Η γεωπολιτική συνθηκολόγηση της Ουάσινγκτον και το τέλος της κυριαρχίας των κυρώσεων

Η ανακοίνωση της ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δεν αποτελεί απλώς το τέλος μιας πολεμικής σύρραξης, αλλά μια ξεκάθαρη στρατηγική υποχώρηση της Ουάσινγκτον. Παρά τις προσπάθειες της αμερικανικής πλευράς να παρουσιάσει την εξέλιξη ως επιτυχία, η πραγματικότητα των όρων της συμφωνίας υποδηλώνει μια άνευ προηγουμένου μετατόπιση ισορροπιών. Το Ιράν, παρά τις πιέσεις, διατηρεί τον έλεγχο στα στενά του Χορμούζ, ενώ οι ΗΠΑ καλούνται να αποσύρουν τις δυνάμεις τους και να άρουν τις κυρώσεις, καταβάλλοντας μάλιστα σημαντικά οικονομικά ανταλλάγματα.

σχετικά άρθρα

Συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν: Πτώση στις τιμές πετρελαίου, αλλά η πλήρης ομαλοποίηση θα αργήσει μήνες

Η συμφωνία Τραμπ με το Ιράν τερματίζει τον πόλεμο αλλά ενισχύει γεωπολιτικά την Τεχεράνη

Ο πόλεμος των μικροτσίπ: Πώς η ενέργεια δίνει το προβάδισμα στην Κίνα έναντι των ΗΠΑ

Η ψευδαίσθηση της νίκης και η πραγματικότητα στο Χορμούζ

Η ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ περί «συμφωνίας του αιώνα» καταρρέει μπροστά στα δεδομένα. Στην ουσία, πρόκειται για μια χειρότερη εκδοχή της αρχικής συμφωνίας JCPOA, την οποία η ίδια η αμερικανική διοίκηση είχε απορρίψει στο παρελθόν. Το κρίσιμο ζήτημα του ελέγχου των στενών του Χορμούζ παραμένει αναπάντητο, με το Ιράν να διατηρεί την ουσιαστική κυριαρχία στο σημαντικότερο ενεργειακό «σημείο συμφόρησης» του πλανήτη. Η απουσία μηχανισμών διεθνούς επίβλεψης επιβεβαιώνει ότι ο αμερικανικός στρατιωτικός στόχος για πλήρη έλεγχο των ροών πετρελαίου απέτυχε παταγωδώς.

Η Ουάσινγκτον δεν ηττήθηκε στο πεδίο της μάχης, αλλά στο πεδίο της οικονομίας. Η φθορά που προκάλεσε ο πόλεμος στην αμερικανική οικονομία δεν άφησε άλλα περιθώρια. Με τον πληθωρισμό να καλπάζει και την ανάγκη για φθηνή ενέργεια να γίνεται επιτακτική, η διοίκηση Τραμπ αναγκάστηκε να επιλέξει την οικονομική σταθερότητα έναντι της γεωπολιτικής υπερηφάνειας. Η συμφωνία, ως εκ τούτου, δεν αποτελεί νίκη, αλλά μια αναγκαστική «εξαγορά» της ειρήνης, με το Ιράν να αποκομίζει τεράστια οικονομικά οφέλη μέσω της αποδέσμευσης δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Το τέλος της εποχής των αμερικανικών κυρώσεων

Ίσως η σημαντικότερη συνέπεια αυτής της συμφωνίας να είναι η οριστική αμφισβήτηση της αποτελεσματικότητας των αμερικανικών κυρώσεων. Το γεγονός ότι το Ιράν επιστρέφει στο παγκόσμιο εμπορικό σύστημα χωρίς να έχει υποχωρήσει ουσιαστικά στα πυρηνικά του σχέδια στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα προς τη διεθνή κοινότητα και, κυρίως, προς τη Ρωσία. Ο Βλαντιμίρ Πούτιν αναμένεται να χρησιμοποιήσει αυτό το δεδικασμένο για να διεκδικήσει την αποδέσμευση των 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων που βρίσκονται «παγωμένα» στη Δύση.

