Η μάχη για το Ορμούζ: οι ΗΠΑ χτυπούν το Ιράν — η εκεχειρία ραγίζει στο πιο εκρηκτικό σημείο
Αμερικανικό χτύπημα μετά από ιρανική επίθεση σε φορτηγό πλοίο. Πίσω από το επεισόδιο κρύβεται η πραγματική μάχη: ποιος ελέγχει το πιο κρίσιμο στενό του πλανήτη — με την ελληνική ναυτιλία στη μέση.
Πλοία στο Στενό του Ορμούζ, όπως φαίνονται από το Μουσαντάμ του Ομάν· οι ΗΠΑ έπληξαν το Ιράν μετά από επίθεση σε φορτηγό πλοίο.
Η εύθραυστη εκεχειρία ΗΠΑ–Ιράν δοκιμάζεται για πρώτη φορά με όπλα. Συγκεκριμένα, οι ΗΠΑ έπληξαν ιρανικούς στόχους την Παρασκευή. Μάλιστα, σε απάντηση σε επίθεση με drone σε φορτηγό πλοίο στο Ορμούζ. Δηλαδή, ένα επεισόδιο που ο Τραμπ χαρακτήρισε «ανόητη παραβίαση». Όμως πίσω του κρύβεται κάτι πολύ μεγαλύτερο. Έτσι, ξαναζωντανεύει το ερώτημα: ποιος ελέγχει το στενό.
σχετικά άρθρα
Τι ακριβώς έγινε
Η αλληλουχία των γεγονότων δείχνει γρήγορη κλιμάκωση. Πρώτον, την Πέμπτη ιρανικό drone χτύπησε το πλοίο Ever Lovely, σημαίας Σιγκαπούρης. Δηλαδή, ανοιχτά του Ομάν, όπως επιβεβαίωσαν και βρετανικές αρχές. Μάλιστα, την Παρασκευή οι ΗΠΑ απάντησαν με χτυπήματα. Επιπλέον, έπληξαν θέσεις πυραύλων, drones και παράκτια ραντάρ. Όμως το πλοίο συνέχισε τελικά την πορεία του. Γι’ αυτό η ζημιά παρέμεινε περιορισμένη, αλλά το μήνυμα βαρύ.
Το πραγματικό διακύβευμα: ποιος ελέγχει το στενό
Πίσω από το επεισόδιο στέκει μια βαθιά σύγκρουση εξουσίας. Πρώτον, το Ιράν διεκδικεί ανοιχτά τον έλεγχο της διέλευσης. Δηλαδή, ο υφυπουργός Καζέμ Γαριμπαμπαντί προειδοποίησε ευθέως. Μάλιστα, είπε ότι η ασφάλεια δεν εγγυάται χωρίς συνεννόηση με την Τεχεράνη. Επιπλέον, η Φρουρά ανάγκασε τρία τάνκερ να γυρίσουν πίσω. Όμως είχαν περάσει χωρίς ιρανική άδεια. Γι’ αυτό η μάχη αφορά την κυριαρχία, όχι ένα μόνο πλοίο.
Η αντίφαση μέσα στη συμφωνία
Το κλειδί της κρίσης κρύβεται στο ίδιο το κείμενο της συμφωνίας. Πρώτον, το Μνημόνιο προβλέπει ασφαλή διέλευση χωρίς διόδια για 60 ημέρες. Δηλαδή, με το Ιράν να καταβάλλει «κάθε δυνατή προσπάθεια». Μάλιστα, η Τεχεράνη το ερμηνεύει ως ανάγκη «συντονισμού» μαζί της. Όμως οι ΗΠΑ μιλούν για ελεύθερη, διεθνή ναυσιπλοΐα. Επιπλέον, οι δύο αναγνώσεις συγκρούονται ευθέως. Γι’ αυτό η ίδια συμφωνία παράγει νέα επεισόδια.
Χτύπημα και διάλογος ταυτόχρονα
Παρά την ένταση, καμία πλευρά δεν θέλει νέο πόλεμο. Πρώτον, αντιπροσωπείες ΗΠΑ–Ιράν βρίσκονται ήδη στην Ελβετία. Δηλαδή, συνεχίζουν τις διαπραγματεύσεις για μόνιμη ειρήνη. Μάλιστα, ο Τραμπ δεν ανέφερε διακοπή των συνομιλιών. Επιπλέον, οι δύο χώρες άνοιξαν γραμμή επικοινωνίας για αποφυγή επεισοδίων. Όμως τα χτυπήματα συνεχίζονταν την ίδια ώρα. Γι’ αυτό κλιμάκωση και αποκλιμάκωση τρέχουν μαζί.
Το δεύτερο μέτωπο: Λίβανος
Την ίδια μέρα άνοιξε και ένα δεύτερο, παράλληλο μέτωπο. Πρώτον, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν πλαίσιο συμφωνίας Ισραήλ–Λιβάνου. Δηλαδή, μέσω του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Μάλιστα, η συμφωνία προβλέπει αρχικές, περιορισμένες αποχωρήσεις. Όμως η Χεζμπολάχ έμεινε εκτός των διαπραγματεύσεων. Επιπλέον, έχει ήδη απορρίψει παρόμοιες συμφωνίες στο παρελθόν. Γι’ αυτό η ειρήνη εκεί παραμένει εξίσου εύθραυστη.
Γιατί αφορά την Ελλάδα
Η κρίση αυτή χτυπά κατευθείαν ελληνικά συμφέροντα. Πρώτον, η ελληνόκτητη ναυτιλία μεταφέρει τεράστιο μέρος των φορτίων. Δηλαδή, κάθε επεισόδιο στο Ορμούζ απειλεί ελληνικά πλοία. Μάλιστα, η Ελλάδα ηγείται και της ευρωπαϊκής αποστολής Aspides. Επιπλέον, ο διεθνής ναυτιλιακός οργανισμός ανέστειλε ήδη επιχείρηση απεγκλωβισμού. Όμως τα ασφάλιστρα και τα ναύλα ανεβαίνουν ξανά. Γι’ αυτό η Αθήνα παρακολουθεί με ιδιαίτερη αγωνία.
Γιατί αφορά την Ευρώπη
Η ευρωπαϊκή διάσταση είναι εξίσου άμεση. Πρώτον, από το Ορμούζ περνά μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ενέργειας. Δηλαδή, κάθε αστάθεια χτυπά τιμές καυσίμων και φυσικού αερίου. Μάλιστα, η Ευρώπη βγαίνει μόλις από μια ενεργειακή κρίση. Επιπλέον, εξαρτάται από σταθερές, ασφαλείς θαλάσσιες οδούς. Όμως η αβεβαιότητα στο στενό παραμένει υψηλή. Γι’ αυτό η σταθερότητα εκεί αφορά κάθε ευρωπαϊκό νοικοκυριό.
Η μεγάλη εικόνα
Η μεγάλη εικόνα δείχνει μια ειρήνη που πατά σε τεντωμένο σχοινί. Πρώτον, το Ιράν, αν και αποδυναμωμένο, κρατά το χαρτί του στενού. Δηλαδή, το χρησιμοποιεί ως μόνιμο μοχλό πίεσης. Όμως οι ΗΠΑ επιμένουν στην ελεύθερη ναυσιπλοΐα. Μάλιστα, η δομική αντίφαση της συμφωνίας μένει άλυτη. Γι’ αυτό νέα επεισόδια μοιάζουν σχεδόν αναπόφευκτα. Τελικά, τη σταθερότητα την κρίνει ο έλεγχος του στενού, όχι τα λόγια.
