Η μυστική συμφωνία ΗΠΑ και Κίνας για τη νέα νομισματική τάξη και τον χρυσό
Πώς το ταξίδι της αμερικανικής ηγεσίας στο Πεκίνο, η κρίση στα στενά του Ορμούζ και τα στρατηγικά αποθέματα χρυσού διαμορφώνουν το τέλος της ηγεμονίας του δολαρίου.
Υπάρχει μια θεωρία που εξηγεί τι πραγματικά συνέβη όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ μετέβη στην Κίνα, συνοδευόμενος από 18 κορυφαίους CEO, δημιουργώντας την πιο ισχυρή επιχειρηματική αποστολή που έχει συγκροτηθεί ποτέ για ταξίδι στο εξωτερικό στην αμερικανική ιστορία. Ήταν μια αποστολή που περιελάμβανε τον Έλον Μασκ, τον Τιμ Κουκ, τον Τζένσεν Χουάνγκ και τον Λάρι Φινκ της BlackRock. Ενώ ολόκληρος ο κόσμος παρακολουθούσε αυτή τη συνάντηση με κομμένη την ανάσα, η ρητορική ήταν ξεκάθαρη: η παγκόσμια κατάσταση είναι ρευστή, οι μετασχηματισμοί επιταχύνονται και ο κόσμος βρίσκεται σε ένα νέο, κρίσιμο σταυροδρόμι. Η θεωρία αυτή υποστηρίζει ότι ο πραγματικός σκοπός αυτού του ταξιδιού δεν ήταν απλώς η εξομάλυνση των εμπορικών σχέσεων, αλλά η διαπραγμάτευση για μια νέα νομισματική τάξη, ίσως την πιο σημαντική της εποχής μας. Η τάξη πραγμάτων που επιβλήθηκε από τις ΗΠΑ μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο καταρρέει, και η Κίνα διεκδικεί πλέον καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του επόμενου παγκόσμιου συστήματος.
σχετικά άρθρα
Η παγίδα του Θουκυδίδη και η αποφυγή της σύγκρουσης
Για να κατανοήσουμε το βάθος αυτής της διαπραγμάτευσης, πρέπει να ξεκινήσουμε από την εισαγωγική δήλωση του Σι Τζινπίνγκ, ο οποίος αναφέρθηκε στην παγίδα του Θουκυδίδη. Πρόκειται για την πολιτική θεωρία, βασισμένη στην ανάλυση του αρχαίου Έλληνα ιστορικού για τον Πελοποννησιακό Πόλεμο, η οποία υποστηρίζει ότι όταν μια ανερχόμενη δύναμη απειλεί την κυριαρχία της υφιστάμενης δύναμης, το αποτέλεσμα είναι σχεδόν πάντα ο πόλεμος. Ιστορικά, σε 12 από τις 16 καταγεγραμμένες περιπτώσεις όπου συνέβη αυτό, η κατάληξη ήταν μια ένοπλη σύρραξη.
Ο Κινέζος πρόεδρος, αναγνωρίζοντας ότι η χώρα του είναι πλέον μια υπερδύναμη σε τροχιά απόλυτης ανόδου, πρότεινε ουσιαστικά στις ΗΠΑ να αποφύγουν αυτή τη νομοτέλεια, δημιουργώντας ένα νέο παράδειγμα συνύπαρξης. Ωστόσο, η ειρηνική μετάβαση προϋποθέτει τεράστιους συμβιβασμούς και μια ριζική αναδιάρθρωση του παγκόσμιου πλούτου, γεγονός που μας οδηγεί σε μια ιστορική αναδρομή.
Το φάντασμα της συμφωνίας του Plaza
Για να ερμηνεύσουμε τις τρέχουσες κινήσεις, πρέπει να ανατρέξουμε 40 χρόνια πίσω, σε μια μυστική συμφωνία που αναδιάρθρωσε την παγκόσμια οικονομία: τη συμφωνία του Plaza (Plaza Accord). Το 1985, οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετώπιζαν ένα τεράστιο εμπορικό έλλειμμα, το δολάριο ήταν υπερβολικά ισχυρό και η αμερικανική βιομηχανία αδυνατούσε να ανταγωνιστεί σε παγκόσμιο επίπεδο – μια κατάσταση που θυμίζει έντονα το σήμερα.
