Θυρεοειδής: Αυξητικές τάσεις παθήσεων και η αξία της πρόληψης

Ρυθμίζει πλήθος λειτουργιών, από την ανάπτυξη και τον μεταβολισμό έως το αναπαραγωγικό και το γαστρεντερικό σύστημα.

σχετικά άρθρα

Ο ΠΟΥ εξετάζει νέα εμβόλια για το σπάνιο στέλεχος Έμπολα Bundibugyo

Τα διαγνωστικά HealthSpot στην πρώτη γραμμή της κλινικής έρευνας

ΕΦΕΤ: Ανάκληση μπιφτεκιών κοτόπουλου λόγω Salmonella

Ενόψει της Παγκόσμιας Ημέρας Θυρεοειδούς, που τιμάται κάθε χρόνο στις 25 Μαΐου, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι ο σύγχρονος τρόπος ζωής επηρεάζει σημαντικά τη λειτουργία του αδένα, καθιστώντας απαραίτητη την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των πολιτών. Τονίζεται επίσης ότι η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή παρακολούθηση είναι κρίσιμες για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των περισσότερων παθήσεων του θυρεοειδούς, οι οποίες γενικά έχουν καλή πρόγνωση.

Οι θυρεοειδοπάθειες, συμπεριλαμβανομένων των αυτοάνοσων μορφών, των όζων και του καρκίνου του θυρεοειδούς, παρουσιάζουν σημαντική αύξηση τις τελευταίες δεκαετίες. Η αύξηση αυτή αποδίδεται σε συνδυασμό βιολογικών, περιβαλλοντικών και διαγνωστικών παραγόντων, όπως αναφέρει η Σταυρούλα (Λίνα) Πάσχου, επίκουρη καθηγήτρια Ενδοκρινολογίας στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ.

Στις αυτοάνοσες παθήσεις, όπως η θυρεοειδίτιδα Hashimoto, φαίνεται να συνεισφέρει η αυξημένη έκθεση του ανοσοποιητικού συστήματος σε νέα αντιγόνα και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Ιογενείς λοιμώξεις, μεταβολές στο μικροβίωμα, χημικές ουσίες, κάπνισμα, στρες και διατροφικές αλλαγές μπορούν να ενεργοποιήσουν ανοσολογικούς μηχανισμούς σε άτομα με γενετική προδιάθεση. Η «υπερδιέγερση» του ανοσοποιητικού λόγω του σύγχρονου τρόπου ζωής πιθανόν συμβάλλει στην συχνότερη παραγωγή αυτοαντισωμάτων κατά του θυρεοειδούς.

Ως προς τους όζους και τον καρκίνο του θυρεοειδούς, η αύξηση οφείλεται εν μέρει στις σημαντικά βελτιωμένες διαγνωστικές τεχνικές, όπως το υπερηχογράφημα υψηλής ανάλυσης και η βιοψία διά λεπτής βελόνης (FNA), που επιτρέπουν την ανίχνευση μικρών βλαβών. Παράλληλα, παρατηρείται και πραγματική αύξηση της συχνότητας εμφάνισης, με περιβαλλοντικούς παράγοντες, έκθεση σε ακτινοβολία και την αυξανόμενη παχυσαρκία να συμβάλλουν στην ανάπτυξή τους. Η παχυσαρκία συνδέεται με ινσουλινοαντίσταση και υπερινσουλιναιμία, προάγοντας τον κυτταρικό πολλαπλασιασμό, καθώς και με χρόνια φλεγμονή και ορμονικές μεταβολές που ενισχύουν την ανάπτυξη όζων και νεοπλασίας.

