Η βόμβα που βολεύει το Πεκίνο

Λίγες ώρες πριν ο Σι Τζινπίνγκ πατήσει το πόδι του στην Πιονγιάνγκ, η αδελφή του Κιμ Γιονγκ Ουν βγήκε και διακήρυξε ότι το πυρηνικό καθεστώς της Βόρειας Κορέας αποτελεί «μη αναστρέψιμη κόκκινη γραμμή». Απέρριψε με μια κουβέντα τις εκκλήσεις των ΗΠΑ, της Νότιας Κορέας, της Ιαπωνίας και των ευρωπαϊκών χωρών για αποπυρηνικοποίηση. Και το είπε ακριβώς τη στιγμή που ερχόταν ο πιο ισχυρός προστάτης της χώρας.

σχετικά άρθρα

Όταν και το Ισραήλ «κόβει» την αμερικανική βοήθεια: η κινεζική ανάγνωση για τις συμμαχίες των ΗΠΑ

Τραμπ: Έχουμε συμφωνία με το Ιράν – Aνοίγουν τα Στενά του Ορμούζ και αίρεται ο ναυτικός αποκλεισμός – Στις 19 Ιουνίου στη Γενεύη η τελετή υπογραφής

Σι Τζινπίνγκ: «Ακλόνητη» στήριξη στη Βόρεια Κορέα και τον Κιμ Γιονγκ Ουν

Με την πρώτη ματιά, βλέπεις ένα μακρινό, παράλογο καθεστώς να φωνάζει. Κοίτα όμως ξανά. Θα δεις έναν ψυχρά ορθολογικό παίκτη να στέλνει ένα προσεκτικά υπολογισμένο μήνυμα. Και πίσω από αυτόν που φωνάζει, θα δεις να στέκεται η Κίνα.

Ο μύθος και η πραγματικότητα

Ο μύθος λέει ότι η Βόρεια Κορέα είναι ένας απρόβλεπτος τρελός στην άκρη της Ασίας, που δεν μας αφορά. Η πραγματικότητα είναι πιο ανησυχητική, και έχει δύο επίπεδα.

Στο πρώτο επίπεδο, η Πιονγιανγκ δρα με κρυα λογική. Δεν κρατά τα πυρηνικά από ιδεοληψία, αλλά γιατί ξέρει ότι της εγγυάται την επιβίωση. Στο δεύτερο επίπεδο, και εδώ είναι το κλειδί, δεν δρα μόνη. Η Κίνα κρατά οικονομικά όρθια τη Βόρεια Κορέα, χρησιμοποιεί τη συντριπτική πλειονότητα του εμπορίου της. Χωρίς το Πεκίνο, το καθεστώς του Κιμ δεν θα άντεχε έναν χειμώνα.

Έτσι, η επίσκεψη Σι αποκτά το πραγματικό της νόημα. Η πρώτη του στην Πιονγιάνγκ εδώ και επτά χρόνια, με τη σιωπηλή αποδοχή του πυρηνικού καθεστώτος, λειτουργεί ως κάλυψη. Η Βόρεια Κορέα λέει δυνατά αυτό που η Κίνα εννοεί χαμηλόφωνα: ότι η εποχή κατά την οποία η Δύση όριζε μόνη τους κανόνες τελείωσε. Με αυτή την έννοια, η Πιονγιάνγκ είναι ένας βολικός, σχεδόν αναλώσιμος βραχίονας. Στέλνει το μήνυμα χωρίς να εκθέτει άμεσα τον σκηνοθέτη.

Ένας βραχίονας που κουνιέται και μόνος

Θα ήταν όμως λάθος να δείξουμε την Πιονγιάνγκ ως απλή μαριονέτα. Η σχέση κρύβει και τριβή.

Το Πεκίνο δεν ελέγχει απόλυτα τον Κιμ. Ένας από τους λόγους της επίσκεψης Σι ήταν ακριβώς να επιτηρήσει έναν σύμμαχο που απέκτησε, όπως είπε ένας έμπειρος αναλυτής, «αλαζονεία», καθώς πλησίασε επικίνδυνα τη Μόσχα. Γιατί η Βόρεια Κορέα παίζει τους δύο μεγάλους προστάτες της τον έναν απέναντι στον άλλο. Στέλνει στρατιώτες στη Ρωσία, κερδίζει τεχνολογία και κύρος, και αφήνει την Κίνα να ανησυχεί μήπως ο μικρός εταίρος ξεφύγει. Είναι ένας βραχίονας που ποτέ δεν κουνιέται μόνος του, και αυτό ενοχλεί ακόμα και το χέρι που τον κινεί.

Η ουσία όμως δεν αλλάζει. Είτε από πειθαρχία είτε από συμφέρον, Πεκίνο και Πιονγιάνγκ συγκλίνουν στο ίδιο συμπέρασμα: ο παλιός κόσμος των κανόνων δεν τους δεσμεύει πια.

