«Συνταγματική κρίση στο Ισραήλ: γιατί ο Νετανιάχου χτυπά τον μόνο φρουρό που έμεινε»

Το Ισραήλ μπαίνει σε μια πρωτοφανή θεσμική κρίση. Η κυβέρνηση αρνήθηκε να εφαρμόσει απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Δηλαδή, για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας. Μάλιστα, το υπουργικό συμβούλιο ψήφισε ομόφωνα υπέρ. Όμως η κίνηση χτυπά τον τελευταίο έλεγχο της εξουσίας. Έτσι, ανοίγει μια βαθιά συνταγματική κρίση.

σχετικά άρθρα

Το «πρώτο αγκάθι» βγήκε αληθινό: γιατί η συμφωνία για τον Λίβανο κινδυνεύει πριν καν αρχίσει

Μπετόν πάνω στα σύνορα: το Ισραήλ εγκρίνει 13 οικισμούς που μπορούν να «κόψουν» στα δύο τη Δυτική Όχθη

Πλήρωσαν τον πόλεμο, χάνουν το στενό: πώς οι μοναρχίες του Κόλπου παγιδεύτηκαν στη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν

Τι ακριβώς έγινε

Ας δούμε πρώτα τα γεγονότα. Η απόφαση αφορά μια ρυθμιστική αρχή. Πρώτον, το Ανώτατο Δικαστήριο εξέδωσε απόφαση για τον ρυθμιστή της ραδιοτηλεόρασης. Δηλαδή, για την αρχή που εποπτεύει τα εμπορικά κανάλια. Μάλιστα, η κυβέρνηση ψήφισε να μην τη συμμορφωθεί. Επιπλέον, οι υπουργοί το ανακοίνωσαν δημόσια και επίσημα. Όμως ποτέ ξανά κυβέρνηση δεν είχε αρνηθεί ανοιχτά. Γι’ αυτό οι ειδικοί μιλούν για κρίση.

Ο μόνος φρουρός που έμεινε

Και εδώ κρύβεται το πραγματικό βάρος. Το Ισραήλ έχει μια θεσμική ιδιαιτερότητα. Πρώτον, δεν διαθέτει γραπτό σύνταγμα. Δηλαδή, ούτε τους συνήθεις θεσμικούς φραγμούς. Μάλιστα, το κοινοβούλιο είναι αδύναμο απέναντι στην κυβέρνηση. Επιπλέον, το Ανώτατο Δικαστήριο έμεινε ο μόνος ουσιαστικός έλεγχος. Όμως τώρα δέχεται ευθεία επίθεση. Γι’ αυτό το χτύπημα αγγίζει την καρδιά του κράτους δικαίου.

Το κυβερνητικό επιχείρημα

Δίκαιο είναι να ακούσουμε και την κυβέρνηση. Δεν παρουσιάζει την κίνηση ως ανυπακοή. Πρώτον, υποστηρίζει ότι ο ρυθμιστής δεν έχει αρκετά μέλη. Δηλαδή, τον ελάχιστο αριθμό που ορίζει ο νόμος. Μάλιστα, ισχυρίζεται ότι έτσι στερείται εξουσίας να αποφασίζει. Επιπλέον, το ντύνει ως καθαρά νομικό ζήτημα. Όμως οι επικριτές το θεωρούν πρόσχημα. Γι’ αυτό η διαμάχη γίνεται και ερμηνευτική.

Η μάχη για την τηλεόραση

Πίσω από τα νομικά κρύβεται το αληθινό διακύβευμα. Η μάχη αφορά τον έλεγχο των ΜΜΕ. Πρώτον, στο επίκεντρο βρίσκεται η πώληση ενός μεγάλου καναλιού. Δηλαδή, ενός σταθμού επικριτικού προς την κυβέρνηση. Μάλιστα, η πώληση χρειάζεται την έγκριση του ρυθμιστή. Επιπλέον, στο παιχνίδι μπαίνει και ένα φιλοκυβερνητικό κανάλι. Όμως εκείνο απολαμβάνει ειδικά ρυθμιστικά προνόμια. Γι’ αυτό η κόντρα κρύβει μάχη για την τηλεοπτική αφήγηση.

