Η γεωπολιτική της υποκλίσης: Ο Τραμπ στο Πεκίνο και η αμερικανική οικονομία σε ελεύθερη πτώση

Η εικόνα του Ντόναλντ Τραμπ να υψώνει το ποτήρι του ως ένδειξη σεβασμού προς τον Κινέζο οικοδεσπότη του, στο Πεκίνο, κουβαλάει έναν συμβολισμό που υπερβαίνει το πρωτόκολλο. Για έναν άνθρωπο που αποφεύγει το αλκοόλ με θρησκευτική ευλάβεια, η κίνηση αυτή δεν ήταν απλώς μια ευγενική χειρονομία. Ήταν η οπτική απεικόνιση μιας αναγκαιότητας. Η Ουάσιγκτον, παρά την επιθετική ρητορική των προηγούμενων ετών, βρίσκεται σήμερα σε μια θέση όπου οφείλει να επιδείξει σεβασμό –αν όχι υποτέλεια– στον οικονομικό γίγαντα της Ανατολής. Ο Τραμπ που είδαμε στην Κίνα δεν ήταν ο απρόβλεπτος μονομάχος των δασμών, αλλά ένας ηγέτης πειθαρχημένος, μετρημένος και εξαιρετικά προσεκτικός στις διατυπώσεις του.

σχετικά άρθρα

Το διπλωματικό θέατρο του Πεκίνου: Ο Τραμπ ζητά «οξυγόνο» για την αμερικανική οικονομία, ο Σι περιμένει

Ο Τραμπ στο Πεκίνο με όλη την αμερικανική οικονομία στις αποσκευές του: Συμφωνία επιβίωσης ή ομολογία ήττας;

Ο αόρατος πόλεμος του χρυσού: Πώς η Κίνα «αδειάζει» τα αμερικανικά θησαυροφυλάκια εν μέσω γεωπολιτικής κρίσης

Η ανάγκη για κινεζικό κεφάλαιο

Η αλλαγή στάσης εξηγείται εύκολα αν κοιτάξει κανείς τα λογιστικά βιβλία των αμερικανικών κολοσσών. Συνοδευόμενος από 30 κορυφαίους CEOs, ο Αμερικανός πρόεδρος προσπάθησε να πείσει τον Σι Τζινπίνγκ για τη συνέχιση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Η πραγματικότητα είναι σκληρή: η αμερικανική οικονομία χρειάζεται απεγνωσμένα την Κίνα. Με το κόστος του πολέμου στο Ιράν να εκτοξεύεται και την εσωτερική σταθερότητα να κλονίζεται, η εταιρική Αμερική εξαρτάται από το κινεζικό χρήμα και τον Κινέζο καταναλωτή για να επιβιώσει.

Ακόμη και ο Jensen Huang της Nvidia εμφανίστηκε συγκρατημένος. Όταν ρωτήθηκε για τις πωλήσεις τσιπ, απέφυγε την απάντηση. Η Nvidia γνωρίζει αυτό που η Ουάσιγκτον αρνείται να παραδεχτεί: η Κίνα δεν έχει πλέον την απελπισμένη ανάγκη για αμερικανική τεχνολογία που είχε κάποτε. Το Πεκίνο χτίζει το δικό του οικοσύστημα, την ώρα που οι ρωγμές στο εσωτερικό των ΗΠΑ βαθαίνουν επικίνδυνα, πλήττοντας τη βάση της κοινωνικής πυραμίδας.

Το τέλος της επισιτιστικής ασφάλειας

Ενώ ο Τραμπ διαπραγματευόταν στην Ασία, πίσω στην πατρίδα του παιζόταν ένα δράμα. Η κυβέρνηση, στην προσπάθειά της να διαχειριστεί το εκρηκτικό έλλειμμα που προκάλεσε το νέο φορολογικό νομοσχέδιο, προχωρά σε περικοπές μαμούθ 190 δισεκατομμυρίων δολαρίων στις επιδοτήσεις τροφίμων (SNAP). Είναι μια ειρωνεία που προκαλεί ίλιγγο: δεν υπάρχουν χρήματα για το φαγητό των φτωχών Αμερικανών, αλλά υπάρχουν πάντα διαθέσιμα κονδύλια για στρατιωτικές περιπέτειες και αμυντικές δαπάνες.

Αυτή η δημοσιονομική επιλογή έχει άμεσο αντίκτυπο στην πραγματική οικονομία. Κολοσσοί όπως η Walmart, που αντλούν το 8% των εσόδων τους από τις δαπάνες μέσω SNAP, θα δουν τους τζίρους τους να καταρρέουν. Όταν το φαγητό εξαφανίζεται από το τραπέζι, η κατανάλωση στερεύει. Εταιρείες όπως η Kraft Heinz και η PepsiCo προειδοποιούν ήδη για πτώση της ζήτησης. Ο μέσος Αμερικανός συμπιέζεται από παντού: πληθωρισμός στα τρόφιμα, ενέργεια πάνω από τα 100 δολάρια και τώρα, λιγότερη κρατική στήριξη.

