Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Η κατάσταση στις ΗΠΑ έχει αρχίσει να μυρίζει… μπαρούτι. Ξυπνήσαμε σε μια θάλασσα από κόκκινα πρόσημα, με τον S&P και τον NASDAQ να συμπεριφέρονται λες και είδαν φάντασμα – ή μάλλον την πραγματικότητα. Η Cisco βουτάει κατά 10%, η Apple ακολουθεί με ένα ταπεινό -5% και το αφήγημα ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μας σώσει όλους αρχίζει να ξεθωριάζει επικίνδυνα. Γιατί; Διότι, αγαπητοί μου, η φούσκα είναι μαθηματικά μη βιώσιμη.
σχετικά άρθρα
Το πρόβλημα δεν είναι τεχνικό, είναι βαθιά υπαρξιακό και οικονομικό. Το 70% του αμερικανικού ΑΕΠ κρέμεται από τον καταναλωτή. Και αυτός ο καταναλωτής είναι, πολύ απλά, ταπί και ψύχραιμος. Οι καθυστερήσεις στα δάνεια πλησιάζουν τα επίπεδα του 2008, οι πωλήσεις κατοικιών έκαναν βουτιά ρεκόρ 8,4% και η πιστωτική κάρτα έχει τερματίσει. Όταν ο μέσος Αμερικανός δεν μπορεί να πληρώσει τη δόση του, ξεχάστε τα νέα iPhone και τα δείπνα. Προσθέστε σε αυτό το κοκτέιλ τους δασμούς που εκτοξεύουν το κόστος και ένα δολάριο που αποδυναμώνεται, και έχετε την τέλεια καταιγίδα. Η αγορά είχε προεξοφλήσει την τελειότητα – πληθωρισμό στο 2% και μείωση επιτοκίων. Η πραγματικότητα όμως, με τον πληθωρισμό να επιμένει δομικά στο 2,5%, ήρθε να χαλάσει το πάρτι.
Το Στοίχημα των 600 Δισ. και η Παγίδα Ρευστότητας
Εδώ είναι που το σενάριο γίνεται χολιγουντιανό θρίλερ. Οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας, οι λεγόμενοι hyperscalers, ετοιμάζονται να κάψουν πάνω από 600 δισεκατομμύρια δολάρια το 2026 για κέντρα δεδομένων AI. Από πού θα βρεθούν αυτά τα λεφτά; Από δανεισμό, φυσικά. Ο τεχνολογικός τομέας εκδίδει πλέον το 12% των ομολόγων – πέντε φορές πάνω από την εποχή της φούσκας των dot.com.
Αυτό δημιουργεί μια ασφυκτική στενότητα ρευστότητας. Οι τεχνολογικοί γίγαντες «ρουφάνε» τα διαθέσιμα κεφάλαια, εκτοπίζοντας άλλους κλάδους και αναγκάζοντας ακόμη και το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών να πληρώνει ακριβότερα για να δανειστεί. Το αμερικανικό έλλειμμα προβλέπεται να φτάσει το 6,7% του ΑΕΠ μέχρι το 2036, ένα νούμερο που προκαλεί ίλιγγο. Ο Έλον Μασκ μπορεί να ονειρεύεται ρομπότ που θα λύσουν το πρόβλημα παραγωγικότητας, αλλά μέχρι τότε, η χώρα είναι, όπως παραδέχτηκε και ο ίδιος, «1% μακριά από τη χρεοκοπία». Χωρίς ένα θαύμα παραγωγικότητας, ο Τιτανικός έχει ήδη δει το παγόβουνο. Και οι επιβάτες στην πρώτη θέση (βλέπε Big Tech) νομίζουν ότι είναι αβύθιστοι.
Ο Σαμουράι που Εκδικείται: Το «Ξήλωμα» του Carry Trade
Κι ενώ όλοι κοιτούν τον Λευκό Οίκο, ο πραγματικός κίνδυνος έρχεται από την Ανατολή. Η Ιαπωνία ξυπνάει. Η νίκη του νέου πρωθυπουργού και η αύξηση των επιτοκίων εκεί, μετατρέπουν το Γιεν από φτηνό εργαλείο δανεισμού σε όπλο μαζικής οικονομικής καταστροφής. Επί χρόνια, οι επενδυτές δανείζονταν φτηνά Γιεν για να αγοράζουν ακριβά αμερικανικά assets (το λεγόμενο carry trade). Τώρα; Το πάρτι τελείωσε.
Το δολάριο υποχωρεί έναντι του Γιεν (4% πτώση σε έναν μήνα), και τα hedge funds τρέχουν να καλύψουν τις θέσεις τους. Αυτό προκαλεί μαζικές ρευστοποιήσεις. Ακόμα και ο χρυσός και το ασήμι, που λογικά θα έπρεπε να καλπάζουν ως καταφύγια, δέχονται πιέσεις γιατί οι αλγόριθμοι πουλάνε ό,τι βρουν για να καλύψουν τη ζημιά από τις μετοχές. Είναι μια κλασική κρίση ρευστότητας: πουλάς τον νικητή (χρυσό) για να σώσεις τον χαμένο (μετοχές). Οι Ιάπωνες επενδυτές επαναπατρίζουν κεφάλαια και η Wall Street χάνει έναν από τους βασικούς της αιμοδότες.
Επίλογος: Όταν οι Αλγόριθμοι Πανικοβάλλονται
Συνοψίζοντας, ζούμε σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη στις ΗΠΑ μετατρέπεται από υπόσχεση σε απειλή για τις θέσεις εργασίας, πριν προλάβει να γίνει σωτήρας της οικονομίας. Η Goldman Sachs καταγράφει πωλήσεις ρεκόρ και τα short bets (στοιχήματα πτώσης) αυξάνονται με ρυθμούς πανδημίας.
Τι σημαίνει αυτό για εμάς τους απλούς παρατηρητές; Ότι η μεταβλητότητα ήρθε για να μείνει. Πτώσεις της τάξης του 2-5% ημερησίως θα γίνουν η νέα κανονικότητα. Οι «έξυπνοι» παίκτες ήδη κοιτάζουν προς τα πολύτιμα μέταλλα (παρά τις τωρινές διορθώσεις) και μετρητά, περιμένοντας να καθίσει η σκόνη. Το σύστημα «στριμώχνεται» από το χρέος, τον πληθωρισμό και τη γεωπολιτική αβεβαιότητα. Όσο για το αν θα δούμε ανάκαμψη; Όπως θα έλεγε και ένας κυνικός φίλος, «μην κρατάτε την αναπνοή σας», εκτός κι αν σας αρέσει το μπλε χρώμα στο πρόσωπο.