**Υποθυρεοειδισμός** Ο υποθυρεοειδισμός είναι μια συχνή πάθηση, εντονότερη στις γυναίκες, αν και σημειώνεται αυξητική τάση στους άνδρες. Ο θυρεοειδής αδένας υπολειτουργεί, παράγοντας λιγότερες θυρεοειδικές ορμόνες. Κύρια αιτία είναι η αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα Hashimoto, ενώ μπορεί να εκδηλωθεί και μετά από θυρεοειδεκτομή ή λήψη φαρμάκων όπως το λίθιο. Η διάγνωση γίνεται με εξετάσεις αίματος (TSH, T4, T3). Μπορεί να είναι κλινικός (0,2%-2% ενηλίκων) ή υποκλινικός (4%-10% ενηλίκων). Συχνά συμπτώματα περιλαμβάνουν κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης, συναισθηματικές αλλαγές, ξηρό δέρμα, δυσανεξία στο κρύο, δυσκοιλιότητα και επιβράδυνση του μεταβολισμού. Η θεραπεία συνίσταται στη χορήγηση λεβοθυροξίνης, με τη δόση να ρυθμίζεται μέσω τακτικών ελέγχων TSH για την επιστροφή της στα φυσιολογικά όρια.

**Υπερθυρεοειδισμός** Ο υπερθυρεοειδισμός είναι η κατάσταση περίσσειας παραγωγής θυρεοειδικών ορμονών. Η αυτοάνοση νόσος Graves’ αποτελεί την συχνότερη αιτία, προσβάλλοντας κυρίως γυναίκες ηλικίας 20-40 ετών. Άλλες αιτίες είναι το τοξικό αδένωμα και η τοξική πολυοζώδης βρογχοκήλη. Χαρακτηρίζεται από συμπτώματα όπως ταχυκαρδία, απώλεια βάρους παρά την αυξημένη όρεξη, μυϊκή αδυναμία, τρόμο των άκρων, νευρικότητα, δυσανεξία στη ζέστη, εφιδρώσεις, διαταραχές της εμμήνου ρύσεως και αυξημένο αριθμό κενώσεων. Ο μη θεραπευόμενος υπερθυρεοειδισμός συνδέεται με αυξημένη καρδιαγγειακή νοσηρότητα και θνητότητα. Η θεραπεία περιλαμβάνει ειδική φαρμακευτική αγωγή (μεθιμαζόλη, καρβιμαζόλη, προπυλθειουρακίλη και β-αδρενεργικούς αναστολείς) ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, θυρεοειδεκτομή ή θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο.

**Όζοι θυρεοειδούς** Εκτιμάται ότι μέχρι την ηλικία των 60 ετών, το 50% του πληθυσμού θα εμφανίσει τουλάχιστον έναν όζο θυρεοειδούς, με τη συντριπτική πλειοψηφία να είναι καλοήθεις. Η συχνότητα ψηλαφητών όζων είναι περίπου 5%, ενώ η τυχαία ανεύρεση ακτινολογικά μπορεί να φτάσει το 70%. Για κάθε όζο ή όζους, διερευνώνται δύο βασικά ερωτήματα: η πιθανότητα υπερέκκρισης ορμονών μέσω μετρήσεων στο αίμα, και η πιθανότητα κακοήθειας με υπέρηχο και, εφόσον κριθεί απαραίτητο, παρακέντηση με λεπτή βελόνη (FNA). Χειρουργική αντιμετώπιση απαιτείται μόνο σε ορισμένες περιπτώσεις, με απόλυτη ένδειξη την εύρεση κακοήθειας ή ισχυρής υποψίας. Οι ασθενείς με όζους που δεν χειρουργούνται πρέπει να παρακολουθούνται τακτικά, κυρίως με υπέρηχο θυρεοειδούς κάθε 6 μήνες έως 2 έτη.

Το ποσοστό κακοήθειας στους όζους θυρεοειδούς κυμαίνεται από 7% έως 15%. Οι κύριοι τύποι καρκίνου του θυρεοειδούς είναι το θηλώδες (85%, βραδεία πορεία, σπάνιες υποτροπές, άριστη πρόγνωση με 10ετή επιβίωση >95%), το θυλακιώδες (5%-10%, πολύ καλή πρόγνωση) και το μυελοειδές καρκίνωμα (5%-10%, συχνά οικογενές στο πλαίσιο συνδρόμου πολλαπλής ενδοκρινικής νεοπλασίας).