Παιδιά εγκλωβισμένα σε νοσοκομεία – Έφηβος ζει στο Παίδων 12 χρόνια, «μπαλάκι» σε τέσσερα υπουργεία
Ρεπορτάζ αποκαλύπτει παιδιά υπό αστυνομική φύλαξη σε νοσοκομειακούς θαλάμους, με περιπτώσεις κράτησης έως 117 ημέρες και αύξηση των περιστατικών προστατευτικής φύλαξης από 1 το 2022 σε 28 το 2025, την ώρα που το κράτος αδυνατεί να βρει κατάλληλες δομές.
Εδώ και 12 χρόνια ένα παιδί μεγαλώνει μέσα σε θάλαμο νοσοκομείου, πηγαίνει σχολείο εκεί κοντά και επιστρέφει, καθώς η πολιτεία δεν έχει βρει μια κατάλληλη δομή που να μπορεί να καλύψει τις ιατρικές και κοινωνικές του ανάγκες. Ένα άλλο παιδί παρέμεινε υπό αστυνομική φύλαξη μέσα σε νοσοκομείο για 117 ημέρες, σχεδόν τέσσερις μήνες, χωρίς την εξειδικευμένη φροντίδα που χρειαζόταν. Ένα παιδί με αυτισμό, αντί να δέχεται την περίθαλψη που χρειάζεται, καλείται η Αστυνομία προκειμένου να το ακινητοποιήσει με τη βία. Δύο 15χρονα κορίτσια είχαν φτάσει να κρατούνται ακόμη και σε κελί της ΓΑΔΑ, καθώς η λεγόμενη προστατευτική φύλαξή τους μεταφέρθηκε από το νοσοκομείο στην Αστυνομική Διεύθυνση.
Ένα σύστημα που αδυνατεί να επιτελέσει τον ρόλο του
Τα παραπάνω δεν είναι μεμονωμένα περιστατικά· πίσω από αυτά υπάρχει ένα σύστημα παιδικής προστασίας που αδυνατεί να επιτελέσει τον ρόλο του. Περίπου 60 ανήλικοι βρίσκονται αυτή την περίοδο στα δύο νοσοκομεία Παίδων της Αθήνας, το «Αγία Σοφία» και το «Αγλαΐα Κυριακού», με τον αριθμό τους να αλλάζει καθημερινά. Βρίσκονται εκεί όχι επειδή χρειάζονται όλα νοσηλεία, αλλά επειδή το κράτος αδυνατεί να βρει πού θα τα φιλοξενήσει. Παιδιά που έχουν κακοποιηθεί, εγκαταλειφθεί ή απομακρυνθεί με εισαγγελική εντολή από το οικογενειακό τους περιβάλλον εγκλωβίζονται για εβδομάδες, μήνες ή ακόμη και χρόνια σε νοσοκομειακούς θαλάμους, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις η προστασία τους μεταφράζεται σε αστυνομική επιτήρηση και περιορισμό, με το νοσοκομείο να μετατρέπεται σε χώρο προσωρινής φύλαξης.
Η πολυδιάσπαση των ευθυνών
Τέσσερα υπουργεία – Υγείας, Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δικαιοσύνης και Προστασίας του Πολίτη – εμπλέκονται στη διαχείριση αυτών των περιστατικών, με την πολυδιάσπαση των ευθυνών και την απουσία συντονισμού να μετατρέπουν τα παιδιά σε «μπαλάκι». Αντί για δημόσιες δομές φιλοξενίας, κοινωνικούς λειτουργούς, ψυχολόγους και εξειδικευμένη φροντίδα, η απάντηση που δίνεται από το κράτος είναι ένας νοσοκομειακός θάλαμος ή ένας αστυνομικός φρουρός. Σύμφωνα με εργαζόμενους στο Παίδων, τα παιδιά θα έπρεπε να παραμένουν στο νοσοκομείο μία έως τρεις ημέρες για εξετάσεις και στη συνέχεια να μεταφέρονται σε κατάλληλες δομές, οι οποίες όμως είτε δεν υπάρχουν είτε δεν διαθέτουν θέσεις.
