Ο Van Gogh έγραψε ιστορία στους Sotheby’s
Ρεκόρ 777,8 εκατ. δολαρίων σε μία βραδιά για τον οίκο Sotheby’s, με τον πίνακα του Vincent van Gogh να αγγίζει τα 190,4 εκατ. δολάρια - 111 εκατ. δολάρια για τον «Αρλεκίνο» του Paul Cézanne και νέες κορυφές για τους Aaron Douglas και Mary Cassatt
Μια βραδιά εντυπωσιακών πωλήσεων, μεγάλων ρεκόρ και απρόσμενων ανατροπών έζησε η διεθνής αγορά τέχνης στη Νέα Υόρκη, όπου ο οίκος Sotheby’s συγκέντρωσε 777,8 εκατ. δολάρια μέσα από δύο διαδοχικές δημοπρασίες ιμπρεσιονιστικής και μοντέρνας τέχνης. Στο επίκεντρο βρέθηκε ο Vincent van Gogh, του οποίου ο πίνακας «Châtaigniers en fleurs» πωλήθηκε για 190,4 εκατ. δολάρια, καταρρίπτοντας τόσο το προσωπικό ρεκόρ του καλλιτέχνη όσο και το ρεκόρ υψηλότερης τιμής για έργο τέχνης στην ιστορία του οίκου. Την ίδια στιγμή, ο «Αρλεκίνος» του Paul Cézanne άλλαξε χέρια για 111 εκατ. δολάρια, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική ισχύ των μεγάλων ονομάτων της ευρωπαϊκής ζωγραφικής.
Ωστόσο, πίσω από τα εντυπωσιακά ποσά, η εικόνα της αγοράς αποδείχθηκε πιο σύνθετη. Τα δύο ακριβότερα έργα της βραδιάς προσέλκυσαν περιορισμένο αριθμό προσφορών και κατακυρώθηκαν κάτω από τις αρχικές εκτιμήσεις τους. Αντίθετα, έργα χαμηλότερης εκτιμώμενης αξίας πυροδότησαν έντονες αναμετρήσεις μεταξύ συλλεκτών, οδηγώντας σε νέες επιδόσεις για καλλιτέχνες όπως ο Aaron Douglas και η Mary Cassatt. Η βραδιά ανέδειξε έτσι τις δύο όψεις της διεθνούς αγοράς τέχνης. Από τη μία πλευρά, τα κορυφαία αριστουργήματα εξακολουθούν να συγκεντρώνουν τεράστια κεφάλαια. Από την άλλη, οι συλλέκτες εμφανίστηκαν ιδιαίτερα επιλεκτικοί, ακόμη και απέναντι σε έργα των σημαντικότερων δημιουργών της ιστορίας της τέχνης.

Οι δύο δημοπρασίες απέφεραν συνολικά 777,8 εκατ. δολάρια, σημειώνοντας την υψηλότερη επίδοση που έχει καταγράψει ποτέ ο οίκος Sotheby’s σε μία μόνο βραδιά. Το αποτέλεσμα ξεπέρασε το προηγούμενο ρεκόρ των 706 εκατ. δολαρίων, το οποίο είχε σημειωθεί τον Νοέμβριο του 2025.
Η πρώτη δημοπρασία ήταν αφιερωμένη στη συλλογή Blaquier-Arrieta και περιλάμβανε 12 έργα κορυφαίων εκπροσώπων της ιμπρεσιονιστικής και μοντέρνας τέχνης. Το συνολικό αποτέλεσμα ανήλθε σε 412 εκατ. δολάρια, ελαφρώς χαμηλότερα από την κατώτερη προδημοπρασιακή εκτίμηση των 414,5 εκατ. δολαρίων. Παρά τη μικρή αυτή απόκλιση, η πώληση σημείωσε ρεκόρ για βραδινή δημοπρασία ιμπρεσιονιστικής και μοντέρνας τέχνης από συλλογή ενός ιδιοκτήτη.
Η δεύτερη δημοπρασία, η οποία ακολούθησε αμέσως μετά, περιλάμβανε 47 έργα από διαφορετικές συλλογές και συγκέντρωσε 365,8 εκατ. δολάρια. Σε αντίθεση με την πρώτη, χαρακτηρίστηκε από έντονο ανταγωνισμό και διαδοχικές προσφορές, με 33 ειδικούς του οίκου να εκπροσωπούν τηλεφωνικά ενδιαφερόμενους αγοραστές. Η δημοπρασία κατέγραψε ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό πωλήσεων, καθώς μόνο ένα από τα έργα που προσφέρθηκαν δεν βρήκε αγοραστή.
Ο Vincent van Gogh στην κορυφή

