Το Πεντάγωνο και το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας υποτίμησαν σημαντικά την προθυμία του Ιράν να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ ως απάντηση σε αμερικανικά στρατιωτικά πλήγματα, κατά τον σχεδιασμό της συνεχιζόμενης επιχείρησης, σύμφωνα με πολλαπλές πηγές που γνωρίζουν το θέμα. Αυτό σημειώνει ανάλυση του CNN που επικαλείται Αμερικανούς αξιωματούχους.
σχετικά άρθρα
Η ομάδα εθνικής ασφάλειας του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ δεν έλαβε πλήρως υπόψη τις πιθανές συνέπειες ενός σεναρίου που ορισμένοι αξιωματούχοι έχουν χαρακτηρίσει ως το χειρότερο δυνατό και το οποίο αντιμετωπίζει τώρα η κυβέρνηση, ανέφεραν οι πηγές.
Παρόλο που βασικοί αξιωματούχοι από τα υπουργεία Ενέργειας και Οικονομικών ήταν παρόντες σε ορισμένες από τις επίσημες συσκέψεις σχεδιασμού της επιχείρησης πριν αυτή ξεκινήσει, οι πηγές ανέφεραν ότι οι αναλύσεις και οι προβλέψεις των υπηρεσιών –που σε προηγούμενες κυβερνήσεις αποτελούσαν βασικά στοιχεία της διαδικασίας λήψης αποφάσεων– είχαν δευτερεύουσα σημασία.
Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ και ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ ήταν σημαντικοί παράγοντες σε όλη τη διάρκεια του σχεδιασμού και της εκτέλεσης της σύγκρουσης, αναγνώρισαν οι πηγές. Ωστόσο, η προτίμηση του Τραμπ να βασίζεται σε έναν στενό κύκλο κοντινών συμβούλων για τις αποφάσεις εθνικής ασφάλειας είχε ως αποτέλεσμα να παραμεριστεί η διαυπηρεσιακή συζήτηση σχετικά με τις πιθανές οικονομικές συνέπειες εάν το Ιράν απαντούσε στα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα κλείνοντας τα στενά.
Τώρα, ενδέχεται να περάσουν εβδομάδες μέχρι να αποδώσουν οι προσπάθειες της κυβέρνησης να μετριάσει τις ολοένα εντονότερες οικονομικές συνέπειες, δήλωσαν αξιωματούχοι την Πέμπτη. Σε αυτές περιλαμβάνονται και συνοδείες πετρελαιοφόρων από το ναυτικό μέσα από τα στενά – μια επιχείρηση υψηλού κινδύνου που το Πεντάγωνο θεωρεί προς το παρόν υπερβολικά επικίνδυνη για να πραγματοποιηθεί. Ο πρόεδρος, στο μεταξύ, συνέχισε να υποβαθμίζει την αναταραχή στις αγορές ενέργειας.
Η πραγματικότητα στα στενά έχει αφήσει διπλωματικούς συνομιλητές, πρώην Αμερικανούς αξιωματούχους σε θέματα οικονομίας και ενέργειας και στελέχη της βιομηχανίας που μίλησαν στο CNN σε κατάσταση σύγχυσης και δυσπιστίας.
«Ο σχεδιασμός για την αποτροπή ακριβώς αυτού του σεναρίου — όσο απίθανο κι αν φαινόταν για χρόνια — αποτελεί θεμελιώδη αρχή της αμερικανικής πολιτικής εθνικής ασφάλειας εδώ και δεκαετίες», δήλωσε ένας πρώην αξιωματούχος των ΗΠΑ που υπηρέτησε σε κυβερνήσεις τόσο Ρεπουμπλικανών όσο και Δημοκρατικών. «Είμαι άφωνος».
Στελέχη της ναυτιλιακής βιομηχανίας έχουν ζητήσει επανειλημμένα από το αμερικανικό ναυτικό στρατιωτική συνοδεία, αλλά όλα τα αιτήματα έχουν απορριφθεί. Σε τακτικές ενημερώσεις προς εκπροσώπους της βιομηχανίας στην περιοχή, Αμερικανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα καταστήσει σαφές ότι δεν έχουν λάβει εντολή να ξεκινήσουν οποιαδήποτε επιχείρηση συνοδείας και ότι οι κίνδυνοι για αμερικανικά μέσα παραμένουν εξαιρετικά υψηλοί, σύμφωνα με δύο στελέχη που γνωρίζουν την κατάσταση.
Ο Μπέσεντ δήλωσε στο Sky News την Πέμπτη ότι οι συνοδείες θα ξεκινήσουν «μόλις αυτό καταστεί στρατιωτικά δυνατό».
