Ο πρωθυπουργός που ήθελε πόλεμο και ο πρόεδρος που θέλει deal: Νετανιάχου και Τραμπ πρόσωπο με πρόσωπο
Πρώτη συνάντηση των δύο ηγετών μετά την έναρξη του κοινού πολέμου στο Ιράν. Οι προτεραιότητές τους αποκλίνουν — αλλά η βαθιά συμμαχία των δύο χωρών παραμένει αδιατάρακτη.
Ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου σε προηγούμενη συνάντησή τους· η νέα τους επαφή είναι η πρώτη μετά τον κοινό πόλεμο στο Ιράν.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου συναντά τον Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Πρόκειται για την πρώτη τους συνάντηση μετά την έναρξη του κοινού πολέμου στο Ιράν. Δηλαδή, μετά την πιο φιλόδοξη κοινή στρατιωτική τους επιχείρηση. Μάλιστα, οι δύο ηγέτες φτάνουν στο τραπέζι με αισθητά διαφορετικές προτεραιότητες. Ωστόσο, η στρατηγική συμμαχία των δύο χωρών παραμένει στέρεη. Έτσι, το ζητούμενο δεν είναι η σχέση των κρατών, αλλά ο συντονισμός των ηγετών.
Μια συνάντηση με φορτίο
Ας δούμε πρώτα το πλαίσιο της συνάντησης. Ο συμβολισμός είναι έντονος. Πρώτον, είναι η πρώτη προσωπική επαφή μετά την κοινή επίθεση στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Δεύτερον, έρχεται εν μέσω αναζωπύρωσης των εντάσεων με την Τεχεράνη. Μάλιστα, ο αντιπρόεδρος Βανς αναμένεται να παρευρεθεί στη συνάντηση. Επιπλέον, οι δύο πλευρές επιδιώκουν να δείξουν κοινό μέτωπο. Ωστόσο, οι διαφωνίες τους έχουν ήδη βγει στη δημοσιότητα. Γι’ αυτό η ατζέντα είναι βαριά και πολυεπίπεδη.
Η αντιστροφή των ρόλων
Και εδώ βρίσκεται η ουσία της τρέχουσας τριβής. Οι ρόλοι έχουν αντιστραφεί. Καταρχάς, ο Νετανιάχου ήθελε να συνεχίσει τον πόλεμο κατά του Ιράν και της Χεζμπολάχ. Έπειτα, ο Τραμπ επέλεξε να επιδιώξει συμφωνία με την Τεχεράνη. Μάλιστα, Ισραηλινός αναλυτής έγραψε ότι «οι Αμερικανοί ξεκαθαρίζουν πως αυτοί τρέχουν τον πόλεμο». Επιπλέον, πρόσθεσε ότι «το Ισραήλ μπήκε στο πίσω κάθισμα». Ωστόσο, ο Νετανιάχου δήλωσε ότι η απόφαση για το Ιράν ανήκει «σε πολλά σημεία» στον Τραμπ. Γι’ αυτό ο πρωθυπουργός εμφανίζεται σαφώς αποδυναμωμένος στη σχέση.
Η συμμαχία που δεν αλλάζει
Δίκαιο είναι όμως να μπει η τριβή στις σωστές διαστάσεις. Η βάση παραμένει άθικτη. Πρώτον, οι δεσμοί ΗΠΑ-Ισραήλ ξεπερνούν κατά πολύ τα πρόσωπα των ηγετών. Δεύτερον, εκτείνονται σε μυστικές υπηρεσίες, στρατιωτική βοήθεια και διπλωματική κάλυψη. Μάλιστα, η στρατιωτική και υπηρεσιακή συνεργασία συνεχίζεται αδιατάρακτη στο παρασκήνιο. Επιπλέον, ο ίδιος ο Βανς υπενθύμισε ότι ο Τραμπ παραμένει «ο μόνος φίλος» του Ισραήλ ανάμεσα στους ηγέτες. Ωστόσο, μια συγκυριακή διαφωνία δεν ανατρέπει μια στρατηγική σχέση δεκαετιών. Γι’ αυτό μιλάμε για τριβή τακτικής, όχι για ρήξη συμμαχίας.
Δύο ηγέτες υπό πίεση
Η συνάντηση συμπίπτει με εσωτερικές δυσκολίες και για τους δύο. Το φορτίο είναι αμοιβαίο. Καταρχήν, ο Νετανιάχου οδεύει σε εκλογές στα τέλη Οκτωβρίου. Έπειτα, η φθορά του συνδέεται εν μέρει με την ίδια την ένταση με τον Τραμπ. Μάλιστα, δημοσκόπηση κατέγραψε σημαντική πτώση της αμερικανικής στήριξης προς το Ισραήλ. Επιπλέον, η φθορά αφορά κυρίως τη διαχείριση του πολέμου στη Γάζα. Ωστόσο, και ο Τραμπ δέχεται πιέσεις για τον αριθμό των αμάχων θυμάτων. Γι’ αυτό κάθε ηγέτης χρειάζεται τον άλλον για τη δική του ισορροπία.