Η κυβέρνηση Ρίγκαν συγκάλεσε μια μυστική συνάντηση στο ξενοδοχείο Plaza της Νέας Υόρκης με εκπροσώπους της Γαλλίας, της Δυτικής Γερμανίας, της Ιαπωνίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Η συμφωνία ήταν ωμή: οι άλλες χώρες θα χειραγωγούσαν τις αγορές συναλλάγματος για να αποδυναμώσουν το δολάριο, ειδικά έναντι του ιαπωνικού γεν. Το αποτέλεσμα ήταν ο διπλασιασμός της αξίας του γεν σχεδόν εν μία νυκτί, καθιστώντας τις ιαπωνικές εξαγωγές απαγορευτικά ακριβές και τα αμερικανικά προϊόντα εξαιρετικά φθηνά. Το εμπορικό έλλειμμα μειώθηκε και οι ΗΠΑ ανέκτησαν την ανταγωνιστικότητά τους.
Το μάθημα της Ιαπωνίας και η κινεζική στρατηγική
Ως αντάλλαγμα για τη συμφωνία του 1985, η Ιαπωνία απέκτησε το δικαίωμα να επενδύσει μαζικά στις ΗΠΑ. Εταιρείες όπως η Toyota, η Honda και η Nissan έχτισαν εργοστάσια σε αμερικανικό έδαφος, ενώ ιαπωνικά κεφάλαια κατέκλυσαν την αμερικανική αγορά ακινήτων και ομολόγων. Βραχυπρόθεσμα, η συμφωνία έμοιαζε αμοιβαία επωφελής. Όμως, η μακροπρόθεσμη επίπτωση για την ιαπωνική οικονομία, η οποία βασιζόταν αποκλειστικά στις εξαγωγές, ήταν καταστροφική.
Η Ιαπωνία επιχείρησε να αντισταθμίσει τις απώλειες πλημμυρίζοντας την αγορά με φθηνό χρήμα, δημιουργώντας τη μεγαλύτερη φούσκα περιουσιακών στοιχείων στη σύγχρονη ιστορία. Όταν αυτή έσκασε, η χώρα βυθίστηκε σε “χαμένες δεκαετίες” οικονομικής στασιμότητας, από τις οποίες δεν ανέκαμψε ποτέ πλήρως. Σήμερα, η Κίνα, έχοντας μελετήσει προσεκτικά την καταστροφή της Ιαπωνίας, είναι αποφασισμένη να μην επιτρέψει ποτέ μια παρόμοια ανατίμηση του δικού της νομίσματος (γιουάν) έναντι του δολαρίου. Το νέο προσχέδιο συμφωνίας πρέπει να έχει άλλη μορφή.
Το ενεργειακό στραγγαλιστήριο στα στενά του Ορμούζ
Η χρονική συγκυρία αυτής της διαπραγμάτευσης δεν είναι τυχαία. Συνδέεται άμεσα με τη ροή της ενέργειας, η οποία καθορίζει τη ροή των κεφαλαίων και τη γεωπολιτική μόχλευση. Τα στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται το 20% της παγκόσμιας ενέργειας, παραμένουν κλειστά λόγω της συνεχιζόμενης σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ και Ιράν. Ενώ οι αγορές προσπαθούν να διατηρήσουν μια επίφαση κανονικότητας, προεξοφλώντας ότι το πρόβλημα θα λυθεί σύντομα, τα δεδομένα δείχνουν μια διαφορετική πραγματικότητα.
Ο κόσμος καταναλώνει ραγδαία τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου για να καλύψει το κενό. Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου θα φτάσουν σε επίπεδα λειτουργικής πίεσης άμεσα, ενώ τα ελάχιστα όρια ασφαλείας εξαντλούνται. Ενώ βρισκόμαστε εν μέσω ελλείψεων, η τιμή του πετρελαίου παραμένει τεχνητά συμπιεσμένη κάτω από τα 100 δολάρια, γεγονός που υποδεικνύει ότι ισχυρά κέντρα διαχειρίζονται τις αγορές προκειμένου να κερδίσουν χρόνο και να αποτρέψουν μια κατάρρευση του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Το αφήγημα του Χόλιγουντ και η πραγματική γεωπολιτική
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η Δύση τροφοδοτείται με μια ελεγχόμενη αφήγηση. Η επίσημη ανακοίνωση από τη Σύνοδο Κορυφής του Πεκίνου υποστήριζε ότι οι ηγέτες των ΗΠΑ και της Κίνας συμφώνησαν πως το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Αυτή η δήλωση παρουσιάζεται ως μια διπλωματική νίκη του “καλού απέναντι στο κακό”.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι διαφορετική. Η Ρωσία και η Κίνα υποστηρίζουν το Ιράν αγοράζοντας το πετρέλαιό του, κρατώντας την πολεμική του μηχανή ζωντανή. Αν η Κίνα ήθελε, θα μπορούσε να τερματίσει τον πόλεμο διακόπτοντας τις αγορές ή, αντίθετα, θα μπορούσε να προμηθεύσει το Ιράν με πυρηνική τεχνολογία. Δεν το κάνει, γιατί το κλειστό στενό του Ορμούζ είναι ένα ασύγκριτα πολυτιμότερο οικονομικό όπλο. Είναι το εργαλείο που εξαντλεί τα ενεργειακά αποθέματα της Δύσης, προσφέροντας στον σινορωσικό άξονα τη μέγιστη δυνατή μόχλευση στη διαπραγμάτευση για τη νέα νομισματική τάξη.