Η στρατηγική του εμπρηστή

Και το timing δεν είναι καθόλου τυχαίο. Οι εκλογές πλησιάζουν επικίνδυνα. Πρώτον, η χώρα οδεύει σε κάλπες σε λίγους μήνες. Δηλαδή, σε μια αναμέτρηση δύσκολη για τον Νετανιάχου. Μάλιστα, η πόλωση αλλάζει το θέμα της συζήτησης. Επιπλέον, μετατοπίζει την προσοχή από τις αποτυχίες του. Όμως η ίδια τακτική επαναλαμβάνεται και αλλού. Γι’ αυτό θυμίζει τη λογική των νέων οικισμών: πόλωση και τετελεσμένα.

Όταν αντιδρά και η δεξιά

Δίκαιο είναι να δούμε το εύρος των αντιδράσεων. Και εδώ κρύβεται μια έκπληξη. Πρώτον, η αντιπολίτευση μίλησε για «εγκληματική» κυβέρνηση. Δηλαδή, για την πιο σοβαρή κρίση στην ιστορία. Μάλιστα, αντέδρασαν και πολιτικοί της δεξιάς. Επιπλέον, ακόμη και ο Πρόεδρος της χώρας παρενέβη σπάνια. Όμως όλοι μίλησαν για «κόκκινη γραμμή». Γι’ αυτό η κρίση δεν είναι απλή κόντρα αριστεράς-δεξιάς.

Η δημοκρατική οπισθοδρόμηση

Η υπόθεση εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση. Ξεπερνά τα σύνορα του Ισραήλ. Πρώτον, πολλές χώρες βλέπουν αποδυνάμωση των θεσμικών ελέγχων. Δηλαδή, της δικαιοσύνης και των ανεξάρτητων αρχών. Μάλιστα, η εκτελεστική εξουσία διεκδικεί όλο και περισσότερα. Επιπλέον, τα ΜΜΕ γίνονται συχνά το πρώτο πεδίο μάχης. Όμως η διάβρωση αυτή απειλεί τη δημοκρατία. Γι’ αυτό το ισραηλινό παράδειγμα ανησυχεί ευρύτερα.

Το ευρωπαϊκό δίλημμα

Και εδώ μπαίνει η ευρωπαϊκή διάσταση. Η ΕΕ βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Πρώτον, το Ισραήλ είναι στρατηγικός εταίρος της Ευρώπης. Δηλαδή, σε ενέργεια, τεχνολογία και ασφάλεια. Μάλιστα, η ΕΕ επικαλείται το κράτος δικαίου ως θεμελιώδη αξία. Επιπλέον, η κρίση αυτή δοκιμάζει τη συνέπειά της. Όμως η κριτική σε έναν εταίρο είναι πάντα λεπτή. Γι’ αυτό οι Βρυξέλλες κινούνται με προσοχή.

Το ελληνικό μέτρο

Και τώρα η δική μας οπτική. Η υπόθεση αφορά έμμεσα και την Αθήνα. Πρώτον, η Ελλάδα διατηρεί στενή σχέση με το Ισραήλ. Δηλαδή, σε ενέργεια, άμυνα και το σχήμα 3+1. Μάλιστα, η εσωτερική αστάθεια ενός εταίρου δημιουργεί αβεβαιότητα. Επιπλέον, το ζήτημα της ανεξαρτησίας θεσμών είναι πανευρωπαϊκό. Όμως αφορά και τις δικές μας δημόσιες συζητήσεις. Γι’ αυτό το θέμα ξεπερνά τα ισραηλινά σύνορα.

Η ουσία

Στο τέλος μένει μια καθαρή εικόνα. Η κρίση δεν αφορά μια ρυθμιστική αρχή. Πρώτον, αφορά τον τελευταίο έλεγχο της εξουσίας στη χώρα. Όμως πίσω της κρύβεται η μάχη για τα ΜΜΕ πριν τις εκλογές. Μάλιστα, ακόμη και η δεξιά μιλά για κόκκινη γραμμή. Γι’ αυτό το διακύβευμα είναι η ίδια η δημοκρατία. Τελικά, όταν πέφτει ο τελευταίος φρουρός, κινδυνεύει όλο το οικοδόμημα.