Ο πόλεμος των ημιαγωγών και το Match Act

Στο μέτωπο της τεχνολογίας, η Ουάσιγκτον κλιμακώνει την ένταση με το “Match Act”, ένα νομοθέτημα που απαγορεύει όχι μόνο τις νέες πωλήσεις ημιαγωγών, αλλά και τη συντήρηση μηχανημάτων που βρίσκονται ήδη στην Κίνα. Πρόκειται για μια ακραία κίνηση που φέρνει σε απόγνωση τους συμμάχους. Η ολλανδική ASML, για παράδειγμα, βλέπει το 20% των πωλήσεών της να κινδυνεύει. Η απορία των Ευρωπαίων είναι εύλογη: αν όχι η Κίνα, τότε ποιος;

Το Πεκίνο, από την πλευρά του, δεν μένει με σταυρωμένα τα χέρια. Οι πληροφορίες για τη δημιουργία εγχώριας μηχανής λιθογραφίας EUV το 2025 δείχνουν ότι η Κίνα επενδύει σε ανθρώπινο κεφάλαιο και μηχανική. Με έναν τεράστιο στρατό αποφοίτων STEM και κρατική υποστήριξη, η πιθανότητα να καταστεί η Κίνα τεχνολογικά αυτόνομη είναι πλέον ορατή. Αν το Πεκίνο καταφέρει να τοπικοποιήσει πλήρως την παραγωγή τσιπ, το γεωπολιτικό παιχνίδι θα έχει τελειώσει οριστικά υπέρ του.

Το διπλό παιχνίδι του Ιράν

Την ίδια ώρα, το Ιράν κατάφερε να ταπεινώσει την Ουάσιγκτον ανακοινώνοντας ελεύθερη διέλευση για τα κινεζικά δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ. Η χρονική συγκυρία, παράλληλα με τη συνάντηση Σι-Τραμπ, δεν ήταν τυχαία. Η Τεχεράνη στέλνει μήνυμα ότι η Κίνα είναι ο προνομιακός της εταίρος. Το Πεκίνο αγοράζει το πετρέλαιο, βοηθά στην παράκαμψη των κυρώσεων και συμμετέχει στο οικοσύστημα των BRICS.

Για την Κίνα, το όφελος είναι διπλό: εξασφαλίζει φθηνή ενέργεια χωρίς το κόστος των ασφαλίστρων που επιβαρύνουν τη Δύση και ταυτόχρονα προωθεί το γουάν ως διεθνές νόμισμα. Η Ουάσιγκτον ζητά από το Πεκίνο να παρέμβει για τη σταθεροποίηση της περιοχής, αλλά ποιο είναι το κίνητρο για την Κίνα; Η παρούσα κατάσταση την ευνοεί, ενώ η εξάρτηση της Δύσης από το δολάριο υπονομεύεται συστηματικά.

Η Ευρώπη ως ενεργειακός όμηρος

Στο φόντο αυτών των εξελίξεων, η Ευρώπη βρίσκεται σε δεινή θέση. Οι προειδοποιήσεις για τον έλεγχο των ενεργειακών υποδομών της Γηραιάς Ηπείρου από αμερικανικές οντότητες πληθαίνουν. Μετά την καταστροφή του Nord Stream, το σενάριο θέλει τις ΗΠΑ να ελέγχουν τη διανομή και την τιμολόγηση του φυσικού αερίου, ακόμη κι αν αυτό παραμένει ρωσικής προέλευσης. Η Ευρώπη αποβιομηχανίζεται, οι τιμές της ενέργειας γονατίζουν τη Volkswagen και τις χημικές βιομηχανίες, και η ανταγωνιστικότητα χάνεται.

Η Ουάσιγκτον φαίνεται να επιδιώκει ένα “δωρεάν γεύμα” από τον υπόλοιπο κόσμο: απαιτεί εισροές κεφαλαίων, ζήτηση για το δολάριο, αγορά αμερικανικών όπλων και ενέργειας, και στήριξη των ελλειμμάτων της. Είναι μια στρατηγική επιβίωσης ενός συστήματος που δανείζεται για να διατηρήσει την κυριαρχία του, την ώρα που οι σύμμαχοί του αρχίζουν να δυσανασχετούν.

Η απομάκρυνση από το δολάριο

Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι η παγκόσμια εμπιστοσύνη στο αμερικανικό ομόλογο κλονίζεται. Οι υποβαθμίσεις από τους οίκους αξιολόγησης και η διαφοροποίηση των αποθεματικών από πολλές χώρες δείχνουν ότι η μετακίνηση από το δολάριο, αν και αργή, είναι σταθερή. Η Αμερική χρειάζεται ξένο χρήμα για να μην καταρρεύσει, αλλά οι γεωπολιτικές της απαιτήσεις γίνονται ολοένα και πιο δυσβάσταχτες για τους υπόλοιπους.

Είτε πρόκειται για τους ημιαγωγούς είτε για την ενέργεια, οι χώρες θα αναζητήσουν αργά ή γρήγορα την ανεξαρτησία τους. Το ταξίδι του Τραμπ στην Κίνα ήταν ίσως η πρώτη επίσημη αναγνώριση ότι ο κόσμος δεν είναι πια μονοπολικός. Η “πειθαρχημένη” παρουσία του εκεί μαρτυρά ότι ακόμη και ο πιο θορυβώδης υποστηρικτής του “America First” καταλαβαίνει πως, χωρίς την Κίνα, η Αμερική μένει μόνη σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία.