Πλήρωσαν τον πόλεμο, χάνουν το στενό: πώς οι μοναρχίες του Κόλπου παγιδεύτηκαν στη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν
Δέχτηκαν ιρανικά χτυπήματα δισεκατομμυρίων. Τώρα καλούνται να δεχτούν έναν Ορμούζ που ελέγχει η Τεχεράνη — ενώ η Ουάσιγκτον συζητά αποχώρηση των στρατευμάτων της. Ο προστάτης φεύγει, ο γείτονας μένει.
Δεξαμενόπλοιο διέρχεται από το Στενό του Ορμούζ· τα κράτη του Κόλπου καλούνται να δεχτούν νέες ρυθμίσεις για τη διαχείρισή του.
Με μια ματιά:
σχετικά άρθρα
- Τι έγινε: το μνημόνιο ΗΠΑ-Ιράν αφήνει τις αραβικές μοναρχίες του Κόλπου να στηρίξουν συνομιλίες που δίνουν στο Ιράν έλεγχο στον Ορμούζ.
- Η ειρωνεία: οι ίδιες μοναρχίες πλήρωσαν δισεκατομμύρια δολάρια από ιρανικά χτυπήματα σε αμερικανικές βάσεις στο έδαφός τους.
- Η στροφή: η Ουάσιγκτον συζητά μείωση ή αποχώρηση στρατευμάτων, αφήνοντας τον Κόλπο εκτεθειμένο σε έναν ενισχυμένο γείτονα.
Ο Κόλπος βρέθηκε σε δύσκολη θέση. Οι αραβικές μοναρχίες πλήρωσαν ακριβά τον πόλεμο. Δηλαδή, δέχτηκαν ιρανικά χτυπήματα στο έδαφός τους. Μάλιστα, τώρα καλούνται να στηρίξουν μια συμφωνία που τις αδικεί. Όμως η ίδια συμφωνία δίνει στο Ιράν το κλειδί του Ορμούζ. Έτσι, ο σύμμαχος που τις προστάτευε ετοιμάζεται να φύγει.
Τι προβλέπει η συμφωνία
Ας δούμε πρώτα τι λέει το κείμενο. Το μνημόνιο ανοίγει έναν νέο κύκλο διαπραγματεύσεων. Πρώτον, Ιράκ, Ιράν και τα κράτη του Κόλπου θα συζητήσουν τη διαχείριση του στενού. Δηλαδή, της πιο κρίσιμης ενεργειακής διόδου της περιοχής. Μάλιστα, το Ιράν επιμένει ότι εκείνο αποφασίζει. Επιπλέον, δέχεται απλώς να «διαβουλεύεται» με τους γείτονες. Όμως διεκδικεί κοινή κυριαρχία με το Ομάν. Γι’ αυτό ο Κόλπος βλέπει τον έλεγχο να του ξεφεύγει.
Το τίμημα του πολέμου
Και εδώ αρχίζει η μεγάλη ειρωνεία. Οι μοναρχίες πλήρωσαν πρώτες τον λογαριασμό. Πρώτον, το Ιράν χτύπησε είκοσι αμερικανικές βάσεις στην περιοχή. Δηλαδή, σε Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κατάρ και Μπαχρέιν. Μάλιστα, οι ζημιές έφτασαν δισεκατομμύρια δολάρια. Επιπλέον, οι επιθέσεις εξέθεσαν την ευαλωτότητα ολόκληρου του Κόλπου. Όμως ο λόγος ήταν ακριβώς η φιλοξενία αμερικανικών βάσεων. Γι’ αυτό η προστασία αποδείχθηκε παγίδα.
Οι βάσεις που έγιναν στόχοι
Εδώ κρύβεται το πρώτο σκληρό δίδαγμα. Η αμερικανική παρουσία λειτούργησε αντίστροφα. Πρώτον, οι βάσεις υποτίθεται ότι εγγυώνται την ασφάλεια. Δηλαδή, αποτρέπουν κάθε εχθρική κίνηση. Μάλιστα, στην πράξη έκαναν τις χώρες-φιλοξενούσες στόχους. Επιπλέον, το ίδιο το Ιράν το έχει πει ανοιχτά. Όμως τόνισε ότι οι βάσεις εκθέτουν τους γείτονες σε κάθε σύγκρουση. Γι’ αυτό ο Κόλπος ζυγίζει ξανά το κόστος της «προστασίας».
Ο σύμμαχος που φεύγει
Και τώρα έρχεται το δεύτερο πλήγμα. Ο προστάτης ετοιμάζεται να αποχωρήσει. Πρώτον, στην Ουάσιγκτον πληθαίνουν οι φωνές για μείωση δυνάμεων. Δηλαδή, για αποχώρηση στρατευμάτων από τον Κόλπο. Μάλιστα, δημοσιεύματα μιλούν για μεταφορά δυνάμεων στο Ισραήλ. Επιπλέον, οι ΗΠΑ διατηρούν περίπου 40.000 στρατιώτες στην περιοχή. Όμως τώρα το μέλλον τους μοιάζει αβέβαιο. Γι’ αυτό ο Κόλπος φοβάται ότι μένει μόνος.
