους γονείς του. Δηλαδή, ο νέος Γάλλος πληρώνει μόνος του ενοίκιο και καύσιμα. Έτσι, κάθε αύξηση πέφτει κατευθείαν στον δικό του λογαριασμό.

Στην Ελλάδα, η εικόνα αντιστρέφεται. Ο μέσος νέος Έλληνας φεύγει από το πατρικό στα 30,9, απέναντι σε 26,3 στην ΕΕ, σύμφωνα με τη Eurostat. Μάλιστα, το 56,3% των νέων 25-34 ετών μένει ακόμη με τους γονείς του. Για δεκαετίες, η ελληνική οικογένεια λειτούργησε ως μαξιλάρι της κρίσης.

Το παράδοξο των παραχωρήσεων

Οι κυβερνήσεις δοκιμάζουν διαφορετικές απαντήσεις. Το Παρίσι έστειλε αναπληρωτές καθηγητές και ακύρωσε αυξήσεις σε πανεπιστημιακά δίδακτρα. Παρ’ όλα αυτά, τα συνδικάτα καλούν σε νέες κινητοποιήσεις τον Νοέμβριο.

Στην Ιταλία, η κυβέρνηση ανακοίνωσε πρόσθετα μέτρα ασφαλείας. Τα μέτρα αυτά, όμως, δεν αγγίζουν μισθούς, στέγη ή δημόσιες υπηρεσίες. Στην Αλβανία, ο Έντι Ράμα αρνείται να παραιτηθεί. Το 2018, ωστόσο, είχε απομακρύνει οκτώ υπουργούς μετά από φοιτητικές κινητοποιήσεις, κατά το Al Jazeera.

Ούτε οι παραχωρήσεις ούτε η αστυνομία σταμάτησαν το κύμα μέχρι στιγμής. Στη Γαλλία, οι νέοι δεν εγκατέλειψαν τον δρόμο ακόμη και όταν η κυβέρνηση ικανοποίησε μέρος των αιτημάτων.

Ο Δούκας και το «νέο κοινωνικό συμβόλαιο»

Στην Αθήνα, ο δήμαρχος Χάρης Δούκας πήρε θέση με άρθρο του στο News 24/7, την ίδια μέρα με τις σκηνές στο Σύνταγμα. «Το κοινωνικό συμβόλαιο πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε η μεταπολεμική Ευρώπη έχει διαρραγεί», γράφει. Το στηρίζει σε τρεις αρχές: η δουλειά να εγγυάται αξιοπρέπεια, η επόμενη γενιά να προοδεύει και τα βασικά αγαθά να μένουν δημόσια.

Επιπλέον, σημειώνει ότι «δεν αρκεί να έχεις δουλειά όταν το ενοίκιο καταπίνει τον μισθό». Ως λύσεις προτείνει συμμετοχικό σχεδιασμό, κοινωνικά κριτήρια στις επενδύσεις και δημόσιο έλεγχο των κρίσιμων υποδομών. Το άρθρο, πάντως, δεν ανακοινώνει συγκεκριμένο δημοτικό μέτρο.

Οι τρεις αρχές του δημάρχου ανήκουν στο παλιό συμβόλαιο, όχι σε κάποιο καινούργιο. Και τα αιτήματα των φοιτητών ακολουθούν την ίδια λογική: χρηματοδότηση, προσωπικό, εστίες, σίτιση, μεταφορές. Οι πλατείες, με άλλα λόγια, ζητούν να τηρηθεί το συμβόλαιο που ήδη υπάρχει.

Γιατί η ελληνική νεολαία μετρά αλλιώς

Η Ελλάδα μπαίνει στο ευρωπαϊκό κύμα με βαρύ φορτίο. Το 87,1% των Ελλήνων βρήκε δυσκολία να τα βγάλει πέρα το 2025, το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ. Επιπλέον, το 25,6% των νέων 15-29 ετών ξοδεύει πάνω από το 40% του εισοδήματός του για στέγη. Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος σταματά στο 9,1%.

Με άλλα λόγια, οι νέοι στην Ελλάδα ζουν τη χειρότερη εκδοχή της κρίσης που βγάζει τους συνομηλίκους τους στους δρόμους της Ευρώπης. Μέχρι στιγμής, όμως, διαλέγουν σκηνές, συναυλία και συλλαλητήρια, όχι οδοφράγματα. Το πατρικό σπίτι κράτησε για χρόνια το βάρος. Οι σκηνές στο Σύνταγμα δείχνουν ότι η γενιά αυτή δεν περιμένει πια σιωπηλά.

Παράλληλα, η ΕΛ.ΑΣ. ετοιμάζει προελέγχους στο κέντρο της Αθήνας, στα πρότυπα των μεγάλων διαδηλώσεων. Στην Ισπανία, ο λογαριασμός της στέγης φτάνει στις κάλπες στις 29 Νοεμβρίου. Στην Ελλάδα, οι νέοι δίνουν το δικό τους ραντεβού την Τετάρτη, σε τέσσερις πόλεις.