Το βάρος της Γάζας
Πάνω από τη συνάντηση πλανάται το ζήτημα της Γάζας. Και ζυγίζει βαρύτερα από ποτέ. Πρώτον, ο Τραμπ έχει παραπονεθεί ότι «σκοτώνονται πάρα πολλοί» από τις ισραηλινές επιθέσεις. Δεύτερον, το ισραηλινό υπουργικό συμβούλιο ενέκρινε την είσοδο διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης. Μάλιστα, η δύναμη αυτή προβλεπόταν σε αμερικανικής έμπνευσης συμφωνία εκεχειρίας. Επιπλέον, ο Νετανιάχου πρέπει να πείσει ότι δεν θα υπονομεύσει τα αμερικανικά σχέδια ανοικοδόμησης. Ωστόσο, η διεθνής κατακραυγή για τη Γάζα παραμένει ισχυρή. Γι’ αυτό η Γάζα είναι το δυσκολότερο σημείο της ατζέντας.
Ο Λίβανος και το «πιλοτικό» πρόγραμμα
Δεύτερο ανοιχτό μέτωπο αποτελεί ο Λίβανος. Και εκεί σημειώνονται κινήσεις. Καταρχάς, ο ισραηλινός στρατός εξακολουθεί να κατέχει μεγάλο μέρος του νότου. Έπειτα, το Ισραήλ συμφώνησε να αναπτυχθεί ο λιβανικός στρατός σε ορισμένα χωριά. Μάλιστα, πρόκειται για «πιλοτικό πρόγραμμα» ελέγχου περιοχών όπου δρούσε η Χεζμπολάχ. Επιπλέον, ο επόμενος γύρος συνομιλιών ορίστηκε για την επόμενη εβδομάδα στη Ρώμη. Ωστόσο, μόλις χθες ειδικοί του ΟΗΕ έκαναν λόγο για πιθανά εγκλήματα πολέμου στον Λίβανο. Γι’ αυτό κάθε βήμα αποκλιμάκωσης κρίνεται με δυσπιστία.
Το ιρανικό αγκάθι
Στο επίκεντρο, ωστόσο, παραμένει το Ιράν. Και το πυρηνικό του πρόγραμμα. Πρώτον, ο Νετανιάχου σχεδιάζει να μοιραστεί με τον Τραμπ ισραηλινές πληροφορίες για την Τεχεράνη. Δεύτερον, δήλωσε ότι θέλει να ακούσει «τι έχει στο μυαλό του» ο Αμερικανός πρόεδρος. Μάλιστα, τόνισε ότι το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα «πρέπει να τερματιστεί». Επιπλέον, προειδοποίησε την Τεχεράνη ότι κάθε επίθεση θα λάβει «πολύ ισχυρή» απάντηση. Ωστόσο, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο λύσης χωρίς νέα μάχη. Γι’ αυτό η στάση απέναντι στο Ιράν είναι το κλειδί της συνάντησης.
Το ελληνικό και ευρωπαϊκό διακύβευμα
Και τώρα η οπτική που αφορά εμάς. Οι αποφάσεις αυτές φτάνουν ως τη Μεσόγειο. Πρώτον, η πορεία του πολέμου καθορίζει την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο. Δεύτερον, ο αποκλεισμός του Ορμούζ πλήττει άμεσα τη ναυτιλία και την ενέργεια. Μάλιστα, ο ελληνόκτητος στόλος παραμένει από τους πιο εκτεθειμένους. Επιπλέον, η σταθερότητα σε Λίβανο και Γάζα αφορά τις προσφυγικές ροές προς την Ευρώπη. Ωστόσο, η Ευρώπη παραμένει και εδώ κυρίως θεατής. Γι’ αυτο η έκβαση της συνάντησης διαβάζεται και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Το συμπέρασμα
Στο τέλος μένει μια εικόνα ισχυρής αλλά τεταμένης σχέσης. Δύο σύμμαχοι, δύο διαφορετικές ταχύτητες. Πρώτον, ο Νετανιάχου προσέρχεται αποδυναμωμένος και εξαρτημένος από τον Τραμπ. Ωστόσο, η βαθιά συμμαχία των δύο χωρών δεν αμφισβητείται. Μάλιστα, οι διαφωνίες αφορούν την τακτική, όχι τη στρατηγική. Γι’ αυτο το ερώτημα δεν είναι αν θα μείνουν σύμμαχοι, αλλά ποιος καθορίζει τον ρυθμό. Τελικά, στη σχέση ΗΠΑ-Ισραήλ, τα πρόσωπα αλλάζουν αλλά η συμμαχία μένει.