Η αμερικανική αξιοπιστία στις κυρώσεις έχει υποστεί ανεπανόρθωτο πλήγμα. Χώρες που φοβούνταν τις αμερικανικές αντιποίνες έχουν πλέον αποδείξεις ότι το καθεστώς κυρώσεων έχει συγκεκριμένα όρια. Επιπλέον, η επιστροφή του ιρανικού πετρελαίου στην αγορά ευνοεί κυρίως τις αναπτυσσόμενες οικονομίες της Ασίας, όπως η Κίνα, η οποία θα μπορεί πλέον να εισάγει ενέργεια σε τιμές ευκαιρίας, αποδυναμώνοντας περαιτέρω το δολάριο ως κύριο μέσο συναλλαγής στο παγκόσμιο πετρελαϊκό εμπόριο.

Το δυσβάστακτο κόστος και η νέα οικονομική πραγματικότητα

Πέρα από τα «παγωμένα» κεφάλαια, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους στον Κόλπο ενδέχεται να κληθούν να καταβάλουν έως και 300 δισεκατομμύρια δολάρια για την ανοικοδόμηση του Ιράν, ως άτυπες πολεμικές αποζημιώσεις. Με το αμερικανικό χρέος να ξεπερνά τα 39 τρισεκατομμύρια δολάρια και το έλλειμμα να καλπάζει προς τα 2 τρισεκατομμύρια ετησίως, μια τέτοια δέσμευση πόρων είναι εξαιρετικά επικίνδυνη. Κάθε δολάριο επιπλέον χρέους επιβαρύνει το κόστος εξυπηρέτησης, δημιουργώντας μια δημοσιονομική θηλιά που θα ταλαιπωρεί την αμερικανική οικονομία για δεκαετίες.

Η αγορά έχει ήδη αρχίσει να αναπροσαρμόζεται. Ενώ οι μετοχές παρουσίασαν μια πρόσκαιρη ανακούφιση λόγω της πτώσης των τιμών του πετρελαίου, ο χρυσός καταγράφει εντυπωσιακά κέρδη, ξεπερνώντας τα 4.300 δολάρια ανά ουγγιά. Αυτή η απόκλιση είναι αποκαλυπτική: οι επενδυτές χρυσού βλέπουν μια υπερδύναμη που έχει εξαντλήσει τα δημοσιονομικά της αποθέματα, έχει υποστεί πλήγμα στη στρατηγική της αξιοπιστία και βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν πληθωρισμό που δεν λέει να υποχωρήσει.

Συμπεράσματα: Η επόμενη ημέρα για τις αγορές

Η οικονομική «ουλή» αυτού του πολέμου θα είναι εμφανής τουλάχιστον μέχρι τα τέλη του 2026. Η προσπάθεια της Ουάσινγκτον να αποφύγει την ύφεση μέσω της εκτύπωσης νέου χρήματος και της αύξησης της ρευστότητας θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε περαιτέρω υποτίμηση του δολαρίου. Η παγκόσμια κεντρική τράπεζα έχει ήδη στραφεί προς τον χρυσό, ο οποίος κατέχει πλέον την πρωτοκαθεδρία στα αποθεματικά, σηματοδοτώντας την αποχώρηση των αγορών από το «χάρτινο» δολάριο προς ασφαλέστερα περιουσιακά στοιχεία.

Στο τέλος της ημέρας, ο πόλεμος του Χορμούζ δεν κρίθηκε στα ραντάρ, αλλά στους ισολογισμούς. Η επίγνωση ότι η αμερικανική οικονομία δεν μπορούσε να αντέξει το κόστος μιας παρατεταμένης σύγκρουσης ανάγκασε τον Λευκό Οίκο σε έναν συμβιβασμό που το Ιράν εκμεταλλεύτηκε στο έπακρο. Η ιστορία θα καταγράψει αυτή τη συμφωνία όχι ως μια διπλωματική επιτυχία, αλλά ως την ημέρα που το δολάριο έχασε ένα από τα ισχυρότερα όπλα του: τον έλεγχο των παγκόσμιων ροών μέσω των κυρώσεων.