Δεν είναι πια Ελλάδα-Λιβύη: Ιταλία και Τυνησία ενισχύουν το μέτωπο για την ΑΟΖ νότια της Κρήτης

Η Λιβύη ανακοίνωσε την Παρασκευή την ανακάλυψη νέου κοιτάσματος πετρελαίου. Το κοίτασμα βρίσκεται στη στεριά, στη λεκάνη της Σύρτης. Δηλαδή, μακριά από το θαλάσσιο μέτωπο που απασχολεί την Αθήνα. Ωστόσο, υπενθυμίζει γιατί τα σύνορα της Λιβύης μετρούν τόσο πολύ. Μάλιστα, το πραγματικό διακύβευμα με την Ελλάδα παραμένει στη θάλασσα. Έτσι, η διαμάχη για την ΑΟΖ νότια της Κρήτης επιστρέφει στο προσκήνιο.

σχετικά άρθρα

Ο Τούρκος κατάσκοπος στη Βεγγάζη: γιατί το αμερικανικό σχέδιο για τη Λιβύη ανησυχεί την Αθήνα

Όταν ο ισχυρός αγνοεί το δίκαιο: η Κίνα, οι Φιλιππίνες και ένα μάθημα για την Ελλάδα

Η Αίγυπτος επενδύει μαζικά στον τουρισμό – Νέος ανταγωνιστής για την Ελλάδα στην Ανατολική Μεσόγειο

Από τη στεριά στη θάλασσα

Ας ξεκινήσουμε από τη σημερινή είδηση. Το νέο κοίτασμα έχει συμβολική περισσότερο παρά ουσιαστική αξία. Πρώτον, η δυναμικότητά του είναι μικρή για τα λιβυκά δεδομένα. Δεύτερον, βρίσκεται στην ξηρά, χωρίς σύνδεση με το ζήτημα των θαλασσίων ζωνών. Μάλιστα, η Λιβύη αντλεί το 90% του προϋπολογισμού της από το πετρέλαιο. Επιπλέον, διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα της Αφρικής. Ωστόσο, το μέλλον του ενεργειακού της πλούτου κρύβεται και κάτω από τη θάλασσα. Γι’ αυτό η οριοθέτηση των θαλασσίων συνόρων αποκτά τεράστια σημασία.

Το μέτωπο διευρύνεται

Και εδώ βρίσκεται η πραγματική ανατροπή των τελευταίων μηνών. Η διαμάχη έπαψε να είναι διμερής. Παλαιότερα, μόνο η Ελλάδα και η Αίγυπτος αμφισβητούσαν τις λιβυκές διεκδικήσεις. Πλέον, όμως, προστέθηκαν δύο ακόμη μεσογειακές χώρες. Συγκεκριμένα, η Ιταλία και η Τυνησία κατέθεσαν αντιρρήσεις στον ΟΗΕ. Ειδικότερα, η Ρώμη υποστήριξε ότι τα λιβυκά όρια πλήττουν και ιταλικά δικαιώματα. Παράλληλα, η Τύνιδα απέρριψε την οριοθέτηση ως αντίθετη με απόφαση της Χάγης. Συνεπώς, η λιβυκή θέση απομονώνεται διεθνώς.

Γιατί μετρά η διεύρυνση

Η σημασία αυτής της εξέλιξης ξεπερνά τη διπλωματική λεπτομέρεια. Αλλάζει την ισορροπία του επιχειρήματος. Καταρχάς, οι λιβυκές διεκδικήσεις στηρίζονται στο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο του 2019. Έπειτα, το μνημόνιο αυτό αποτυπώνει μια οριοθέτηση που αγνοεί την Κρήτη. Μάλιστα, τέσσερις χώρες απορρίπτουν πλέον την ίδια λογική. Επιπροσθέτως, η αντίδραση δεν προέρχεται μόνο από την Αθήνα. Ως αποτέλεσμα, το αφήγημα της Τρίπολης χάνει έδαφος. Άλλωστε, ένα επιχείρημα που απορρίπτουν οι γείτονες δύσκολα στέκει.

Τι λέει η Λιβύη

Δίκαιο είναι να αποδοθεί και η θέση της άλλης πλευράς. Η Τρίπολη δεν αναγνωρίζει τα ελληνικά επιχειρήματα. Πρώτον, θεωρεί άκυρη τη συμφωνία ΑΟΖ Ελλάδας-Αιγύπτου του 2020. Δεύτερον, αμφισβητεί ότι η Κρήτη δικαιούται πλήρη επήρεια στις θαλάσσιες ζώνες. Μάλιστα, κατηγορεί την Αθήνα για μονομερείς έρευνες υδρογονανθράκων νότια του νησιού. Επιπλέον, επικαλείται την αρχή της «δικαιοσύνης» στην οριοθέτηση. Ωστόσο, οι θέσεις αυτές συγκρούονται με το Δίκαιο της Θάλασσας. Γι’ αυτό η διαφορά παραμένει βαθιά και ανοιχτή.

