ΕΚΤ: Ο κίνδυνος να επαναλάβει το λάθος του 2011 με νέα αύξηση επιτοκίων
Η αποφασιστικότητα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να διαφυλάξει την αξιοπιστία της ως θεματοφύλακας της σταθερότητας των τιμών ενδέχεται να την οδηγήσει σε ένα σοβαρό λάθος πολιτικής, προειδοποιούν οικονομολόγοι ενόψει της κρίσιμης συνεδρίασης αυτής της εβδομάδας.
σχετικά άρθρα
Οπως σημειώνει το Bloomberg μετά από μήνες αναμονής από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, οι περισσότεροι αξιωματούχοι της ΕΚΤ φαίνεται πλέον να θεωρούν αναγκαία μια αύξηση επιτοκίων, προκειμένου να αποτραπεί η μετάδοση του ενεργειακού σοκ στον γενικό πληθωρισμό. Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι η Φρανκφούρτη κινδυνεύει να επαναλάβει το αμφιλεγόμενο λάθος του 2011, όταν η ΕΚΤ αύξησε τα επιτόκια λίγο πριν επιδεινωθεί η ευρωπαϊκή κρίση χρέους, αναγκάζοντας αργότερα τον Μάριο Ντράγκι να αναστρέψει πλήρως την πολιτική της.
Ο οικονομολόγος της TS Lombard, Davide Oneglia, υποστηρίζει ότι η ΕΚΤ δείχνει υπερβολικά προσηλωμένη στην προστασία της αξιοπιστίας της μετά την εμπειρία του πληθωριστικού σοκ του 2022. Όπως σημειώνει, οι αυξήσεις επιτοκίων του 2011 θεωρούνται σήμερα ξεκάθαρο σφάλμα πολιτικής και η επανάληψή τους αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους για την ευρωπαϊκή οικονομία.
Στουρνάρας και Schnabel βλέπουν κίνδυνο στον πληθωρισμό
Στην άλλη πλευρά της συζήτησης βρίσκονται στελέχη όπως η Isabel Schnabel και ο Γιάννης Στουρνάρας, οι οποίοι θεωρούν ότι η ΕΚΤ δεν μπορεί πλέον να αγνοεί το ενεργειακό σοκ και οφείλει να προστατεύσει την εμπιστοσύνη των αγορών στον στόχο του 2%.
Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη έχει ήδη φτάσει στο 3,2%, ενώ οι προσδοκίες νοικοκυριών και επιχειρήσεων για μελλοντικές αυξήσεις τιμών συνεχίζουν να ενισχύονται.
Παρά ταύτα, αρκετοί οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι δεν υπάρχουν ακόμη σαφείς ενδείξεις «δευτερογενών επιδράσεων», όπως έντονη αύξηση μισθών ή μόνιμη ενσωμάτωση του ενεργειακού κόστους στις τιμές.
Ο φόβος του «λάθους Τρισέ»
Οι συγκρίσεις με το 2011 πληθαίνουν.
Τότε, υπό την προεδρία του Jean-Claude Trichet, η ΕΚΤ αύξησε δύο φορές τα επιτόκια λόγω της ανόδου των τιμών της ενέργειας και των εμπορευμάτων. Λίγους μήνες αργότερα, η ευρωπαϊκή κρίση χρέους κλιμακώθηκε, οδηγώντας τον διάδοχό του, Mario Draghi, σε πλήρη αναστροφή της πολιτικής.
Η Ευρωζώνη οδηγήθηκε τότε σε διπλή ύφεση, καθώς η κεντρική τράπεζα υποτίμησε την αδυναμία της οικονομίας και υπερεκτίμησε τους πληθωριστικούς κινδύνους.
Ανάμεσα στην αξιοπιστία και την ύφεση
Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η ΕΚΤ εμφανίζεται σήμερα πιο επιθετική από άλλες μεγάλες κεντρικές τράπεζες του G7. Αντίθετα, η Federal Reserve ακολουθεί στάση αναμονής, αξιολογώντας τις επιπτώσεις του πολέμου στην παγκόσμια οικονομία πριν προχωρήσει σε νέες κινήσεις.
Ο πρώην επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ, Peter Praet, αναγνωρίζει ότι κάποια στιγμή η κεντρική τράπεζα πρέπει να δείξει ότι είναι έτοιμη να δράσει. Ωστόσο, τονίζει ότι οποιαδήποτε αύξηση θα πρέπει να παρουσιαστεί ως προληπτική κίνηση και όχι ως η αρχή ενός νέου κύκλου σύσφιξης.
Οι περισσότεροι οικονομολόγοι και επενδυτές εξακολουθούν να βλέπουν δύο αυξήσεις επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης μέσα στο 2026, αλλά ταυτόχρονα προβλέπουν ότι τουλάχιστον μία μείωση θα χρειαστεί το 2027, καθώς η ανάπτυξη επιβραδύνεται και η οικονομία της Ευρωζώνης δείχνει ήδη σημάδια κόπωσης.
Για τους επικριτές της σύσφιξης, όπως ο Holger Schmieding της Berenberg, μια νέα αύξηση επιτοκίων θα επιβαρύνει άσκοπα νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Όπως υποστηρίζει, η αδύναμη ζήτηση θα λειτουργήσει από μόνη της ως φρένο στον πληθωρισμό, καθιστώντας περιττή μια νέα παρέμβαση της ΕΚΤ.
Το δίλημμα για τη Φρανκφούρτη είναι πλέον σαφές: να προστατεύσει την αξιοπιστία της απέναντι στον πληθωρισμό ή να αποφύγει τον κίνδυνο να οδηγήσει μια ήδη εύθραυστη οικονομία σε βαθύτερη επιβράδυνση, επαναλαμβάνοντας ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα λάθη της σύγχρονης νομισματικής ιστορίας.
