ΝΑΤΟ: Η απάντηση στο «όχι» της Ισπανίας — τέσσερις χώρες στήνουν «τράπεζα για τα όπλα»
Ενώ η Μαδρίτη απορρίπτει τον στόχο του 5%, Βρετανία, Ολλανδία, Φινλανδία και Πολωνία δίνουν τη δική τους απάντηση: όχι απλώς περισσότερα λεφτά, αλλά κοινές, εξυπνότερες προμήθειες.
Στρατιωτικός εξοπλισμός σε γραμμή παραγωγής· τέσσερις χώρες προωθούν κοινό μηχανισμό χρηματοδότησης όπλων
Η Ευρώπη ψάχνει νέους τρόπους να χρηματοδοτήσει την άμυνά της. Τέσσερις χώρες προωθούν έναν κοινό μηχανισμό εξοπλισμών. Δηλαδή, ένα είδος «τράπεζας» για κοινές αγορές όπλων. Μάλιστα, το σχέδιο παρουσιάζεται λίγο πριν τη Σύνοδο της Άγκυρας. Όμως έρχεται ως απάντηση σε ένα μεγάλο ερώτημα. Έτσι, δίνει διαφορετική λύση από την άρνηση της Ισπανίας.
Τι ανακοινώθηκε
Ας δούμε πρώτα τα γεγονότα. Η πρωτοβουλία ξεκίνησε νωρίτερα φέτος. Πρώτον, Βρετανία, Ολλανδία και Φινλανδία ξεκίνησαν το σχέδιο. Δηλαδή, με στόχο έναν νέο χρηματοδοτικό μηχανισμό. Μάλιστα, τώρα προστέθηκε και η Πολωνία. Επιπλέον, στοχεύουν σε λειτουργία ως το 2027. Όμως ετοιμάζονται ήδη για επίσημες διαπραγματεύσεις Συνθήκης. Γι’ αυτό το εγχείρημα προχωρά σταθερά.
Πώς δουλεύει η «τράπεζα»
Ας το εξηγήσουμε απλά, γιατί εδώ είναι το κλειδί. Ο μηχανισμός θυμίζει αναπτυξιακή τράπεζα. Πρώτον, συγκεντρώνει κεφάλαια από τις χώρες-μέλη. Δηλαδή, για να χρηματοδοτεί από κοινού αμυντικές αγορές. Μάλιστα, αυτό επιτρέπει μόχλευση των πόρων. Επιπλέον, με τα ίδια χρήματα αγοράζονται περισσότερα. Όμως το κέρδος δεν είναι μόνο οικονομικό. Γι’ αυτό ο Ολλανδός υπουργός μιλά για «περισσότερη ασφάλεια με τους ίδιους πόρους».
Η απάντηση στο «όχι» της Ισπανίας
Και εδώ δένει με κάτι που ήδη είδαμε. Η Ισπανία είχε θέσει ένα κρίσιμο ερώτημα. Πρώτον, αρνήθηκε τον στόχο του 5% ως «σπατάλη». Δηλαδή, υποστηρίζοντας «όχι περισσότερα, αλλά καλύτερα». Μάλιστα, οι τέσσερις χώρες δίνουν τώρα την κατασκευαστική απάντηση. Επιπλέον, δείχνουν πώς ξοδεύεις έξυπνα και συντονισμένα. Όμως η λογική είναι κοινή με την ισπανική κριτική. Γι’ αυτό μιλάμε για δύο όψεις του ίδιου προβλήματος.
Το τέλος του κατακερματισμού
Πίσω από τον μηχανισμό κρύβεται ένα χρόνιο ευρωπαϊκό πρόβλημα. Η αγορά όπλων είναι διασπασμένη. Πρώτον, κάθε χώρα αγοράζει συνήθως μόνη της. Δηλαδή, με υψηλότερο κόστος και μεγάλες καθυστερήσεις. Μάλιστα, τα εθνικά συστήματα συχνά δεν συνεννοούνται. Επιπλέον, η ίδια η Βρετανίδα υπουργός το παραδέχτηκε. Όμως οι κοινές προμήθειες λύνουν αυτό ακριβώς το πρόβλημα. Γι’ αυτό η συγκέντρωση ζήτησης είναι το μεγάλο στοίχημα.