Ο δρόμος προς τη Χάγη

Απέναντι σε αυτό το αδιέξοδο, η Αθήνα προκρίνει μια συγκεκριμένη οδό. Στόχος της είναι το Διεθνές Δικαστήριο. Πρώτον, επιδιώκει ένα συνυποσχετικό για την παραπομπή της διαφοράς στη Χάγη. Δεύτερον, εκεί θα κριθεί και η νομιμότητα του ίδιου του τουρκο-λιβυκού μνημονίου. Μάλιστα, η ελληνική πλευρά θεωρεί το μνημόνιο παράνομο εξ αρχής. Επιπλέον, στηρίζεται στη Σύμβαση του ΟΗΕ και σε προηγούμενες αποφάσεις. Ωστόσο, μια τέτοια παραπομπή απαιτεί τη συναίνεση και των δύο μερών. Γι’ αυτό η διαδρομή προς τη Χάγη παραμένει μακρά.

Η σκιά της Άγκυρας

Πίσω από τη λιβυκή διεκδίκηση διακρίνεται μια τρίτη δύναμη. Ο ρόλος της Τουρκίας είναι καθοριστικός. Καταρχάς, το επίμαχο μνημόνιο υπογράφηκε μεταξύ Άγκυρας και Τρίπολης. Έπειτα, η Τουρκία επιδιώκει την πλήρη κύρωση και εφαρμογή του. Μάλιστα, το είχαμε αναλύσει με αφορμή την επίσκεψη Τούρκου αξιωματούχου στη Βεγγάζη. Επιπροσθέτως, η Άγκυρα καλλιεργεί σχέσεις και με τις δύο αντίπαλες λιβυκές πλευρές. Ωστόσο, η ίδια η Λιβύη παραμένει διχασμένη ανάμεσα σε Τρίπολη και Βεγγάζη. Ως εκ τούτου, το μνημόνιο δεν έχει καν κυρωθεί από το ανατολικό κοινοβούλιο.

Ο αναγκαίος ρεαλισμός

Παρά τις θετικές εξελίξεις, χρειάζεται νηφαλιότητα. Η διαφορά απέχει πολύ από τη λύση της. Πρώτον, η Λιβύη δεν έχει υποχωρήσει από τις θέσεις της. Δεύτερον, οι συνομιλίες Αθήνας-Τρίπολης προχωρούν αργά και με δυσκολία. Μάλιστα, ο επόμενος γύρος αναμένεται στην Τρίπολη το προσεχές διάστημα. Επιπλέον, η εσωτερική αστάθεια της Λιβύης περιπλέκει κάθε συμφωνία. Ωστόσο, το διευρυμένο μέτωπο ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση της Αθήνας. Γι’ αυτό η πρόοδος μετριέται σε βήματα, όχι σε άλματα.

Το ελληνικό διακύβευμα

Και τώρα το ουσιαστικό ερώτημα για την Αθήνα. Το διακύβευμα είναι διπλό, νομικό και ενεργειακό. Πρώτον, αφορά την κατοχύρωση της υφαλοκρηπίδας νότια της Κρήτης. Δεύτερον, αφορά το δικαίωμα έρευνας για υποθαλάσσια κοιτάσματα. Μάλιστα, η ενέργεια συνδέεται άμεσα με τη γεωπολιτική ισχύ. Επιπλέον, η στήριξη Ιταλίας και Τυνησίας δίνει στην Ελλάδα πολύτιμο έρεισμα. Ωστόσο, το πραγματικό όπλο παραμένει το διεθνές δίκαιο. Γι’ αυτό η Αθήνα επενδύει στη νομική, όχι στην ένταση.

Το συμπέρασμα

Στο τέλος μένει μια εικόνα που κινείται αργά αλλά σταθερά. Η ισορροπία μετατοπίζεται υπέρ της ελληνικής θέσης. Πρώτον, το μέτωπο κατά της λιβυκής οριοθέτησης διευρύνθηκε σε τέσσερις χώρες. Ωστόσο, η Τρίπολη επιμένει και η διαφορά παραμένει άλυτη. Μάλιστα, ο δρόμος προς τη Χάγη προϋποθέτει συναίνεση που δεν υπάρχει ακόμη. Γι’ αυτό το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι ο νέος γύρος συνομιλιών. Τελικά, στη Μεσόγειο, το δίκαιο κερδίζει έδαφος όταν οι γείτονες συμφωνούν.