Η Γαλλία στις φλόγες – Το χρονικό της πτώσης του Εμανουέλ Μακρόν και η επόμενη μέρα
Οι βίαιες ταραχές, το δυσβάσταχτο χρέος και η πολιτική πόλωση που στρώνουν το χαλί στην ακροδεξιά ενόψει των εκλογών του 2027.
Το περασμένο Σαββατοκύριακο, μαζικές διαδηλώσεις –πρωτοφανείς ακόμη και για τα δεδομένα της Γαλλίας– ξέσπασαν σε ολόκληρη τη χώρα. Ανάμεσα στους διαδηλωτές βρίσκονταν φοιτητές, εξοργισμένοι με τις συνθήκες στα γαλλικά σχολεία, καθώς και εργαζόμενοι και συνταξιούχοι που διαμαρτύρονταν για το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης και τις προτεινόμενες περικοπές στον προϋπολογισμό. Οι περισσότεροι από τους περίπου 800.000 διαδηλωτές που κατέβηκαν στους δρόμους είχαν ειρηνικές προθέσεις, ωστόσο η φωνή τους επισκιάστηκε από τις χαοτικές εικόνες που έκαναν τον γύρο του κόσμου: καταστήματα λεηλατήθηκαν, δημόσια κτίρια τυλίχθηκαν στις φλόγες και η βία μεταξύ των ΜΑΤ και των διαδηλωτών κλιμακώθηκε δραματικά.
σχετικά άρθρα
Με τις γαλλικές προεδρικές εκλογές να είναι προγραμματισμένες για τον Απρίλιο του 2027, οι ταραχές μετατράπηκαν ταχύτατα σε πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης. Πολιτικοί από όλο το φάσμα έσπευσαν να χαρακτηρίσουν τα επεισόδια ως το τελειωτικό χτύπημα στην ήδη βεβαρημένη πολιτική κληρονομιά του Εμανουέλ Μακρόν. Πώς όμως έφτασε η Γαλλία σε αυτό το σημείο και ποιες υποσχέσεις του Γάλλου προέδρου διαψεύστηκαν τόσο παταγωδώς;
Οι υποσχέσεις που έγιναν στάχτη και ο πρόεδρος των πλουσίων
Όπως συμβαίνει συχνά με τους ηγέτες που διεκδικούν την εξουσία, ο Εμανουέλ Μακρόν ανέλαβε τα ηνία γεμάτος υποσχέσεις. Σχεδόν δέκα χρόνια πριν, δεσμεύτηκε να λύσει το πρόβλημα του γαλλικού χρέους και να μεταρρυθμίσει το ιδιαίτερα γενναιόδωρο σύστημα κοινωνικής πρόνοιας της χώρας. Για να το πετύχει αυτό, σχεδίαζε να μειώσει τους φόρους για τις επιχειρήσεις και τα υψηλά εισοδήματα, αναμορφώνοντας παράλληλα το συνταξιοδοτικό σύστημα. Ήλπιζε ότι αυτές οι κινήσεις θα ενίσχυαν την επιχειρηματικότητα, θα προσέλκυαν επενδυτές και θα αύξαναν το ΑΕΠ της χώρας.
Αντίθετα, αυτές οι επιλογές τού χάρισαν το μοναδικό παρατσούκλι που κανένας πολιτικός δεν θέλει στη Γαλλία: τον «πρόεδρο των πλουσίων». Σχεδόν από την αρχή της θητείας του, ο Μακρόν εξόργισε τη γαλλική εργατική τάξη. Η κατάσταση εκτροχιάστηκε τον Νοέμβριο του 2018, όταν η πρότασή του για φόρο στα καύσιμα προκάλεσε την οργή των εργαζομένων στην αγροτική Γαλλία. Η δυσαρέσκεια αυτή μετεξελίχθηκε στο περίφημο κίνημα των Κίτρινων Γιλέκων, το οποίο σάρωσε τη χώρα και πυροδότησε πολύμηνες ογκώδεις διαδηλώσεις.
Η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση και το πολιτικό αδιέξοδο
Η επόμενη μεγάλη πρωτοβουλία που γύρισε μπούμερανγκ στον Γάλλο πρόεδρο ήταν η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού. Το 2023, ο Μακρόν πέρασε έναν νόμο που αύξανε σταδιακά το επίσημο όριο συνταξιοδότησης από τα 62 στα 64 έτη – ένα όριο που παραμένει χαμηλό σε σύγκριση με άλλα ανεπτυγμένα κράτη. Επιχειρηματολόγησε ότι οι Γάλλοι έπρεπε να εργάζονται περισσότερο για να διατηρηθεί το σύστημα πρόνοιας, όμως το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού διαφώνησε κάθετα, οδηγώντας σε νέο κύκλο οργισμένων διαδηλώσεων.
Αφού μια σειρά παραγόντων καταβαράθρωσε τη δημοτικότητά του, ο Μακρόν προκήρυξε πρόωρες εκλογές το 2024. Η κίνηση αυτή αποδείχθηκε καταστροφική, καθώς ο κεντρώος συνασπισμός του, ο οποίος ήταν ήδη μειοψηφία από το 2022, συρρικνώθηκε περαιτέρω. Έκτοτε, η παραμικρή πρόταση για περικοπές δαπανών αποτελεί πολιτική αυτοκτονία. Ένας προϋπολογισμός για το 2026 ψηφίστηκε τελικά τον Φεβρουάριο, αλλά με τεράστιο κόστος: η περιβόητη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση πάγωσε, με το όριο ηλικίας να παραμένει κολλημένο στα 62 έτη και 9 μήνες.
