Ο πόλεμος που τύφλωσε τους επιθεωρητές: γιατί κανείς δεν ξέρει πια πού είναι το ιρανικό ουράνιο
Ο ΟΗΕ ζητά συνομιλίες «καλή τη πίστει» για το πυρηνικό του Ιράν. Όμως τα χτυπήματα που υποτίθεται ότι θα σταματούσαν το πρόγραμμα το έκαναν, αντ' αυτού, αόρατο.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ σε συνεδρίαση· ο Οργανισμός ζητά νέες συνομιλίες για το πυρηνικό του Ιράν.
Ο ΟΗΕ καλεί Ιράν και ΗΠΑ σε νέο γύρο πυρηνικών συνομιλιών. Ζητά συνεργασία «καλή τη πίστει» για μια διαρκή λύση. Δηλαδή, μέσα από το πλαίσιο του ψηφίσματος 2231. Ωστόσο, η διεθνής επιτήρηση βρίσκεται σε βαθιά κρίση. Μάλιστα, η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας έχασε την εικόνα του προγράμματος. Έτσι, η διπλωματία επιστρέφει σε ένα εντελώς αδιαφανές τοπίο.
σχετικά άρθρα
Τι ζήτησε ο ΟΗΕ
Ας δούμε πρώτα το μήνυμα του Οργανισμού. Η έκκληση ήρθε από την κορυφή. Συγκεκριμένα, η αναπληρώτρια γενική γραμματέας Ρόζμαρι ΝτιΚάρλο μετέφερε μήνυμα του Γκουτέρες. Ζήτησε από όλες τις πλευρές εποικοδομητική συνεργασία. Μάλιστα, χαρακτήρισε ένα πλαίσιο διαπραγματεύσεων «κρίσιμο βήμα» προς την ειρήνη. Επιπλέον, τόνισε ότι η διπλωματία παραμένει η μόνη βιώσιμη οδός. Ωστόσο, η ίδια η ενημέρωση αποκάλυψε ένα σοβαρό κενό.
Η γνώση που χάθηκε
Και εδώ βρίσκεται το πιο ανησυχητικό εύρημα. Οι επιθεωρητές έχασαν την επαφή με το πρόγραμμα. Πρώτον, μετά τα χτυπήματα της 28ης Φεβρουαρίου, η ΔΟΑΕ έχασε τη «συνέχεια της γνώσης». Δηλαδή, σε όλες τις δηλωμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις, εκτός από αυτήν του Μπουσέρ. Μάλιστα, η ίδια η Υπηρεσία εκτίμησε ότι η γνώση αυτή δεν αποκαθίσταται. Επιπλέον, η απώλεια αφορά και το απόθεμα εμπλουτισμένου υλικού. Ωστόσο, το πιο κρίσιμο ερώτημα μένει αναπάντητο.
Το ουράνιο που αγνοείται
Το ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου είναι το πιο επικίνδυνο. Κανείς δεν γνωρίζει πλέον πού βρίσκεται. Πρώτον, η ΔΟΑΕ δεν μπορεί να επαληθεύσει το μέγεθος του αποθέματος. Δεύτερον, αγνοεί την τοποθεσία του και τη σύνθεσή του. Μάλιστα, το Ιράν είναι το μόνο μη πυρηνικό κράτος που παράγει ουράνιο 60%. Επιπλέον, δεν έχει δώσει καμία ενημέρωση για τα αποθέματά του. Ωστόσο, χωρίς επιτόπιους ελέγχους, η αβεβαιότητα μεγαλώνει διαρκώς.
Το τραγικό παράδοξο
Και εδώ αναδεικνύεται η βαθύτερη ειρωνεία. Ο πόλεμος πέτυχε το αντίθετο από τον στόχο του. Πρώτον, τα χτυπήματα υποτίθεται ότι θα ανέκοπταν το πρόγραμμα. Αντίθετα, το έκαναν αόρατο στη διεθνή κοινότητα. Μάλιστα, πριν τις επιθέσεις οι επιθεωρητές είχαν πρόσβαση και εικόνα. Επιπλέον, τώρα λειτουργούν στα τυφλά. Ωστόσο, ένα πρόγραμμα που δεν βλέπεις είναι πιο επικίνδυνο. Γι’ αυτό η βία υπονόμευσε την ίδια τη διαφάνεια.
