Οι δορυφόροι διαψεύδουν και τις δύο πλευρές: τι δείχνουν οι εικόνες για τις ζημιές στις αμερικανικές βάσεις

Κινέζοι ερευνητές δημοσίευσαν ανάλυση δορυφορικών εικόνων για τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν. Εξέτασαν τις ζημιές σε αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις της Μέσης Ανατολής. Δηλαδή, μέτρησαν με τηλεπισκόπηση αυτό που καμία πλευρά δεν παραδέχεται πλήρως. Μάλιστα, κατέληξαν ότι η καταστροφή ξεπερνά τις αμερικανικές περιγραφές. Ωστόσο, θεωρούν υπερβολικούς και τους ιρανικούς ισχυρισμούς για μαζικά πλήγματα. Έτσι, ο δορυφόρος γίνεται ο πιο άβολος μάρτυρας αυτού του πολέμου.

σχετικά άρθρα

Πλήρωσε 8,2 δισ., παρέλαβε δύο αεροσκάφη: η Ταϊβάν, οι καθυστερήσεις των F-16 και το μάθημα για όσους περιμένουν αμερικανικά όπλα

Τρεις θάλασσες, ένα «κλουβί»: η αμερικανική στρατηγική που πιέζει την Κίνα — και το κόστος του πολέμου στο Ιράν

Ο πόλεμος που τύφλωσε τους επιθεωρητές: γιατί κανείς δεν ξέρει πια πού είναι το ιρανικό ουράνιο

Τι λέει η μελέτη

Ας δούμε πρώτα το περιεχόμενο της δημοσίευσης. Η μορφή της έχει σημασία. Πρώτον, ερευνητές της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών υπογράφουν επιστολή σε επιστημονικό περιοδικό με κριτές. Δεύτερον, χρησιμοποίησαν τεχνικές τηλεπισκόπησης και επεξεργασίας εικόνας. Μάλιστα, εντόπισαν μοτίβα ζημιών σε σταθερές εγκαταστάσεις στο εξωτερικό. Επιπλέον, κατέγραψαν επιχειρησιακές αδυναμίες και στις δύο πλευρές. Ωστόσο, η ανάλυση αφορά ορατά αποτυπώματα, όχι εσωτερικές βλάβες. Γι’ αυτό τα συμπεράσματα παραμένουν εκτιμήσεις, όχι απόλυτες μετρήσεις.

Το διπλό συμπέρασμα

Και εδώ βρίσκεται η αξία του κειμένου. Χτυπά και τις δύο αφηγήσεις. Καταρχάς, οι ερευνητές γράφουν ότι η κλίμακα καταστροφής ξεπερνά τους χαρακτηρισμούς περί «ελάχιστων ζημιών». Έπειτα, αμφισβητούν και την εικόνα της «επιτυχημένης άμυνας» που προβάλλουν οι αμερικανικές ενημερώσεις. Μάλιστα, στην ίδια πρόταση σημειώνουν και το αντίθετο. Επιπλέον, θεωρούν ότι οι ιρανικοί ισχυρισμοί για «μαζικά πλήγματα» πάσχουν από υπερβολή. Ωστόσο, κανένας εμπόλεμος δεν δημοσιεύει ποτέ τον πραγματικό απολογισμό. Γι’ αυτό η αλήθεια συνήθως κατοικεί ανάμεσα στα δύο ανακοινωθέντα.

Η επιβεβαίωση από τη Δύση

Το εύρημα, πάντως, δεν στέκεται μόνο του. Δυτικές αναλύσεις είχαν προηγηθεί. Πρώτον, μεγάλα αμερικανικά μέσα ανέλυσαν εμπορικές δορυφορικές εικόνες από τα ίδια σημεία. Δεύτερον, κατέγραψαν ζημιές σε πάνω από διακόσια κτίρια και συστήματα. Μάλιστα, τα πλήγματα άγγιξαν περίπου δεκαέξι εγκαταστάσεις σε οκτώ χώρες. Επιπλέον, ανεξάρτητες ομάδες ανοιχτών πηγών ανέδειξαν τις ζημιές στην Ιορδανία. Ωστόσο, οι αρχικές επίσημες εκτιμήσεις μιλούσαν για πολύ μικρότερη έκταση. Γι’ αυτό η κινεζική μελέτη ενισχύει μια εικόνα που υπήρχε ήδη.

Ο μάρτυρας που δεν είναι ουδέτερος

Δίκαιο είναι, όμως, να δούμε και ποιος μιλά. Η ταυτότητα του αναλυτή μετρά. Καταρχήν, η Κινεζική Ακαδημία Επιστημών αποτελεί κρατικό ερευνητικό ίδρυμα. Ακολούθως, το Πεκίνο διατηρεί σαφές συμφέρον να αναδεικνύει την αμερικανική τρωτότητα. Πράγματι, μια αδύναμη αμερικανική περίμετρος ενισχύει το κινεζικό αφήγημα στον Ειρηνικό. Ειδικότερα, το ίδιο επιχείρημα κυκλοφορεί ήδη σε κινεζικά αναλυτικά κείμενα. Παρ’ όλα αυτά, η μεθοδολογία παραμένει ελέγξιμη και τα δεδομένα δημόσια. Έτσι, κρατάμε το εύρημα, χωρίς να αγνοούμε τη σκοπιά του.