Ο προϋπολογισμός της λιτότητας και η οργή στους δρόμους
Σήμερα, η κυβέρνηση μειοψηφίας καλείται να περάσει τον προϋπολογισμό του 2027. Η πρόταση που κατατέθηκε πριν από λίγες εβδομάδες προβλέπει περικοπές δαπανών και αυξήσεις φόρων ύψους 43 δισεκατομμυρίων ευρώ, προκαλώντας ήδη σφοδρές αντιδράσεις. Εργαζόμενοι, συνταξιούχοι και φοιτητές βγήκαν ξανά στους δρόμους, καταγγέλλοντας αυτό που θεωρούν ως ακραία λιτότητα.
Αυτή η συσσωρευμένη οργή κορυφώθηκε στα πρόσφατα επεισόδια. Οι δρόμοι του Παρισιού και άλλων μεγάλων πόλεων γέμισαν με καμένα αυτοκίνητα και σπασμένες βιτρίνες, ενώ οι αρχές προχώρησαν σε περίπου 2.400 συλλήψεις. Υπό τον φόβο νέων ταραχών, η Μασσαλία επέβαλε απαγόρευση δημόσιων συναθροίσεων, ενώ σε τμήματα του Παρισιού επιβλήθηκε νυχτερινή απαγόρευση κυκλοφορίας. Σε τηλεοπτικό του διάγγελμα, ο Μακρόν επιχείρησε να διαχωρίσει τα «θεμιτά αιτήματα» από τη δράση εκείνων που «κατέστρεψαν και λεηλάτησαν», υποσχόμενος ότι οι υπαίτιοι θα οδηγηθούν στη δικαιοσύνη.
Το αστρονομικό χρέος και η πίεση των αγορών
Πέρα από την κοινωνική αναταραχή, η γαλλική κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια εφιαλτική δημοσιονομική εικόνα. Το δημόσιο χρέος της χώρας άγγιξε τα 3,66 τρισεκατομμύρια ευρώ το δεύτερο τρίμηνο του 2026, ποσό που αντιστοιχεί στο 119% του ΑΕΠ. Οι αποδόσεις των γαλλικών ομολόγων βρίσκονται σε υψηλά πολλών δεκαετιών, με την απόδοση του 10ετούς ομολόγου να πλησιάζει επικίνδυνα το 5% τον Οκτώβριο – το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 25 ετών.
Ως αποτέλεσμα, η εξυπηρέτηση του χρέους έχει μετατραπεί στη μεγαλύτερη δαπάνη του γαλλικού κράτους, ξεπερνώντας την εκπαίδευση και την άμυνα. Η κατάσταση αυτή έχει εγκλωβίσει την κυβέρνηση: από τη μία, οι οργισμένοι διαδηλωτές απαιτούν κοινωνικές παροχές και από την άλλη, οι πανικόβλητοι επενδυτές περιμένουν σκληρές περικοπές για να αποφευχθεί μια κρίση χρέους που θα μπορούσε να συμπαρασύρει ολόκληρη την Ευρώπη.
Η πολιτική εκμετάλλευση και ο κίνδυνος της ακροδεξιάς
Όπως ήταν αναμενόμενο, με τις προεδρικές εκλογές να απέχουν μόλις λίγους μήνες, η κρίση έχει εργαλειοποιηθεί πλήρως. Ο Μακρόν επιρρίπτει τις ευθύνες σε ακροαριστερές ομάδες, ενώ ο ηγέτης της αριστεράς, Ζαν-Λικ Μελανσόν, κατηγορεί την κυβέρνηση για ανικανότητα. Την ίδια στιγμή, η ηγέτιδα της ακροδεξιάς, Μαρίν Λεπέν, άδραξε την ευκαιρία για να επιτεθεί σε αυτό που χαρακτήρισε ως μια «εξαντλημένη και αποπροσανατολισμένη μακρονική διοίκηση».
Η κληρονομιά του Μακρόν παραμένει αμφιλεγόμενη. Ενώ στο διεθνές στερέωμα πάσχισε να χτίσει μια πιο ανεξάρτητη Ευρώπη, στο εσωτερικό το πολιτικό του πείραμα δείχνει να καταρρέει. Το 2017, οραματίστηκε μια κεντρώα κυβέρνηση που θα αποδυνάμωνε τα παραδοσιακά κόμματα. Εν μέρει τα κατάφερε: η γαλλική αριστερά βρίσκεται σε σύγχυση και η παραδοσιακή δεξιά είναι βαθιά διχασμένη. Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι και το δικό του κεντρώο κόμμα δεν κατάφερε να ριζώσει. Καθώς ο Μακρόν πέρασε τα τελευταία χρόνια εγκλωβίζοντας τους ψηφοφόρους στο δίλημμα «ή εγώ ή η ακροδεξιά», η αυξανόμενη δυσαρέσκεια προς το πρόσωπό του ενδέχεται τελικά να σπρώξει τους Γάλλους κατευθείαν στην αγκαλιά της Μαρίν Λεπέν στις επερχόμενες κάλπες.
