Η Αθήνα βρίσκεται σε συναγερμό μετά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Τουρκία
Η Αθήνα βρίσκεται σε συναγερμό μετά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Τουρκία
Με την ολοκλήρωση της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Τουρκία, η Αθήνα ξεκίνησε άμεσα την αξιολόγηση των εξελίξεων, με στόχο την αποκωδικοποίηση των μηνυμάτων και των προθέσεων ΗΠΑ, Τουρκίας και ευρωπαϊκών δυνάμεων. Η εξέλιξη αυτή έχει θέσει την ελληνική κυβέρνηση σε περίοδο αυξημένης επιφυλακής, διάρκειας 117 ημερών, αναφορικά με τις ισορροπίες σε Διεθνή θέματα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Η συγκεκριμένη χρονική περίοδος σχετίζεται με την επικείμενη διεξαγωγή των ενδιάμεσων εκλογών στις Ηνωμένες Πολιτείες, την 3η Νοεμβρίου, οι οποίες θα διαμορφώσουν τους νέους συσχετισμούς δυνάμεων στη Βουλή και τη Γερουσία του Κογκρέσου.
σχετικά άρθρα
Οι επικείμενοι συσχετισμοί στο Κογκρέσο αναμένεται να καθορίσουν την πορεία της πολιτικής του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για το υπόλοιπο της θητείας του. Το ενδιάμεσο διάστημα θεωρείται κρίσιμο για πιθανές διμερείς κινήσεις μεταξύ των ΗΠΑ και της Τουρκίας. Η Αθήνα παρακολουθούσε στενά την αμερικανο-τουρκική προσέγγιση, έχοντας επίγνωση των τουρκικών αξιώσεων και της επιδίωξης του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να αναδείξει τον ρόλο της Τουρκίας στην περιοχή. Καταγράφηκαν η υποδοχή του Τραμπ, οι υποσχέσεις για άρση κυρώσεων που επιβλήθηκαν λόγω των ρωσικών S-400 (βάσει του νόμου CAATSA) και οι επιφυλακτικές δηλώσεις του Τραμπ σχετικά με την ενδεχόμενη επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35. Ο Αμερικανός Πρόεδρος ανέφερε ότι δεν έχει λάβει οριστική απόφαση, αλλά χαρακτήρισε τον Τούρκο ομόλογό του ως «καλό σύμμαχο». Η ελληνική πλευρά αξιολογεί το θέμα των F-35 διακριτά από την πιθανή επίλυση του ζητήματος των κυρώσεων, καθώς απαιτείται ειδική διαδικασία έγκρισης από το Πολιτική Κογκρέσο.
Οι προβληματισμοί της Αθήνας ενισχύθηκαν περαιτέρω από τις διεργασίες και τις εξελίξεις στο περιθώριο της Συνόδου. Η ελληνική πλευρά παρατηρεί την προσέγγιση ισχυρών ευρωπαϊκών κρατών προς την Τουρκία, καθώς η Άγκυρα προβάλλει τη γεωγραφική της θέση και την αμυντική της βιομηχανία, με στόχο τη συμμετοχή της στη διαμόρφωση της περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφαλείας. Η εκ νέου αναφορά του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο *casus belli*, λίγες ώρες μετά τη συνάντηση Τραμπ-Ερντογάν, ερμηνεύεται ως μήνυμα προς τους νατοϊκούς συμμάχους και τους εταίρους στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Προσερχόμενος στη Σύνοδο, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε ότι είναι αναγκαίο να ληφθούν υπόψη οι ευαισθησίες όλων των μελών του ΝΑΤΟ, καθώς η Ελλάδα αντιμετωπίζει *casus belli* από την Τουρκία σε περίπτωση άσκησης του δικαιώματος επέκτασης των χωρικών της υδάτων. Κατά την αναχώρησή του, ο κ. Μητσοτάκης χαρακτήρισε το *casus belli* ως «ιστορική ανορθογραφία», η οποία δεν συνάδει ούτε με τη Διακήρυξη των Αθηνών ούτε με το επιδιωκόμενο κλίμα συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών. Εκτίμησε επίσης ότι οι Ευρωπαίοι κατανοούν πως μια απειλή πολέμου «από το 1995» δεν συνάδει με το πνεύμα της Συμμαχίας.
