Φανταστείτε ένα γιγαντιαίο ρομπότ, όπου ένας άνθρωπος πιλότος —συνήθως ένας νεαρός άνδρας— σκαρφαλώνει στο εσωτερικό του και επιτυγχάνει μια μορφή ψηφιακής σύνδεσης, έτσι ώστε να γίνουν ένας ενιαίος, υβριδικός κυβερνοοργανισμός. Αυτή η εικόνα από τα ιαπωνικά cartoons δεν είναι απλώς μια παιδική ανάμνηση για τον Έλον Μασκ· είναι το θεμέλιο του οράματός του.
σχετικά άρθρα
Ο Μασκ υποστηρίζει επανειλημμένα ότι ο «ιός του woke μυαλού» έχει καταστρέψει το Σαν Φρανσίσκο και ότι το Twitter ήταν η πλατφόρμα διάδοσής του. Αν έλεγες στους ανθρώπους που γεμίζουν τις αίθουσες των δημαρχείων στην επαρχία, αντιτιθέμενοι στην κατασκευή κέντρων δεδομένων, ότι «έχουμε αυτή τη συναρπαστική νέα τεχνολογία που σημαίνει ότι εσείς και τα εγγόνια σας θα μείνετε χωρίς δουλειά για πάντα», δεν θα ακουγόταν ιδιαίτερα ελκυστικό. Όμως, από την οπτική γωνία του Μασκ, αυτό είναι αναπόφευκτο και επωφελές.
Ο μύθος του αυτοδημιούργητου λιμπερταριανού
Υπάρχει μια μεγάλη πλάνη γύρω από το πρόσωπό του. Ισχυρίζονται ότι είναι αυτοδημιούργητοι, ότι είναι λιμπερταριανοί, ιδιοφυείς επιχειρηματίες. Όμως η αλήθεια είναι διαφορετική: η DARPA πλήρωσε για το διαδίκτυο και τους το παρέδωσε το 1995. Στηρίζονται συνεχώς στην κρατική χρηματοδότηση για Έρευνα και Ανάπτυξη (R&D) και σε υπηρεσίες όπως το GPS. Μην πιστεύετε το “hype” τους. Μην αποδέχεστε την αυτο-μυθοποίησή τους.
Το χρήσιμο με το βιβλίο του Alexander Karp (της Palantir) είναι ότι καταρρίπτει αυτή τη μυθολογία από την αρχή. Η ιστορία αυτού του βιβλίου είναι ότι η Silicon Valley ήταν δημιούργημα του στρατιωτικού τομέα, έχασε το δρόμο της για λίγο ασχολούμενη με επιφανειακά μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και τώρα «πρέπει να επιστρέψει στο σπίτι της», δηλαδή στο Πεντάγωνο.
Τι είναι ο Μασκισμός;
Οι Ben Tarnoff και Quinn Slobodian είναι αποκαλυπτικοί στο νέο τους βιβλίο «Μασκισμός: Ένας οδηγός για τους μπερδεμένους». Η προσπάθεια εδώ δεν είναι να γραφτεί μια ακόμα βιογραφία του Έλον Μασκ, αλλά να εξαχθεί η φιλοσοφική υποδομή πίσω από αυτό που ονομάζουμε Μασκισμό. Δεν αφορά μόνο τον ίδιο, αλλά την τεχνολογική ιδεολογία γενικότερα.
Είναι μηδενισμός; Είναι χρησιμότητα (utilitarianism); Είναι «αποτελεσματικός αλτρουισμός»; Ή μήπως είναι απλώς ο καπιταλισμός στην πιο ακραία του μορφή; Ζούμε σε μια εποχή όπου τα πράγματα έχουν γίνει τόσο παράλογα, με έναν πλήρη απάνθρωπο μηδενισμό. Σκεφτείτε τις αγορές προβλέψεων (predictive markets) όπως η Kalshi, όπου μπορείς να στοιχηματίσεις για τα πάντα: από το αν θα βρέξει αύριο μέχρι το αν θα πέσει πυρηνική βόμβα στο Ιράν. Το σύνθημά τους είναι: «Ο κόσμος τρελάθηκε, παίξε στοίχημα». Υπάρχει κάτι βαθιά θλιβερό σε αυτό — ένας ηττοπαθής παραλογισμός που λέει: «Όλα πήγαν κατά διαβόλου, τίποτα δεν έχει νόημα, ας ρίξουμε τα ζάρια να γίνουμε δισεκατομμυριούχοι».
Η κληρονομιά του απαρτχάιντ και το «Fortress Futurism»
Ο Μασκ γεννήθηκε στην Πρετόρια το 1971. Προέρχεται από τη Νότια Αφρική του απαρτχάιντ, ένα καθεστώς λευκής υπεροχής που όμως έβλεπε τον εαυτό του ως εκσυγχρονιστικό και φουτουριστικό. Οι ηγέτες του απαρτχάιντ αγκάλιασαν την υψηλή τεχνολογία για να προστατευτούν από τις απειλές που ένιωθαν. Ένα παράδειγμα είναι το πυρηνικό πρόγραμμα της Νότιας Αφρικής, που ολοκληρώθηκε με τη βοήθεια Αμερικανών και Ισραηλινών επιστημόνων.