Η περίπτωση των 12 ετών
Συγκλονιστική είναι η περίπτωση ενός παιδιού με πρόβλημα υγείας που ζει στο Παίδων εδώ και 12 ολόκληρα χρόνια, καθώς δεν υπάρχει κατάλληλη δομή που να μπορεί να αναλάβει παιδιά με τέτοιες ιατρικές ανάγκες. Όπως εξηγεί εργαζόμενη στο νοσοκομείο, εάν είχε οικογενειακή υποστήριξη θα μπορούσε να βρίσκεται στο σπίτι του και να λαμβάνει εκεί την απαραίτητη διατροφή και φαρμακευτική αγωγή. Χωρίς οικογένεια όμως, αλλά και λόγω της ανεπάρκειας του κράτους, ο ανήλικος ζει σε θάλαμο νοσοκομείου και πηγαίνει σχολείο εκεί κοντά.
Η αύξηση των περιστατικών
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική αν δει κανείς την κατακόρυφη αύξηση των περιστατικών προστατευτικής φύλαξης ανηλίκων από την Αστυνομία. Από μία προστατευτική φύλαξη το 2022, οι περιπτώσεις έφτασαν τις τρεις το 2023, τις 13 το 2024 και τις 28 το 2025, ενώ το 2026 έχουν ήδη καταγραφεί 25 περιστατικά πριν ολοκληρωθεί το έτος. Ενδεικτική είναι η διάρκεια ορισμένων περιπτώσεων: μία ανήλικη παρέμεινε υπό προστατευτική φύλαξη στο νοσοκομείο για 117 ημέρες, άλλη για 59 και τρίτη για 29 ημέρες, ενώ αυτή την περίοδο στο Παίδων Πεντέλης βρίσκεται παιδί υπό αστυνομική φύλαξη εδώ και τρεις μήνες.
Οι ευθύνες της Εισαγγελίας και η έλλειψη δομών
Σοβαρό πρόβλημα είναι και η έλλειψη σαφών εισαγγελικών οδηγιών, με την Εισαγγελία Ανηλίκων να φέρει σημαντικές ευθύνες, καθώς η παροχή προφορικών εντολών και η έλλειψη σαφών επεξηγήσεων προς τους αστυνομικούς δημιουργεί χάος. Σύμφωνα με πληροφορίες, πολλές φορές δεν έχουν καν αποσαφηνιστεί οι λόγοι παραμονής των ανηλίκων στο νοσοκομείο ούτε το θεσμικό πλαίσιο της φύλαξής τους. Οι εργαζόμενοι επισημαίνουν ότι η λύση δεν είναι άλλη από τη δημιουργία κατάλληλων δημόσιων δομών με κοινωνικούς λειτουργούς, ψυχολόγους και εξειδικευμένο προσωπικό, αλλά και η ανάπτυξη ελεγχόμενων προγραμμάτων αναδοχής. Όπως ξεκαθαρίζουν γιατροί και αστυνομικοί, «τα παιδιά δεν είναι κρατούμενοι», ούτε η ευθύνη της προστασίας τους μπορεί να μεταφέρεται στους αστυνομικούς, στους γιατρούς και στους νοσηλευτές.
Η απάντηση του υπουργείου Δικαιοσύνης
Σε ερώτημα για το θεσμικό πλαίσιο, το υπουργείο Δικαιοσύνης επικαλείται το άρθρο 1532 του Αστικού Κώδικα, όπως τροποποιήθηκε με τον Ν. 4800/2021, σύμφωνα με το οποίο σε εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις ο εισαγγελέας διατάσσει κάθε πρόσφορο μέτρο για την προστασία του παιδιού, ενώ η αναζήτηση της κατάλληλης δομής γίνεται από την κοινωνική υπηρεσία του νοσοκομείου. Μέχρι να εξασφαλιστεί κατάλληλος χώρος φιλοξενίας, ανάλογα με τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε παιδιού, ο ανήλικος παραμένει στο νοσοκομείο. Το υπουργείο τονίζει ότι η παραμονή στο νοσοκομείο δεν πρέπει να συγχέεται με την προστατευτική φύλαξη από αστυνομικούς, η οποία αποτελεί εξαιρετική περίπτωση και επιβάλλεται υπό ειδικές έκτακτες συνθήκες.