Το περίγραμμα μιας κολοσσιαίας επενδυτικής συμφωνίας
Σε αυτό το πλαίσιο εκβιασμού και γεωπολιτικής πίεσης, οι ΗΠΑ πιέζονται να καταλήξουν σε συμφωνία. Το σχέδιο που τέθηκε στο τραπέζι αφορά μια επένδυση 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων από την Κίνα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα κεφάλαια αυτά προορίζονται να κατευθυνθούν στην κατασκευή εργοστασίων, αλυσίδων εφοδιασμού και βιομηχανικών υποδομών σε αμερικανικό έδαφος.
Εκ πρώτης όψεως, πρόκειται για μια τεράστια νίκη για την αμερικανική πλευρά, η οποία θα δει νέες θέσεις εργασίας και βιομηχανική αναγέννηση – το ιδανικό πολιτικό αφήγημα. Όμως, η Κίνα δεν προσφέρει αυτά τα κεφάλαια από αγαθοεργία. Σε αντάλλαγμα, απαιτεί την άρση των αμερικανικών περιορισμών εθνικής ασφάλειας σε κινεζικές συμφωνίες, την κατάργηση των δασμών για τα κινεζικής ιδιοκτησίας εργοστάσια στις ΗΠΑ και, σιωπηρά, υποχωρήσεις σε κρίσιμα γεωπολιτικά ζητήματα, όπως η τεχνολογική κυριαρχία της Ταϊβάν.
Το χαρτί του χρυσού ως διέξοδος ασφαλείας
Εδώ εντοπίζεται ο πυρήνας της νέας νομισματικής συμφωνίας. Εφόσον η Κίνα αρνείται να δεχτεί ανατίμηση του νομίσματός της, η εξισορρόπηση της αμερικανικής οικονομίας θα πρέπει να γίνει μέσω ενός άλλου περιουσιακού στοιχείου. Η θεωρία αναφέρει ότι το στοιχείο αυτό θα είναι ο χρυσός.
Η αμερικανική κυβέρνηση κατέχει πάνω από 8.000 τόνους χρυσού. Ωστόσο, στα βιβλία του κράτους, ο χρυσός αυτός αποτιμάται μόλις στα 42 δολάρια ανά ουγγιά – μια τιμή που καθορίστηκε το 1973. Αν η τιμή του χρυσού αναπροσαρμοστεί στα πραγματικά, ή και σε πολύ υψηλότερα επίπεδα της αγοράς (με προβλέψεις που τον θέλουν να εκτοξεύεται ακόμα και πάνω από 45.000 δολάρια ανά ουγγιά σε σενάρια ακραίου αποπληθωρισμού του χρέους), ο ισολογισμός των ΗΠΑ θα βελτιωθεί δραματικά, καθιστώντας το υπέρογκο χρέος τους άμεσα διαχειρίσιμο.
Η μετατόπιση του παγκόσμιου πλούτου προς την ανατολή
Ταυτόχρονα, η Κίνα, η οποία συσσωρεύει επιθετικά χρυσό εδώ και χρόνια, θα δει τα δικά της αποθέματα να πολλαπλασιάζουν την αξία τους. Το δολάριο θα αποδυναμωθεί, όχι άμεσα έναντι του γιουάν, αλλά έμμεσα έναντι του χρυσού. Έτσι, η Κίνα γίνεται πλουσιότερη χωρίς να καταστρέψει τις εξαγωγές της, ενώ οι ΗΠΑ μειώνουν το βάρος του χρέους τους.