Ο μεγάλος πρωταγωνιστής της βραδιάς ήταν ο Vincent van Gogh, με τον πίνακα «Châtaigniers en fleurs» («Ανθισμένες καστανιές»), που φιλοτεχνήθηκε το 1890, κατά την τελευταία περίοδο της ζωής του. Το έργο πωλήθηκε για 190,4 εκατ. δολάρια, σημειώνοντας νέο προσωπικό ρεκόρ για τον Ολλανδό ζωγράφο. Παράλληλα, αναδείχθηκε στο ακριβότερο έργο τέχνης που έχει πουληθεί ποτέ σε δημοπρασία του οίκου Sotheby’s και στην τέταρτη υψηλότερη τιμή που έχει καταγραφεί για έργο οποιουδήποτε καλλιτέχνη σε δημοπρασία. Παρά την εντυπωσιακή τιμή, η διαδικασία της πώλησης δεν είχε την ένταση που θα περίμενε κανείς. Οι προσφορές ήταν περιορισμένες και το έργο κατακυρώθηκε κάτω από την αρχική εκτίμηση του οίκου.

Το δεύτερο μεγάλο έργο της συλλογής Blaquier-Arrieta ήταν ο «Αρλεκίνος» («Arlequin») του Paul Cézanne, που φιλοτεχνήθηκε μεταξύ 1888 και 1890. Ο πίνακας πωλήθηκε για 111 εκατ. δολάρια, σημειώνοντας τη δεύτερη υψηλότερη τιμή που έχει καταγραφεί ποτέ για έργο του Γάλλου ζωγράφου σε δημοπρασία. Ωστόσο, και σε αυτή την περίπτωση, ο ανταγωνισμός αποδείχθηκε περιορισμένος. Η διαδικασία ολοκληρώθηκε έπειτα από μόλις τέσσερις προσφορές, ενώ η κατακύρωση πραγματοποιήθηκε κάτω από την αρχική εκτίμηση.
Μικρότερες πωλήσεις προκάλεσαν μεγαλύτερο ανταγωνισμό

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι πιο ζωηρές αναμετρήσεις της πρώτης δημοπρασίας σημειώθηκαν για δύο έργα χαμηλότερης εκτιμώμενης αξίας. Το «Femme assise de profil vers la gauche» («Καθιστή γυναίκα σε αριστερό προφίλ») του Henri de Toulouse-Lautrec, έργο του 1890, συγκέντρωσε προσφορές τόσο από την αίθουσα όσο και από τηλεφωνικούς αγοραστές. Τελικά, πωλήθηκε για 3,8 εκατ. δολάρια.
Αμέσως μετά, το χιονισμένο τοπίο «Maison de Piette à Montfoucault, effet de neige, avec un homme portant un fagot» του Camille Pissarro, που χρονολογείται από το 1875, προκάλεσε νέα αναμέτρηση μεταξύ ενδιαφερομένων. Το έργο πωλήθηκε για 2 εκατ. δολάρια στον ίδιο αγοραστή που είχε αποκτήσει λίγο νωρίτερα και το «Avant la course» («Πριν από τον αγώνα») του Edgar Degas, έργο περίπου του 1893, καταβάλλοντας 18 εκατ. δολάρια. Οι συγκεκριμένες πωλήσεις ανέδειξαν μια ενδιαφέρουσα αντίθεση. Ενώ τα ακριβότερα έργα της συλλογής Blaquier-Arrieta προσέλκυσαν περιορισμένες προσφορές, δημιουργίες χαμηλότερης εκτιμώμενης αξίας κινητοποίησαν περισσότερους ενδιαφερομένους.
Ξεχώρισαν Edward Hopper και René Magritte

Η δεύτερη δημοπρασία της βραδιάς εξελίχθηκε με σαφώς μεγαλύτερη ένταση, καθώς τα σημαντικότερα έργα εμφανίστηκαν από νωρίς και πυροδότησαν διαδοχικές αναμετρήσεις. Την υψηλότερη τιμή κατέγραψε ο Edward Hopper με τη θαλασσογραφία «The Martha McKeen of Wellfleet», έργο του 1944 από τη συλλογή της βαρόνης Carmen Thyssen-Bornemisza. Η τιμή πώλησης, συμπεριλαμβανομένων των προμηθειών, έφθασε τα 47,8 εκατ. δολάρια, αποτελώντας τη δεύτερη υψηλότερη επίδοση για έργο του Αμερικανού ζωγράφου. Το προσωπικό ρεκόρ του Edward Hopper εξακολουθεί να κατέχει το «Chop Suey», το οποίο είχε πωληθεί από τον οίκο Christie’s τον Νοέμβριο του 2018 για 91,8 εκατ. δολάρια.