Ο δορυφόρος ως όπλο

Η υπόθεση αποκτά και μια δεύτερη, σκοτεινότερη διάσταση. Αφορά τον ρόλο της τεχνολογίας. Πρώτον, η Ουάσιγκτον επέβαλε την άνοιξη κυρώσεις σε κινεζικές δορυφορικές εταιρείες. Δεύτερον, τις κατηγόρησε ότι παρείχαν εικόνες χρήσιμες για ιρανική στόχευση. Μάλιστα, παρόμοιες κατηγορίες είχαν διατυπωθεί παλαιότερα και για την Ουκρανία. Επιπλέον, το Πεκίνο απορρίπτει κατηγορηματικά κάθε τέτοιο ρόλο. Ωστόσο, καμία δημοσιευμένη απόδειξη δεν τεκμηριώνει άμεση ιρανική εξάρτηση από αυτά τα δεδομένα. Γι’ αυτό μιλάμε για σοβαρές κατηγορίες, όχι για αποδεδειγμένα γεγονότα.

Η διπλή φύση της εικόνας

Το παράδοξο, όμως, παραμένει διδακτικό. Το ίδιο εργαλείο υπηρετεί δύο σκοπούς. Καταρχάς, οι δορυφορικές εικόνες φωτίζουν όσα οι κυβερνήσεις αποκρύπτουν. Έπειτα, δίνουν στους πολίτες μέτρο σύγκρισης απέναντι στα ανακοινωθέντα. Μάλιστα, οι ίδιες εικόνες προσφέρουν και επιχειρησιακή πληροφορία σε στρατούς. Επιπλέον, η εμπορική διάθεσή τους έχει καταργήσει το παλιό κρατικό μονοπώλιο. Ωστόσο, η διαφάνεια και η στόχευση ταξιδεύουν πλέον στο ίδιο αρχείο. Γι’ αυτό ο δορυφόρος λειτουργεί ταυτόχρονα ως μάρτυρας και ως όπλο.

Το τέλος της ασφαλούς βάσης

Πέρα από την πολεμική προπαγάνδα, υπάρχει ένα δογματικό συμπέρασμα. Και αφορά κάθε στρατό. Πρώτον, οι σταθερές βάσεις στο εξωτερικό αποδείχθηκαν ευάλωτες σε μαζικά πλήγματα. Δεύτερον, η λογική του κορεσμού με φθηνά μέσα εξαντλεί τις άμυνες. Μάλιστα, τα ακριβά συστήματα αναχαίτισης δεν επαρκούν απέναντι σε πολλούς στόχους. Επιπλέον, οι νεότερες, λιγότερο θωρακισμένες υποδομές υπέστησαν τις μεγαλύτερες ζημιές. Ωστόσο, τα αντίμετρα είναι γνωστά: διασπορά, θωράκιση, παραλλαγή, εφεδρείες. Γι’ αυτό η συζήτηση για την επιβιωσιμότητα ξαναγράφεται από την αρχή.

Ο ελληνικός και ευρωπαϊκός καθρέφτης

Και τώρα η οπτική που αφορά άμεσα εμάς. Το δίδαγμα δεν μένει στη Μέση Ανατολή. Πρώτον, η Ευρώπη και η Ελλάδα φιλοξενούν σημαντικές σταθερές υποδομές. Δεύτερον, οι ίδιες αρχές επιβιωσιμότητας ισχύουν για κάθε βάση και ραντάρ. Μάλιστα, το μάθημα ταυτίζεται με όσα διδάσκει ο πόλεμος στην Ουκρανία. Επιπλέον, η προστασία των αισθητήρων κρίνει τη συνέχεια κάθε αμυντικού σχεδίου. Ωστόσο, η θωράκιση απαιτεί επενδύσεις που κανείς δεν προτιμά σε καιρό ειρήνης. Γι’ αυτό η ευρωπαϊκή αμυντική συζήτηση οφείλει να το προσέξει.

Το ευρωπαϊκό βλέμμα από ψηλά

Υπάρχει, τέλος, και μια διάσταση αυτονομίας. Αφορά την ίδια την πληροφορία. Καταρχήν, οι δορυφορικές εικόνες αποτελούν πλέον στρατηγικό αγαθό. Ακολούθως, όποιος τις ελέγχει καθορίζει και την αφήγηση των γεγονότων. Μάλιστα, η Ευρώπη διαθέτει δικά της προγράμματα παρατήρησης της Γης. Επιπλέον, αναπτύσσει και δικό της δορυφορικό σύστημα επικοινωνιών. Ωστόσο, η εξάρτηση από ξένους παρόχους παραμένει μεγάλη σε κρίσιμους τομείς. Γι’ αυτο η αυτονομία στο διάστημα αγγίζει και την αξιοπιστία της πληροφόρησης.

Το συμπέρασμα

Στο τέλος μένει μια εικόνα με διπλή χρησιμότητα. Ένα επιστημονικό κείμενο, δύο ενοχλημένες πρωτεύουσες. Πρώτον, η ανάλυση δείχνει ότι καμία πλευρά δεν λέει ολόκληρη την ιστορία. Ωστόσο, ούτε ο αναλυτής στέκεται έξω από τη γεωπολιτική. Μάλιστα, το πιο σταθερό συμπέρασμα αφορά την τρωτότητα των σταθερών βάσεων. Γι’ αυτο η αξία της μελέτης βρίσκεται στο δόγμα, όχι στην εντύπωση. Τελικά, σε έναν πόλεμο ανακοινωθέντων, η πιο χρήσιμη πηγή κοιτάζει από ψηλά — αλλά ποτέ χωρίς σκοπιά.