Συγκρίνεται το πλαίσιο συμφωνίας του Τραμπ με του Ομπάμα για το Ιράν
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εκφράζει την άποψη ότι το νέο πλαίσιο συμφωνίας του 2026, που επετεύχθη με το Ιράν, είναι πιο επωφελές σε σύγκριση με τη συμφωνία του 2015, η οποία είχε συναφθεί επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα.
Συγκρίνεται το πλαίσιο συμφωνίας του Τραμπ με του Ομπάμα για το Ιράν
Αντίθετα, κριτικοί αναφέρουν ότι, στο τρέχον στάδιο των διαπραγματεύσεων, η Ουάσιγκτον φαίνεται να έχει εξασφαλίσει λιγότερες δεσμεύσεις, ενώ έχει παράσχει περισσότερες παραχωρήσεις στην Τεχεράνη.
σχετικά άρθρα
Δύο διαφορετικά πλαίσια συμφωνίας
Οι δύο συμφωνίες παρουσιάζουν ουσιαστικές διαφορές όσον αφορά τη μορφή και το εύρος τους. Το νέο πλαίσιο-μνημόνιο που υπέγραψε η κυβέρνηση Τραμπ με το Ιράν δεν συνιστά οριστική συμφωνία, αλλά ένα σύντομο πλαίσιο 14 σημείων, έκτασης περίπου μίας σελίδας.Το πλαίσιο αυτό προβλέπει μια περίοδο διαπραγματεύσεων 60 ημερών, με στόχο την επίτευξη μιας τελικής διευθέτησης μετά από μήνες συγκρούσεων και εντάσεων. Τα ανοιχτά ζητήματα περιλαμβάνουν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, την άρση των κυρώσεων και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στον Πορθμό του Ορμούζ.Σε αντίθεση, η συμφωνία του 2015, γνωστή ως Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA), συνιστούσε ένα εκτενές νομικό κείμενο άνω των 160 σελίδων. Η εν λόγω συμφωνία επικεντρωνόταν αποκλειστικά στον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, θέτοντας αυστηρά και μετρήσιμα κριτήρια. Στη διαπραγματευτική αυτή διαδικασία, η οποία διήρκεσε δύο χρόνια, συμμετείχαν, πέραν των ΗΠΑ, η Κίνα, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ρωσία, η Βρετανία και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο τότε πρόεδρος Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ από αυτή τη συμφωνία το 2018, χαρακτηρίζοντάς την «κακή».
Το πυρηνικό πρόγραμμα
Αμφότερες οι συμφωνίες περιλαμβάνουν τη δέσμευση του Ιράν να μην επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού όπλου. Το JCPOA του 2015, ωστόσο, προέβλεπε συγκεκριμένους περιορισμούς στον εμπλουτισμό ουρανίου και ένα αυστηρό σύστημα διεθνών επιθεωρήσεων. Στόχος ήταν η επιμήκυνση του απαιτούμενου χρόνου για την Τεχεράνη, ώστε να αποκτήσει πυρηνική δυνατότητα.Σε αντίθεση, το νέο πλαίσιο που προωθεί η κυβέρνηση Τραμπ δεν περιλαμβάνει προς το παρόν λεπτομερείς δεσμεύσεις, αλλά θέτει γενικές κατευθύνσεις για μελλοντικές συνομιλίες. Ωστόσο, ανοίγει τη συζήτηση για το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν και το ενδεχόμενο «αραίωσής» του, υπό την εποπτεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας.
Κυρώσεις και οικονομικά οφέλη
Σημαντική διαφορά εντοπίζεται επίσης στο ζήτημα των κυρώσεων. Στη συμφωνία του 2015, η άρση των κυρώσεων πραγματοποιήθηκε σταδιακά, με την προϋπόθεση της επαληθεύσιμης συμμόρφωσης του Ιράν. Αντιθέτως, στο νέο πλαίσιο προβλέπονται αρχικά μέτρα ανακούφισης, όπως άμεσες εξαιρέσεις για τις εξαγωγές πετρελαίου, ενώ το συνολικό πακέτο κυρώσεων παραμένει υπό διαπραγμάτευση.Παράλληλα, γίνεται αναφορά στην πιθανότητα αποδέσμευσης δισεκατομμυρίων δολαρίων σε δεσμευμένα ιρανικά κεφάλαια, καθώς και στη δημιουργία ενός ταμείου οικονομικής ανάπτυξης ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το τελευταίο έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, ακόμη και εντός του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, με επικριτές να κάνουν λόγο για υπερβολικές παραχωρήσεις προς την Τεχεράνη.Ο πρόεδρος Τραμπ έχει επανειλημμένα ασκήσει κριτική στον πρόεδρο Ομπάμα για την επιστροφή 1,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων στο Ιράν. Ωστόσο, το νέο πλαίσιο, σύμφωνα με τους επικριτές του, ενδέχεται να συνεπάγεται πολλαπλάσια οικονομικά οφέλη για την ιρανική οικονομία.
Ο Πορθμός του Ορμούζ και οι γεωπολιτικές ισορροπίες
Ενώ η συμφωνία JCPOA περιοριζόταν αυστηρά στο πυρηνικό πρόγραμμα, το νέο πλαίσιο εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια για τον τερματισμό της σύγκρουσης Ιράν–Ισραήλ, η οποία κλιμακώθηκε στις αρχές του έτους, προκαλώντας διεθνείς αναταράξεις.Κεντρικό σημείο αποτελεί ο Πορθμός του Ορμούζ, μία κρίσιμη δίοδος για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου, η οποία είχε ουσιαστικά αποκλειστεί κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών. Η επαναλειτουργία του συνιστά βασικό στόχο της συμφωνίας, με το Ιράν να επιδιώκει ρόλο διαχείρισης στην περιοχή. Αυτό ενδέχεται να αποτελέσει σημαντικό σημείο τριβής στις τελικές διαπραγματεύσεις.
Δύο διαφορετικές φιλοσοφίες
Η σύγκριση των δύο συμφωνιών αναδεικνύει δύο διακριτές διπλωματικές προσεγγίσεις: αφενός, το πολυμερές, θεσμικό και λεπτομερές πλαίσιο του 2015 και, αφετέρου, ένα πιο ευέλικτο και πολιτικά ανοιχτό μοντέλο διαπραγμάτευσης, το οποίο βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.