Η τριπλή παγίδα
Ας το συνοψίσουμε καθαρά, γιατί εδώ είναι η ουσία. Οι μοναρχίες πιάστηκαν σε τρεις μέγγενες μαζί. Πρώτον, πλήρωσαν τον πόλεμο με χτυπήματα και ζημιές. Δηλαδή, σήκωσαν το βάρος μιας σύγκρουσης που δεν άρχισαν. Μάλιστα, χάνουν και στη διαπραγμάτευση για τον Ορμούζ. Επιπλέον, μένουν εκτεθειμένες καθώς φεύγει ο προστάτης. Όμως καμία επιλογή δεν είναι ανώδυνη. Γι’ αυτό μιλάμε για πραγματικό στρατηγικό αδιέξοδο.
Ποιος ελέγχει το στενό
Πέρα από τον Κόλπο, κρίνεται κάτι μεγαλύτερο. Ο Ορμούζ είναι το κλειδί της παγκόσμιας ενέργειας. Πρώτον, από εκεί περνά περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου. Δηλαδή, μαζί με τεράστιες ποσότητες υγροποιημένου αερίου. Μάλιστα, η Ευρώπη παίρνει το 12-14% του LNG της από το Κατάρ. Επιπλέον, όλο αυτό περνά μέσα από το ίδιο στενό. Όμως ένας Ορμούζ ελεγχόμενος από το Ιράν αλλάζει τα δεδομένα. Γι’ αυτό το ζήτημα ξεπερνά κατά πολύ την περιοχή.
Η ιρανική ανάγνωση
Δίκαιο είναι να ακούσουμε και την άλλη πλευρά. Η Τεχεράνη βλέπει τα πράγματα εντελώς αλλιώς. Πρώτον, υποστηρίζει ότι ο Ορμούζ ανήκει στα χωρικά ύδατα Ιράν και Ομάν. Δηλαδή, ότι η διαχείρισή του είναι κυριαρχικό της δικαίωμα. Μάλιστα, σύμβουλος του ηγέτη το διατύπωσε καθαρά. Επιπλέον, είπε ότι η σταθερότητα πάντα στηριζόταν στην ιρανική διαχείριση. Όμως απέρριψε κάθε δυτική στρατιωτική παρουσία ως παράγοντα ασφάλειας. Γι’ αυτό απέδωσε την κρίση στις αμερικανικές και ισραηλινές ενέργειες.
Η σκιά της Συρίας
Υπάρχει όμως και μια διέξοδος που ψάχνει η περιοχή. Ο δρόμος περνά μακριά από τον Ορμούζ. Πρώτον, το Ιράκ ήδη μεταφέρει πετρέλαιο μέσω Συρίας. Δηλαδή, προς τα λιμάνια της Μεσογείου. Μάλιστα, συζητούνται νέοι αγωγοί μέσα από συριακό έδαφος. Επιπλέον, έτσι η ενέργεια αποφεύγει το επικίνδυνο στενό. Όμως η Συρία παραμένει μια χώρα υπό ανασυγκρότηση. Γι’ αυτό η εναλλακτική μένει προς το παρόν εύθραυστη.
Το ελληνικό δίδαγμα
Και τώρα σκεφτείτε το από ελληνική σκοπιά. Το ερώτημα είναι απολύτως οικείο. Πρώτον, μια χώρα φιλοξενεί βάσεις ενός μεγάλου συμμάχου. Δηλαδή, με την ελπίδα ότι της εξασφαλίζουν ασφάλεια. Μάλιστα, το ίδιο ερώτημα ισχύει για τη Σούδα και την Αλεξανδρούπολη. Επιπλέον, η ελληνική ναυτιλία εξαρτάται από ανοιχτούς θαλάσσιους δρόμους. Όμως ο Ορμούζ δείχνει πόσο εύθραυστη είναι αυτή η ισορροπία. Γι’ αυτό το μάθημα του Κόλπου αφορά και την Αθήνα.
Η ουσία
Στο τέλος μένει ένα σκληρό συμπέρασμα. Ο Κόλπος έμαθε κάτι με τον πιο επώδυνο τρόπο. Πρώτον, η προστασία ενός μεγάλου συμμάχου κρύβει και ρίσκο. Όμως ο ίδιος σύμμαχος μπορεί να φύγει όποτε τον συμφέρει. Μάλιστα, το μοτίβο επαναλαμβάνεται σε όλη αυτή τη σειρά. Γι’ αυτό το δίδαγμα παραμένει ένα και σταθερό. Τελικά, η ασφάλεια χτίζεται πρώτα από τις δικές σου δυνάμεις.