«Αυτό ήταν πάντα μέρος του σχεδιασμού μας — ότι υπάρχει πιθανότητα το αμερικανικό ναυτικό ή ίσως ένας διεθνής συνασπισμός να συνοδεύει πετρελαιοφόρα μέσα από τα στενά», είπε.
Ωστόσο, η πορεία μέχρι αυτό το σημείο φαίνεται να αποτελεί περίπλοκη σύγκλιση γεωπολιτικών υποθέσεων, προβλέψεων για τις ενεργειακές αγορές και στρατηγικών προτεραιοτήτων.
Υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ παραδέχθηκαν σε νομοθέτες σε πρόσφατες κεκλεισμένων των θυρών ενημερώσεις ότι δεν είχαν σχεδιάσει το ενδεχόμενο το Ιράν να κλείσει τα στενά ως απάντηση στα πλήγματα, σύμφωνα με τρεις πηγές που γνωρίζουν τη συνεδρίαση.
Ο λόγος, σύμφωνα με πολλές πηγές, ήταν ότι αξιωματούχοι της κυβέρνησης πίστευαν πως το κλείσιμο των στενών θα έβλαπτε περισσότερο το Ιράν παρά τις ΗΠΑ — μια άποψη που ενισχύθηκε από προηγούμενες απειλές του Ιράν που τελικά δεν υλοποιήθηκαν μετά από αμερικανικά πλήγματα σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις το περασμένο καλοκαίρι.
Ο Λευκός Οίκος υπερασπίστηκε τον σχεδιασμό της κυβέρνησης σε ανακοίνωση την Πέμπτη.
«Μέσω μιας λεπτομερούς διαδικασίας σχεδιασμού, ολόκληρη η κυβέρνηση ήταν και είναι προετοιμασμένη για οποιαδήποτε ενέργεια από το τρομοκρατικό καθεστώς του Ιράν», δήλωσε η εκπρόσωπος Άνα Κέλι, τονίζοντας παράλληλα την επιτυχία του αμερικανικού στρατού.
«Ο πρόεδρος Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε διαταραχή στην ενέργεια είναι προσωρινή και θα οδηγήσει σε τεράστιο όφελος για τη χώρα μας και την παγκόσμια οικονομία μακροπρόθεσμα», πρόσθεσε.
Το CNN επικοινώνησε με το Πεντάγωνο για σχόλιο.
Πολλοί νυν και πρώην αξιωματούχοι των ΗΠΑ δήλωσαν στο CNN ότι τα σχέδια για στρατιωτική δράση κατά του Ιράν συνήθως λαμβάνουν υπόψη το ενδεχόμενο το Ιράν να κλείσει τον θαλάσσιο διάδρομο. Ο αμερικανικός στρατός διατηρεί εδώ και χρόνια σχέδια για την αντιμετώπιση πιθανής ιρανικής στρατιωτικής δράσης σε αυτό το κρίσιμο πέρασμα.
Ωστόσο, σε μια περίοδο που τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου ήταν άφθονα, η παραγωγή πετρελαίου στις ΗΠΑ βρισκόταν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα και αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ θεωρούσαν δεδομένη μια συνεργάσιμη κυβέρνηση στη Βενεζουέλα και την πιθανότητα ταχείας αύξησης παραγωγής από έναν πρώην αντίπαλο, οι παγκόσμιοι κίνδυνοι δεν θεωρήθηκαν τόσο σημαντικοί.
Ακόμη και όταν εξετάστηκε το ενδεχόμενο διαταραχής στα στενά, η κυβέρνηση επικεντρώθηκε περισσότερο στην αισιόδοξη —αν και ακόμη θεωρητική— άποψη ότι οι αγορές θα αντιδρούσαν θετικά εάν εξαλειφόταν πλήρως η απειλή ιρανικών διαταραχών.
«Για να κερδίσεις στη ζωή πρέπει να υποστείς βραχυπρόθεσμο πόνο για μακροπρόθεσμο κέρδος, και αυτό ακριβώς κάνουμε τώρα», δήλωσε ο Ράιτ σε συνέντευξη στο NewsNation. «Πιστεύω ότι ο αμερικανικός λαός θα είναι ενθουσιασμένος με έναν ειρηνικό κόσμο στην άλλη πλευρά και πιο ασφαλείς προμήθειες ενέργειας για δεκαετίες».
Η προοπτική ναυτικών συνοδειών
Την Πέμπτη, στα πρώτα δημόσια σχόλιά του μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, δήλωσε ότι τα στενά θα παραμείνουν κλειστά ως «εργαλείο πίεσης», σύμφωνα με δήλωση που μεταδόθηκε από την ιρανική κρατική τηλεόραση.