Αυτή η δυναμική επιβεβαιώνεται από ένα εντυπωσιακό στατιστικό: τους τελευταίους μήνες, το μεγαλύτερο εξαγωγικό προϊόν των Ηνωμένων Πολιτειών δεν είναι το πετρέλαιο ή τα φάρμακα, αλλά ο μη νομισματικός χρυσός. Ο φυσικός χρυσός εγκαταλείπει την Αμερική με προορισμό την Ελβετία και τελικά την Κίνα. Ιστορικά, η χώρα που εξάγει τον χρυσό της βρίσκεται σε πορεία παρακμής, ενώ εκείνη που τον εισάγει αναδύεται ως η νέα κυρίαρχη δύναμη, ακριβώς όπως συνέβη με τη Βρετανία και τις ΗΠΑ στις αρχές του 20ού αιώνα.
Η οικονομία σχήματος Κ και η πληθωριστική λύση
Αν αυτή η συμφωνία (ένα Plaza Accord 2.0 βασισμένο στον χρυσό) προχωρήσει, η επακόλουθη υποτίμηση του δολαρίου θα πυροδοτήσει ένα ντόμινο σε κάθε κατηγορία περιουσιακών στοιχείων, με τελικό αποτέλεσμα τον ανεξέλεγκτο πληθωρισμό. Στη σύγχρονη οικονομία, ο πληθωρισμός δεν είναι παρενέργεια, είναι το εργαλείο διαγραφής του χρέους. Τα τεράστια ελλείμματα πληρώνονται με νομίσματα που αξίζουν πολύ λιγότερο.
Ο απλός πολίτης θα βιώσει αυτή τη νομισματική μετάβαση μέσα από την κατακόρυφη αύξηση στο κόστος στέγασης, τα τρόφιμα και την ενέργεια. Αυτό διαμορφώνει την οικονομία σχήματος Κ (K-shaped economy). Όσοι κατέχουν περιουσιακά στοιχεία (μετοχές, ακίνητα, χρυσό, ψηφιακά νομίσματα) θα δουν τον πλούτο τους να αυξάνεται ονομαστικά, τοποθετώντας τους στο πάνω τμήμα του γράμματος Κ. Αντίθετα, όσοι βασίζονται σε αποταμιεύσεις σε μετρητά και στο μισθό τους, θα καταρρεύσουν αγοραστικά, ακολουθώντας την καθοδική γραμμή.
Ο ψηφιακός έλεγχος απέναντι στην κοινωνική ανισότητα
Η ραγδαία εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) έρχεται να λειτουργήσει ως καταλύτης σε αυτή την ανισότητα. Καθώς αυτοματοποιεί την παραγωγή και αυξάνει την αποδοτικότητα για τους κατόχους κεφαλαίου, ταυτόχρονα εξαφανίζει εκατομμύρια θέσεις εργασίας στον τομέα των υπηρεσιών, των μεταφορών και της διοίκησης.
Οι κεντρικοί σχεδιαστές του παγκόσμιου συστήματος γνωρίζουν ότι μεταβάσεις αυτής της κλίμακας δημιουργούν τεράστια κοινωνική αναταραχή. Η απώλεια της αγοραστικής δύναμης οδηγεί ιστορικά σε κατάρρευση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς και σε εξεγέρσεις. Γι’ αυτόν τον λόγο, αναπτύσσονται ταχύτατα τα εργαλεία ψηφιακού ελέγχου, όπως οι ψηφιακές ταυτότητες (Digital ID) και τα προγραμματιζόμενα κρατικά ψηφιακά νομίσματα (CBDCs), δημιουργώντας ένα συγκεντρωτικό πλαίσιο διαχείρισης της δυσαρέσκειας.
Η ιστορία γράφεται τώρα, στο παρασκήνιο. Είτε η νέα τάξη προκύψει μέσω μιας σιωπηρής συμφωνίας για τον χρυσό, είτε μέσω μιας ρήξης στις αλυσίδες εφοδιασμού, το σίγουρο είναι ότι η αξία του παραστατικού χρήματος μειώνεται, και η μόνη προστασία βρίσκεται στην κατοχή περιουσιακών στοιχείων εκτός του συστήματος μαζικής εκτύπωσης. Το νομισματικό παιχνίδι αλλάζει, και η Κίνα κρατά πλέον πολλά από τα πολυτιμότερα χαρτιά.