Ένα Συμβούλιο διχασμένο
Η διάσπαση φάνηκε ήδη πριν αρχίσει η συζήτηση. Τα μέλη διαφώνησαν για το ίδιο το νόημα της συνεδρίασης. Πρώτον, χρειάστηκε ψηφοφορία για να πραγματοποιηθεί καν. Δεύτερον, η Κίνα και η Ρωσία ψήφισαν εναντίον. Μάλιστα, δύο ακόμη χώρες απείχαν. Επιπλέον, η αντιπαράθεση αφορούσε αν το ψήφισμα 2231 ισχύει ακόμη. Ωστόσο, η διαφωνία αυτή δεν είναι απλώς διαδικαστική. Γι’ αυτό αποκαλύπτει βαθιά ρήγματα στο ίδιο το Συμβούλιο.
Ποιος ρίχνει το φταίξιμο σε ποιον
Οι θέσεις των μεγάλων δυνάμεων αποκλίνουν ριζικά. Κάθε πλευρά κατηγορεί την άλλη. Η Ρωσία υποστηρίζει ότι η Δύση φορτώνει άδικα τις ευθύνες στην Τεχεράνη. Κατ’ αυτήν, το πραγματικό πλήγμα ήταν η αποχώρηση των ΗΠΑ το 2018. Παράλληλα, η Κίνα καταγγέλλει επιθέσεις σε εγκαταστάσεις υπό επιτήρηση. Αντίθετα, οι ΗΠΑ επιμένουν σε μηδενικό εμπλουτισμό εντός Ιράν. Ωστόσο, το Ιράν δηλώνει ότι ποτέ δεν ξεκίνησε τον πόλεμο. Γι’ αυτό κάθε αφήγημα βρίσκει το δικό του κοινό.
Η ευρωπαϊκή σκακιέρα
Σε αυτό το ζήτημα, η Ευρώπη βρίσκεται στο τραπέζι. Ο ρόλος της είναι κεντρικός, όχι περιθωριακός. Πρώτον, Γαλλία, Γερμανία και Βρετανία ενεργοποίησαν τον μηχανισμό επαναφοράς κυρώσεων. Δηλαδή, το λεγόμενο «snapback», πέρσι το φθινόπωρο. Μάλιστα, η ΕΕ υπήρξε ιστορικά ο διαμεσολαβητής της πυρηνικής συμφωνίας. Επιπλέον, Κίνα, Ρωσία και Ιράν θεωρούν την κίνηση παράνομη. Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι επιμένουν στη νομιμότητά της. Γι’ αυτό η ήπειρος παραμένει βασικός παίκτης.
Η προθεσμία που πλησιάζει
Ο χρόνος, όμως, δεν είναι σύμμαχος κανενός. Μια κρίσιμη ημερομηνία πλησιάζει. Πρώτον, σε λίγους μήνες το Συμβούλιο παύει να ασχολείται με το θέμα βάσει του 2231. Δηλαδή, το βασικό νομικό πλαίσιο εκπνέει. Μάλιστα, το Μνημόνιο της Ισλαμαμπάντ προσφέρει μια βάση συνέχειας. Επιπλέον, προβλέπει ανάμειξη του υλικού υπό διεθνή επίβλεψη. Ωστόσο, χωρίς νέα συμφωνία, το κενό διευρύνεται. Γι’ αυτό η πίεση για διάλογο εντείνεται.
Το ελληνικό και ευρωπαϊκό διακύβευμα
Και τώρα η δική μας οπτική. Το ζήτημα αφορά άμεσα την ασφάλεια της περιοχής. Πρώτον, ένα αδιαφανές πυρηνικό πρόγραμμα βρίσκεται κοντά στην Αν. Μεσόγειο. Δεύτερον, η αβεβαιότητα τροφοδοτεί την ένταση σε μια ήδη φλεγόμενη περιοχή. Μάλιστα, η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας συνδέεται άμεσα με το ίδιο μέτωπο. Επιπλέον, η Ελλάδα εξαρτάται από τη σταθερότητα των θαλάσσιων δρόμων. Ωστόσο, εδώ η ευρωπαϊκή φωνή μετρά πραγματικά. Γι’ αυτό η Αθήνα έχει συμφέρον σε μια διπλωματική έκβαση.
Το συμπέρασμα
Στο τέλος μένει μια εικόνα που ανησυχεί. Ο πόλεμος δεν εξάλειψε το πυρηνικό ζήτημα, το έκρυψε. Πρώτον, οι επιθεωρητές έμειναν χωρίς πρόσβαση και χωρίς δεδομένα. Ωστόσο, το ουράνιο δεν εξαφανίστηκε, απλώς χάθηκε από τα ραντάρ. Μάλιστα, το Συμβούλιο Ασφαλείας παραμένει βαθιά διχασμένο. Γι’ αυτό η διπλωματία μοιάζει η μόνη διέξοδος. Τελικά, στην πυρηνική διάσταση, η άγνοια είναι πιο επικίνδυνη από κάθε απειλή.