Αυτό αφήνει τις ΗΠΑ με λίγες επιλογές.
Στελέχη του ενεργειακού τομέα έχουν μεταφέρει σε αξιωματούχους της κυβέρνησης ότι επιθυμούν γρήγορο τέλος στον πόλεμο. Προς το παρόν διστάζουν να θέσουν σε κίνδυνο τα πλοία και το προσωπικό τους περνώντας δεξαμενόπλοια από τα στενά και δεν προβλέπουν αλλαγή σε αυτή τη στάση μέχρι να μειωθεί σημαντικά η ένταση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Στρατιωτικοί αξιωματούχοι πραγματοποιούν καθημερινές τηλεδιασκέψεις και ενημερώσεις με εκπροσώπους της ενεργειακής βιομηχανίας τις τελευταίες ημέρες.
Από την αρχή της σύγκρουσης, οι ΗΠΑ έχουν ενημερώσει τις ενεργειακές εταιρείες ότι δεν είναι αρκετά ασφαλές για το ναυτικό να πραγματοποιήσει συνοδείες στα πρώτα στάδια του πολέμου.
Ένας Αμερικανός στρατιωτικός αξιωματούχος δήλωσε στο CNN ότι τα ιρανικά drones και οι πύραυλοι, καθώς και οι θαλάσσιες νάρκες, αποτελούν τη μεγαλύτερη απειλή για τα πλοία που επιχειρούν να διασχίσουν τα στενά.
Σε ασκήσεις προσομοίωσης πολέμου τα προηγούμενα χρόνια, ένας από τους μεγαλύτερους κινδύνους για τον αμερικανικό στρατό ήταν η συγκέντρωση πολλών πλοίων σε στενά περάσματα όπως το Ορμούζ, το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και η Ερυθρά Θάλασσα, όπου θα ήταν ευάλωτα σε επιθέσεις με πυραύλους και drones.
Ο Νέιτ Σουάνσον, πρώην αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ που ειδικεύεται στο Ιράν, σημείωσε ότι τη δεκαετία του 1980 υπήρχαν συνοδείες πετρελαιοφόρων στα στενά, αλλά η χρήση drones από το Ιράν σήμερα καθιστά την κατάσταση πολύ διαφορετική.
Οι στρατιωτικοί αξιωματούχοι έχουν επίσης δηλώσει ότι δεν μπορούν να διαθέσουν πλοία του ναυτικού για συνοδεία, καθώς είναι ήδη απασχολημένα σε επιθετικές επιχειρήσεις αλλού.
Ο Ράιτ δήλωσε ότι το ναυτικό δεν είναι προς το παρόν σε θέση να συνοδεύσει εμπορικά πλοία, αν και εκτίμησε ότι αυτή η δυνατότητα θα μπορούσε να υπάρξει αργότερα μέσα στον μήνα.
«Θα συμβεί σχετικά σύντομα, αλλά δεν μπορεί να συμβεί τώρα. Απλώς δεν είμαστε έτοιμοι», είπε.
Άλλες επιλογές για μείωση της πίεσης
Ο Μπέσεντ ανακοίνωσε ότι το υπουργείο Οικονομικών αίρει προσωρινά τις κυρώσεις σε ρωσικό πετρέλαιο που βρίσκεται ακινητοποιημένο στη θάλασσα.
Νωρίτερα την ίδια ημέρα, ο Λευκός Οίκος δήλωσε ότι εξετάζει την προσωρινή χαλάρωση των περιορισμών του Jones Act, του νόμου που απαιτεί τα εμπορεύματα μεταξύ αμερικανικών λιμανιών να μεταφέρονται με αμερικανικά πλοία, ώστε να περιοριστεί η άνοδος των τιμών των καυσίμων.
Η κυβέρνηση εξετάζει επίσης και άλλα μέτρα — πιθανότατα μέσω προεδρικών διαταγμάτων — για να περιορίσει την άνοδο των τιμών στη βενζίνη.
Ένα από αυτά θα μπορούσε να είναι η χαλάρωση των κανονισμών για την παραγωγή βενζίνης τους θερμούς μήνες, που έχουν στόχο τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
Ωστόσο, ειδικοί εκτιμούν ότι τέτοιες κινήσεις δύσκολα θα συγκρατήσουν σημαντικά την αύξηση των τιμών.
«Θα είχε πολύ μικρή επίδραση σε σύγκριση με τον βασικό παράγοντα που αυξάνει τις τιμές της βενζίνης — δηλαδή την ανησυχία για την πραγματική παγκόσμια προσφορά διυλισμένων προϊόντων και αργού πετρελαίου», δήλωσε ο ενεργειακός αναλυτής Κλέιτον Σάιγκλ.
