Η Ευρώπη εξάγει το μεταναστευτικό της πρόβλημα: Ρουάντα και Ουζμπεκιστάν στο επίκεντρο του νέου σχεδίου επιστροφών
Η ΕΕ εξετάζει τη δημιουργία κέντρων επιστροφής εκτός ευρωπαϊκού εδάφους, καθώς οι κυβερνήσεις αναζητούν νέους τρόπους για να αυξήσουν τις απελάσεις μεταναστών που δεν δικαιούνται παραμονή.
Η ΕΕ εξετάζει τη δημιουργία κέντρων επιστροφής μεταναστών εκτός ευρωπαϊκού εδάφους.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση μπαίνει σε μια νέα φάση της μεταναστευτικής της πολιτικής. Οι κυβερνήσεις κρατών-μελών εξετάζουν συμφωνίες με τη Ρουάντα και το Ουζμπεκιστάν για τη δημιουργία «κέντρων επιστροφής» εκτός ΕΕ, όπου θα μεταφέρονται μετανάστες που έχουν λάβει οριστική απόφαση απέλασης και έχουν εξαντλήσει όλα τα ένδικα μέσα παραμονής. Η συζήτηση αφορά άμεσα την Ελλάδα, καθώς η Αθήνα συγκαταλέγεται στους βασικούς υποστηρικτές της πρωτοβουλίας.
σχετικά άρθρα
Η ΕΕ αναζητά νέα εργαλεία για τις επιστροφές
Οι νέοι κανόνες που ενέκρινε η Ευρωπαϊκή Ένωση δίνουν τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη να συνάπτουν συμφωνίες με τρίτες χώρες για τη φιλοξενία μεταναστών που βρίσκονται σε διαδικασία επιστροφής.
Στόχος των κυβερνήσεων είναι να αντιμετωπίσουν ένα χρόνιο πρόβλημα της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής: το χαμηλό ποσοστό εκτέλεσης αποφάσεων απέλασης. Παρά τις χιλιάδες αποφάσεις επιστροφής που εκδίδονται κάθε χρόνο, μεγάλο μέρος των μεταναστών παραμένει τελικά στην Ευρώπη λόγω νομικών, διπλωματικών ή πρακτικών εμποδίων.
Η Δανία, η Αυστρία, η Ολλανδία, η Γερμανία και η Ελλάδα υποστηρίζουν ότι τα κέντρα επιστροφής μπορούν να αυξήσουν την αποτελεσματικότητα του συστήματος και να λειτουργήσουν αποτρεπτικά για τις παράτυπες μεταναστευτικές ροές.
Ρουάντα και Ουζμπεκιστάν στο επίκεντρο
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Politico, η Ρουάντα και το Ουζμπεκιστάν αποτελούν σήμερα τους βασικούς υποψήφιους εταίρους για την εφαρμογή του σχεδίου.
Η επιλογή δεν είναι τυχαία. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναζητούν χώρες αρκετά μακριά από τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ ώστε να αποφεύγεται η άμεση επιστροφή των μεταναστών μέσω κυκλωμάτων διακινητών.
Αντίθετα, χώρες όπως η Λιβύη ή η Αίγυπτος φέρονται να αποκλείστηκαν από τις σχετικές συζητήσεις, καθώς θεωρείται ότι η γεωγραφική τους εγγύτητα με την Ευρώπη θα μπορούσε να ενθαρρύνει νέες παράτυπες μετακινήσεις.
Η Ευρώπη μεταφέρει το πρόβλημα εκτός συνόρων
Η ουσία της συζήτησης ξεπερνά το μεταναστευτικό. Για πρώτη φορά η Ευρώπη δείχνει να υιοθετεί πιο συστηματικά μια πολιτική «εξωτερικοποίησης» της διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών.
Η λογική είναι απλή: αντί η διαδικασία επιστροφής να ολοκληρώνεται εντός της ΕΕ, μέρος της μεταφέρεται σε τρίτες χώρες που αναλαμβάνουν τη φιλοξενία των μεταναστών μέχρι την οριστική απομάκρυνσή τους.
Πρόκειται για μια στρατηγική που θυμίζει αντίστοιχα σχέδια της Αυστραλίας αλλά και το αμφιλεγόμενο πρόγραμμα της Βρετανίας για μεταφορά αιτούντων άσυλο στη Ρουάντα, το οποίο τελικά εγκαταλείφθηκε μετά από πολιτικές και δικαστικές συγκρούσεις.
Οι αντιδράσεις εντός της Ευρώπης
Το σχέδιο δεν συγκεντρώνει ομοφωνία.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν αμφισβήτησε ανοιχτά την αποτελεσματικότητα τέτοιων δομών, υποστηρίζοντας ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχει επιτυχημένο παράδειγμα κέντρου επιστροφής σε τρίτη χώρα.
Παράλληλα, η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων προειδοποιούν ότι η μεταφορά μεταναστών εκτός Ευρώπης μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους για τα δικαιώματά τους και να προκαλέσει νέα νομικά ζητήματα.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα το θέμα έχει ιδιαίτερη σημασία. Ως χώρα πρώτης γραμμής στη Μεσόγειο, αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια έντονες μεταναστευτικές πιέσεις και ζητά αποτελεσματικότερους μηχανισμούς επιστροφών.
Η υποστήριξη της Αθήνας στο νέο μοντέλο δείχνει ότι η ελληνική κυβέρνηση θεωρεί πως η αυστηρότερη διαχείριση των επιστροφών αποτελεί πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής.
Ωστόσο, το μεγάλο ερώτημα παραμένει ανοικτό: λύνει η Ευρώπη το μεταναστευτικό πρόβλημα ή απλώς το μεταφέρει εκτός των συνόρων της;