Οι μεσαίοι που ενώνονται
Και εδώ αναδεικνύεται ένα γνώριμο μοτίβο. Οι μεσαίες δυνάμεις χτίζουν δικά τους δίκτυα. Πρώτον, το είδαμε στη συμφωνία Καναδά-Γερμανίας για υποβρύχια. Δηλαδή, σε συνεργασίες έξω από τον απόλυτο έλεγχο των ΗΠΑ. Μάλιστα, τώρα το βλέπουμε και στη χρηματοδότηση όπλων. Επιπλέον, η Βρετανία βρίσκει τρόπο να πλησιάσει ξανά την Ευρώπη. Όμως το κάνει χωρίς να μπει στα ταμεία της ΕΕ. Γι’ αυτό ο μηχανισμός λειτουργεί ως γέφυρα μετά το Brexit.
Η στρατηγική αυτονομία
Η κίνηση αυτή έχει βαθύτερο νόημα για την Ευρώπη. Αφορά την ίδια της την αυτονομία. Πρώτον, ο μηχανισμός ενισχύει την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία. Δηλαδή, απαντά στην αγωνία για εξάρτηση από ξένα όπλα. Μάλιστα, αυτό ήταν και το βασικό επιχείρημα της Ισπανίας. Επιπλέον, στηρίζει την ιδέα του «ξοδεύω για την Ευρώπη». Όμως προϋποθέτει πραγματική βούληση συνεργασίας. Γι’ αυτό το εγχείρημα συνδέεται με τη στρατηγική αυτονομία.
Σχέδιο ή σύνθημα;
Δίκαιο είναι όμως να κρατήσουμε και επιφυλάξεις. Το σχέδιο είναι ακόμη πρώιμο. Πρώτον, λείπουν κρίσιμες λεπτομέρειες για τη δομή του. Δηλαδή, για τη διακυβέρνηση και την κλίμακα χρηματοδότησης. Μάλιστα, δεν έχει ακόμη νομική μορφή. Επιπλέον, οι διαπραγματεύσεις Συνθήκης μόλις ξεκινούν. Όμως το ερώτημα παραμένει ανοιχτό. Γι’ αυτό μένει να φανεί αν θα γίνει εργαλείο ή απλό πολιτικό σήμα.
Το ελληνικό μέτρο
Και τώρα το κομμάτι που αφορά την Αθήνα. Το ερώτημα για την Ελλάδα είναι πρακτικό. Πρώτον, ο μηχανισμός είναι ανοιχτός σε περισσότερους εταίρους. Δηλαδή, θα μπορούσε να ενταχθεί και η Ελλάδα. Μάλιστα, οι κοινές προμήθειες σημαίνουν φθηνότερα οπλικά συστήματα. Επιπλέον, η ελληνική βιομηχανία θα αναζητούσε ρόλο. Όμως η χώρα αγοράζει κυρίως αμερικανικά και γαλλικά. Γι’ αυτό η συμμετοχή θα ήταν στρατηγική απόφαση.
Η ουσία
Στο τέλος μένει μια καθαρή εικόνα. Η Ευρώπη ψάχνει να ξοδέψει έξυπνα, όχι μόνο περισσότερα. Πρώτον, τέσσερις χώρες δίνουν μια κατασκευαστική απάντηση. Όμως το σχέδιο πρέπει ακόμη να αποδείξει την αξία του. Μάλιστα, η λογική του απαντά στην κριτική της Ισπανίας. Γι’ αυτό το μέλλον της άμυνας κρίνεται και στη συνεργασία. Τελικά, η ασφάλεια δεν είναι μόνο θέμα ποσού, αλλά και μεθόδου.