Λίγο χαμηλότερα βρέθηκε ο René Magritte, με τον πίνακα «L’Ami de l’ordre» («Ο φίλος της τάξης») του 1964, ο οποίος πωλήθηκε για 45 εκατ. δολάρια. Το έργο απεικονίζει την εμβληματική ανδρική μορφή με το στρογγυλό καπέλο, ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα μοτίβα του Βέλγου υπερρεαλιστή. Ο πίνακας προερχόταν από τη συλλογή της Sydell Miller, η οποία τον είχε αποκτήσει το 1998 έναντι 5,3 εκατ. δολαρίων. Η νέα τιμή είναι περίπου 8,5 φορές υψηλότερη από το ποσό της προηγούμενης αγοράς.
Aaron Douglas και Mary Cassatt σημείωσαν νέα ρεκόρ

Ανάμεσα στις μεγαλύτερες εκπλήξεις της βραδιάς ξεχώρισε ο πίνακας «Harriet Tubman» του Aaron Douglas, που φιλοτεχνήθηκε το 1931. Το έργο, με αρχική εκτίμηση από 2,5 έως 3,5 εκατ. δολάρια, πωλήθηκε για 14,1 εκατ. δολάρια, καταγράφοντας εντυπωσιακό νέο ρεκόρ για τον καλλιτέχνη. Η προηγούμενη υψηλότερη τιμή έργου του Aaron Douglas ήταν 600.000 δολάρια, από δημοπρασία του οίκου Swann Galleries το 2008. Η σύνθεση απεικονίζει τη Harriet Tubman, ιστορική μορφή του αγώνα κατά της δουλείας στις Ηνωμένες Πολιτείες, να σπάει τις αλυσίδες της, ενώ γύρω της διακρίνονται άλλες ανθρώπινες μορφές. Πρόκειται για έργο ιδιαίτερης ιστορικής και συμβολικής σημασίας, το οποίο συνδέεται με την καλλιτεχνική κληρονομιά της αφροαμερικανικής κοινότητας. Το σύνολο των εσόδων θα διατεθεί στο Bennett College, ένα ιστορικό κολέγιο για Αφροαμερικανές γυναίκες, το οποίο είχε αποφασίσει να πουλήσει το έργο.

Νέο ρεκόρ σημείωσε και η Mary Cassatt, με τον πίνακα «Summertime» («Καλοκαίρι»), που φιλοτεχνήθηκε μεταξύ 1894 και 1895 και προερχόταν από τη συλλογή Armand Hammer. Το έργο πωλήθηκε για 13,3 εκατ. δολάρια, σχεδόν διπλασιάζοντας το προηγούμενο ρεκόρ των 7,5 εκατ. δολαρίων για την Αμερικανίδα ιμπρεσιονίστρια. Η σύνθεση απεικονίζει μια γυναίκα και ένα κορίτσι μέσα σε βάρκα, σε μια ήρεμη λίμνη, καθώς παρατηρούν τις πάπιες που κολυμπούν γύρω τους. Το έργο αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ευαισθησίας με την οποία η Mary Cassatt προσέγγιζε τις ανθρώπινες σχέσεις και τις καθημερινές στιγμές. Οι νέες επιδόσεις των Aaron Douglas και Mary Cassatt επιβεβαίωσαν ότι το ενδιαφέρον των συλλεκτών δεν περιορίζεται στα καθιερωμένα μεγάλα ονόματα της ευρωπαϊκής ζωγραφικής. Αντίθετα, έργα με ιδιαίτερη ιστορική, καλλιτεχνική και συλλεκτική σημασία μπορούν να προκαλέσουν έντονο ανταγωνισμό και να ανατρέψουν τις αρχικές εκτιμήσεις της αγοράς.