Το μάθημα της βόμβας

Φτάνουμε στην καρδιά του θέματος. Ο Κιμ το είπε ωμά: απέδειξε ότι το να κρατάς τα πυρηνικά ενώ αναπτύσσεσαι ήταν «η σωστή στρατηγική επιλογή». Αυτή η πρόταση είναι το πιο επικίνδυνο μάθημα της εποχής μας, γιατί είναι μεταδοτικό.

Η ιστορία το διδάσκει σκληρά. Η Λιβύη παρέδωσε τα όπλα μαζικής καταστροφής το 2003 και ο Καντάφι έπεσε οκτώ χρόνια αργότερα. Η Ουκρανία παρέδωσε το πυρηνικό της οπλοστάσιο το 1994 με αντάλλαγμα χάρτινες εγγυήσεις, και δέχτηκε εισβολή. Το Ιράν, χωρίς βόμβα, δέχτηκε φέτος βομβαρδισμό. Η Βόρεια Κορέα κράτησε τη βόμβα, και τώρα δύο υπερδυνάμεις την περιποιούνται. Το δίδαγμα για κάθε ανασφαλές καθεστώς του πλανήτη είναι ένα: μην παραδώσεις ποτέ τη βόμβα, και αν δεν έχεις, απόκτησέ την.

Τα νούμερα δείχνουν ότι το μάθημα πιάνει. Το Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών της Ειρήνης της Στοκχόλμης ανέβασε φέτος την εκτίμηση για το οπλοστάσιο της Πιονγιάνγκ από 50 σε 60 κεφαλές, αύξηση 20% σε έναν μόλις χρόνο, με σχάσιμο υλικό για εννέα. Και η Κίνα, αποδεχόμενη σιωπηλά αυτή τη συσσώρευση, υπογράφει το πιστοποιητικό του μαθήματος.

Γιατί φτάνει ως τη δική μας αυλή

Εδώ το θέμα παίζει να είναι ασιατικό και γίνεται δικό μας. Γιατί η λογική της μη διάδοσης των πυρηνικών, ο άγραφος κανόνας που κρατά τη βόμβα μακριά από τα περισσότερα κράτη, είναι ακριβώς αυτό που η Πιονγιάνγκ και το Πεκίνο υπονομεύουν. Και αν αυτός ο κανόνας σπάσει, η γειτονιά μας είναι από τις πρώτες που θα πληρώσουν.

Σκέψου ένα Ιράν που, μετά τον φετινό βομβαρδισμό, ίσως καταλήξει ότι το λάθος του ήταν που δεν πρόλαβε να αποκτήσει τη βόμβα. Σκέψου μια Τουρκία της οποίας ο πρόεδρος έχει πει ανοιχτά ότι δεν δέχεται να έχουν άλλους πυρηνικά και η χώρα του όχι. Η ανατολική Μεσόγειος, αυτή η στενή θάλασσα όπου στριμώχνονται αντίπαλες δυνάμεις, είναι από τις πιο εκτεθειμένες περιοχές του πλανήτη σε μια νέα πυρηνική κούρσα. Το μάθημα που βολεύει σήμερα το Πεκίνο μπορεί αύριο να ακούγεται στα σύνορά μας.

Και η Αμερική;

Μένει ο ρόλος της Ουάσινγκτον, και είναι θλιβερός. Ο Τραμπ παρουσίασε την αποπυρηνικοποίηση της Κορέας ως μια ατάκα στη σύνοδό του με τον Σι. Ο Πιονγιάνγκ τον αγνόησε επιδεικτικά, και το Πεκίνο δεν μπήκε στον κόπο να αναφέρει το θέμα στη δική του ανακοίνωση. Όταν ο εγγυητής της παγκόσμιας τάξης μετατρέπει τον αφοπλισμό σε τίτλο για τα δελτία ειδήσεων, το μάθημα της βόμβας ακούγεται ακόμα πιο δυνατά. Η αδυναμία της Αμερικής δεν γράφει την ιστορία, αλλά ανοίγει τον δρόμο.

Γιατί τον δρόμο τον χαράζει η Κίνα. Πίσω από το «μακρινό, παράλογο καθεστώς» στέκεται μια υπερδύναμη που ξαναγράφει συνολικά τους κανόνες του κόσμου. Και αυτοί οι κανόνες, όσο μακρινοί κι αν μοιάζουν από την Αθήνα, είναι που προστατεύουν και τη δική μας γωνιά του χάρτη. Η απειλή δεν είναι η ρητορική της Πιονγιάνγκ. Είναι ότι το Πεκίνο μετατρέπει την επιβίωση μέσω της βόμβας σε υπόδειγμα, που ολόκληρος ο κόσμος, μαζί και εμείς, μπορεί κάποτε να αντιγράψει.