Απαντώντας σε συνέντευξη Τύπου, ο Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν σχολίασε ότι «σχεδόν κανένας Τούρκος δεν γνωρίζει τι είναι» το *casus belli*, προτρέποντας να μην απασχολούνται οι λαοί με τέτοια ζητήματα.
Σχετικά με τους εξοπλισμούς, ο κ. Μητσοτάκης έστειλε ένα διπλό μήνυμα. Δήλωσε ότι δεν είναι αρμοδιότητά του να υποδείξει στις Ηνωμένες Πολιτείες τι θα πωλήσουν και πού, αλλά ταυτόχρονα υπογράμμισε ότι η Ελλάδα «δεν δέχεται υποδείξεις» και οφείλει να διατηρεί ισχυρή αποτρεπτική ικανότητα, αναφερόμενος στο εγκεκριμένο πρόγραμμα ύψους 28 δισ. ευρώ. Πρόσθεσε δε ότι υπάρχουν «σημαντικά νομικά εμπόδια αυτή τη στιγμή» για την προμήθεια των F-35 από την Τουρκία.
Σε απάντηση, ο Πρόεδρος Ερντογάν εξέφρασε την άποψη ότι ο κ. Μητσοτάκης δεν θα έπρεπε να προβεί σε τέτοιες παρατηρήσεις, δηλώνοντας: «Ερωτήσαμε ποτέ για τον αμυντικό εξοπλισμό που έχει προμηθευτεί η Ελλάδα; Είναι ελεύθεροι να αγοράζουν και να πωλούν όπως θέλουν. Εμείς ήδη παράγουμε αυτά τα συστήματα οι ίδιοι». Αναφορικά με τις θαλάσσιες ζώνες, ο Έλληνας Πρωθυπουργός υπογράμμισε την ανάγκη επίλυσης του προβλήματος με βάση το Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, ενώ ο Τούρκος Πρόεδρος ανέφερε τη συμφωνία για επίλυση των προβλημάτων του Αιγαίου σε επίπεδο ηγετών. Για το ζήτημα των F-35, η Αθήνα θεωρεί ότι προστατεύεται από την αντίθεση που έχει εκφραστεί τόσο από 18 Δημοκρατικούς του Κογκρέσου λίγο πριν τη Σύνοδο, όσο και από το Ισραήλ, με τον Πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να αντιτίθεται δημόσια, κατηγορώντας την Τουρκία για την κατάληψη μέρους της Κύπρου, τις απειλές κατά της Ελλάδας και την επιδίωξη καταστροφής της χώρας του.
Εν τω μεταξύ, εν μέσω των σεναρίων για την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, ο Υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, ο οποίος σχεδίαζε συνάντηση με τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, ακύρωσε την επίσκεψη. Ο κ. Νετανιάχου υποβάθμισε την ακύρωση, δηλώνοντας ότι «ίσως σημαίνει κάτι άλλο» και εκτιμώντας ότι ο Αμερικανός αξιωματούχος εκλήθη να επιστρέψει στον Λευκό Οίκο. Παράλληλα με τις συζητήσεις Μητσοτάκη και Ερντογάν στην Άγκυρα, στην Αθήνα σημειώθηκε λεκτική αντιπαράθεση για το Κυπριακό μεταξύ του πρώην Τούρκου Πρωθυπουργού Αχμέτ Νταβούτογλου και του Υφυπουργού Εξωτερικών Τάσου Χατζηβασιλείου. Ο κ. Χατζηβασιλείου αντέδρασε στις δηλώσεις του Νταβούτογλου περί «δίκαιης παρουσίας» της Τουρκίας στην Κύπρο, χαρακτηρίζοντάς την «παράνομη εισβολή» και καλώντας τον σε αποδοχή της πραγματικότητας.
