Το μεγάλο ξέπλυμα των κόκκινων δανείων
Τα τελευταία χρόνια στήθηκε ένας μηχανισμός για να φύγουν τα κόκκινα δάνεια από τις πλάτες των τραπεζών. Δάνεια πουλήθηκαν, τιτλοποιήθηκαν, πέρασαν σε funds. Τη διαχείριση ανέλαβαν εταιρείες που ξεκίνησαν από τις ίδιες τις τράπεζες, με ανθρώπους των τραπεζών. Δημιουργήθηκαν και ειδικά οχήματα για τα ακίνητα που προκύπτουν από πλειστηριασμούς. Όλα νόμιμα, όλα μέσα σε εποπτικό πλαίσιο. Στα χαρτιά
σχετικά άρθρα
Στην πράξη, το σύστημα λειτουργεί με έναν τρόπο που βολεύει τους ισχυρούς και αφήνει τους υπόλοιπους να κοιτάζουν. Οι τράπεζες «καθάρισαν» ισολογισμούς. Τα funds κυνηγούν αποδόσεις. Οι εταιρείες διαχείρισης πιέζουν για ανακτήσεις. Οι ρυθμίσεις συχνά σκοντάφτουν, οι πλειστηριασμοί τρέχουν, και η κοινωνία βλέπει ακίνητα να αλλάζουν χέρια με διαδικασίες που λίγοι καταλαβαίνουν πλήρως.
Επισήμως, οι τράπεζες δεν μπορούν να επαναγοράσουν τιτλοποιημένα δάνεια ή τα ενέχυρά τους. Επισήμως, τα έσοδα από τις πωλήσεις ακινήτων κατευθύνονται στη μείωση κρατικών εγγυήσεων. Επισήμως, όλα ελέγχονται. Ανεπισήμως, όμως, το οικοσύστημα είναι τόσο στενά δεμένο που δημιουργεί εύλογα ερωτήματα. Όταν οι ίδιες πλευρές εμφανίζονται σε διαφορετικούς ρόλους της ίδιας αλυσίδας, όταν οι στόχοι όλων συγκλίνουν στην ταχεία ρευστοποίηση, τότε το ερώτημα δεν είναι αν παραβιάζεται ο νόμος. Το ερώτημα είναι ποιος τελικά εξυπηρετείται.
Και εδώ αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα Η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι το πλαίσιο είναι αυστηρό. Οι θεσμοί πιστοποιούν ότι οι κανόνες τηρούνται. Όμως το αποτέλεσμα στην αγορά δείχνει κάτι άλλο: πίεση για ρευστοποιήσεις, επιθετική διαχείριση, και μια αίσθηση ότι το σύστημα σχεδιάστηκε πρωτίστως για να σωθούν οι ισολογισμοί, όχι για να προστατευτεί η κοινωνική ισορροπία. Οι τράπεζες εμφανίζονται τυπικά αποστασιοποιημένες. Στην πράξη, όμως, το δίκτυο σχέσεων, συμμετοχών και κινήτρων δημιουργεί μια γκρίζα ζώνη όπου η ευθύνη διαχέεται και κανείς δεν φταίει. Όλα γίνονται «σύμφωνα με το πλαίσιο», αλλά το τελικό αποτέλεσμα μοιάζει προδιαγεγραμμένο.
Και μέσα σε όλο αυτό, υπάρχει μια λεπτομέρεια που σπάνια συζητείται δυνατά: οι τιτλοποιήσεις στηρίχθηκαν σε κρατικές εγγυήσεις. Αν οι ανακτήσεις δεν είναι οι αναμενόμενες, αν οι τιμές πιεστούν, αν οι υπολογισμοί αποδειχθούν υπεραισιόδοξοι, η διαφορά δεν θα εξαφανιστεί. Θα καλυφθεί.
Και τότε, ο λογαριασμός δεν θα σταλεί σε όσους σχεδίασαν το μοντέλο, ούτε σε όσους το διαχειρίζονται καθημερινά. Θα σταλεί στους επενδυτές που πίστεψαν τις προβλέψεις και στους φορολογούμενους που μπήκαν εγγυητές χωρίς να έχουν λόγο στη στρατηγική.
Αυτό είναι το πραγματικό ζήτημα. Όχι οι θεωρίες. Αλλά ένα τραπεζικό σύστημα που παρουσιάζει την εξυγίανση ως επιτυχία, ενώ μεταφέρει τον κίνδυνο πιο μακριά από το οπτικό πεδίο. Μακριά από τους ισολογισμούς. Όχι όμως μακριά από τις τσέπες των πολιτών.