Το ερώτημα γιατί δεν έχει ανοίξει ξανά το Στενά του Ορμούζ μετά την πρόσφατη ένταση με το Ιράν συνδέεται άμεσα με μια σκληρή στρατιωτική πραγματικότητα: η εκκαθάριση ναρκοπεδίων σε θαλάσσια περάσματα, όταν οι ακτές ελέγχονται από τον αντίπαλο, είναι εξαιρετικά δύσκολη και συνεπάγεται βαριές απώλειες. Όπως εκτιμάται, οι ΗΠΑ δεν είναι διατεθειμένες να αναλάβουν αυτό το κόστος.
σχετικά άρθρα
Η διαφορά ανάμεσα σε αεροπορικά πλήγματα και πραγματική ναυτική σύγκρουση είναι καθοριστική. Είναι άλλο να πλήττεις έναν λιγότερο τεχνολογικά προηγμένο αντίπαλο από αέρος και άλλο να επιχειρείς σε περιβάλλον όπου ο αντίπαλος έχει προετοιμαστεί επί δεκαετίες για ασύμμετρο πόλεμο, με μέσα όπως οι θαλάσσιες νάρκες.
Για να γίνει κατανοητό το ρίσκο, οι αναλυτές συχνά επιστρέφουν σε ένα ιστορικό παράδειγμα, εξηγεί ο Independent: την αποτυχημένη προσπάθεια των Συμμάχων να ανοίξουν τα Δαρδανέλια το 1915, κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Το μάθημα των Δαρδανελίων
Τον Μάρτιο του 1915, οι Βρετανοί και οι Γάλλοι επιχείρησαν να διασπάσουν τα Δαρδανέλια, ένα κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα που συνέδεε τη Μεσόγειο με τη Μαύρη Θάλασσα και οδηγούσε στην Κωνσταντινούπολη. Οι Οθωμανοί είχαν τον έλεγχο των ακτών και είχαν τοποθετήσει ναρκοπέδια για να εμποδίσουν την πρόσβαση.
Οι Σύμμαχοι αποφάσισαν να ανοίξουν το πέρασμα με τη βία, συγκεντρώνοντας μια ισχυρή ναυτική δύναμη: 14 μεγάλα πολεμικά πλοία, συνοδευόμενα από μικρότερα σκάφη και ναρκαλιευτικά.
Το σχέδιο προέβλεπε ότι τα βαριά πλοία θα βομβάρδιζαν τις οχυρώσεις από απόσταση και, αφού εξουδετερώνονταν, τα ναρκαλιευτικά θα καθάριζαν τα ναρκοπέδια, ανοίγοντας ασφαλή διάδρομο για την προώθηση του στόλου.
Η επιχείρηση ξεκίνησε στις 18 Μαρτίου 1915 και αρχικά φάνηκε να εξελίσσεται θετικά. Τα πρώτα πλοία άνοιξαν πυρ στις 11:00 το πρωί και μέχρι τις 12:20 τα γαλλικά πλοία είχαν προωθηθεί σε πιο προωθημένες θέσεις. Λίγο πριν τις 14:00, τα πυρά από τις ακτές είχαν μειωθεί σημαντικά και θεωρήθηκε ότι το πέρασμα ήταν αρκετά ασφαλές ώστε να ξεκινήσει η επόμενη φάση.
Η κατάρρευση μέσα σε λίγες ώρες
Μέσα σε μόλις 15 λεπτά, η εικόνα άλλαξε δραματικά. Το γαλλικό πλοίο Bouvet χτύπησε νάρκη και βυθίστηκε σε λίγα λεπτά, με μόλις 75 επιζώντες από πλήρωμα 718 ανδρών.
Η επιχείρηση συνεχίστηκε, αλλά τα πλήγματα διαδέχονταν το ένα το άλλο. Το βρετανικό Irresistible προσέκρουσε επίσης σε νάρκη, υπέστη σοβαρές ζημιές και τελικά εγκαταλείφθηκε. Λίγο αργότερα, το Inflexible χτυπήθηκε και υπέστη τεράστια ζημιά κάτω από την ίσαλο γραμμή, αναγκάζοντας το πλήρωμα να το προσαράξει για να μην βυθιστεί.
Παρά τις απώλειες, η επιχείρηση δεν σταμάτησε άμεσα. Όμως, λίγο πριν τις 18:00, ο Βρετανός ναύαρχος Τζον ντε Ρόμπεκ διαπίστωσε ότι τα νερά που θεωρούνταν «καθαρά» ήταν στην πραγματικότητα γεμάτα νάρκες. Διέταξε γενική υποχώρηση.
Λίγα λεπτά μετά, ακόμη ένα πλοίο, το Ocean, προσέκρουσε σε νάρκη και εγκαταλείφθηκε, ενώ αργότερα βυθίστηκε. Συνολικά, μέσα σε λίγες ώρες, τρία μεγάλα πολεμικά πλοία είχαν βυθιστεί και ένα είχε τεθεί εκτός μάχης.
Η αποτυχία αυτή έβαλε τέλος στην προσπάθεια διάνοιξης των Δαρδανελίων αποκλειστικά με ναυτικά μέσα. Οι Σύμμαχοι στράφηκαν στη χερσαία επιχείρηση, η οποία επίσης απέτυχε.
Το δίδαγμα για το Στενό του Ορμούζ
Το βασικό συμπέρασμα από τα Δαρδανέλια είναι ότι ένας αντίπαλος με περιορισμένες δυνατότητες μπορεί να αντιμετωπίσει ισχυρότερες ναυτικές δυνάμεις, αξιοποιώντας ασύμμετρα μέσα όπως οι νάρκες και τον έλεγχο της ακτογραμμής.
Αυτό ακριβώς είναι το σενάριο που αντιμετωπίζουν σήμερα οι ΗΠΑ στο Στενό του Ορμούζ. Το Ιράν έχει επενδύσει για χρόνια σε τέτοιου είδους τακτικές, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη οποιαδήποτε προσπάθεια επιβολής ελέγχου με τη βία.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ιστορία του 1915 λειτουργεί ως προειδοποίηση: ακόμη και οι ισχυρότερες ναυτικές δυνάμεις μπορούν να υποστούν βαριές απώλειες μέσα σε λίγες ώρες, όταν επιχειρούν σε ναρκοθετημένα νερά υπό τον έλεγχο του αντιπάλου.