Αυτό το μοντέλο του «οχυρωμένου μέλλοντος» (Fortress Futurism) εξηγεί την εμμονή του Μασκ με την κάθετη ολοκλήρωση στις επιχειρήσεις του. Θέλει να μειώσει την εξάρτηση από εξωτερικούς προμηθευτές και να συγκεντρώσει την παραγωγή εντός της εταιρείας. Ενώ η Apple σχεδιάζει στην Καλιφόρνια και συναρμολογεί στην Κίνα, ο Μασκ ακολουθεί το μοντέλο του βιομηχανικού απαρτχάιντ: αυτονομία και οχυρωμένη παραγωγή.
Κυριαρχία ως Υπηρεσία (Sovereignty as a Service)
Ο Μασκ δεν είναι λιμπερταριανός. Πάντα χρησιμοποιούσε το κράτος ως πηγή ισχύος και κέρδους, επιδιώκοντας μια κρατική συμβίωση. Η SpaceX ξεκίνησε ως κυβερνητικός εργολάβος στον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας και σήμερα ελέγχει πάνω από το 90% των αμερικανικών τροχιακών εκτοξεύσεων.
Αυτό το ονομάζουμε «Κυριαρχία ως Υπηρεσία». Το κράτος αποκτά τη δυνατότητα να στέλνει δορυφόρους φθηνότερα, αλλά σε αντάλλαγμα εγκλωβίζεται σε ένα μοντέλο συνδρομής, παρόμοιο με το λογισμικό (Software as a Service). Ο Μασκ δεν αντικαθιστά το κράτος· ενσωματώνεται σε αυτό, αυξάνοντας την κρατική ικανότητα μέσω ιδιωτικών μέσων.
Ο άνθρωπος ως «Shadow Person» και η κατάργηση της ενσυναίσθησης
Στον κόσμο του Μασκισμού, οι άνθρωποι αντιμετωπίζονται ως NPCs (μη παίκτες) ή ως «shadow people» (άνθρωποι-σκιές). Αν πιστεύεις ότι ζούμε σε μια προσομοίωση, όπως υποστηρίζει συχνά ο Μασκ, τότε ηθικά είναι πιο εύκολο να αντιμετωπίζεις τους άλλους ως «κακό κώδικα».
Όταν μπήκε στο Twitter, απέλυσε το 80% του προσωπικού γιατί τους έβλεπε ως «ιούς» ή «βαμπίρ» που έπρεπε να εκκαθαριστούν από τη βάση δεδομένων. Η ενσυναίσθηση θεωρείται από τον Μασκ ως ένα «ανθρώπινο κενό ασφαλείας» (exploit). Υποστηρίζει ότι η «αυτοκτονική ενσυναίσθηση» μας αποσπά από την αποστολή της ανθρωπότητας. Έτσι, μπορεί να δικαιολογεί τη σκληρότητά του ως «μεγαλύτερη αγάπη για το ανθρώπινο είδος», ενώ στην πραγματικότητα συγχέει το σύμπαν με τον εαυτό του και την ανθρωπότητα με τη δική του γενιά.
Η σύνδεση με το Ισραήλ και την τεχνο-στρατιωτική ισχύ
Υπάρχει μια σαφής αναλογία μεταξύ του Μασκισμού και της λειτουργίας του κράτους του Ισραήλ. Εκεί, ο ιδιωτικός τεχνολογικός τομέας ήταν πάντα εργαλείο του στρατού. Η συγχώνευση τεχνολογίας και πολεμικής μηχανής, που ο Μασκ επιδιώκει τώρα στις ΗΠΑ, στο Ισραήλ είναι η μόνιμη πραγματικότητα. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Μασκ βρέθηκε εκεί μετά τις 7 Οκτωβρίου, φορώντας το αλεξίσφαιρο γιλέκο, επιβεβαιώνοντας την ιδεολογική του ταύτιση με αυτό το μοντέλο ισχύος.
Υπάρχει ελπίδα; Η αντίσταση στον Μασκισμό
Παρά την τεράστια ισχύ του, ο Μασκισμός έχει τρωτά σημεία. Το βασικότερο είναι η έλλειψη κοινωνικής νομιμοποίησης. Οι καπιταλιστές του παρελθόντος, όπως ο Φορντ, αναγκάστηκαν να κάνουν συμβιβασμούς με την εργατική τάξη για να εξασφαλίσουν κοινωνική ειρήνη. Ο Μασκ, μην έχοντας απέναντί του μια οργανωμένη εργατική τάξη, έχει ξεφύγει σε έναν απρόβλεπτο και χαοτικό αυταρχισμό.
Όμως, η αντίδραση ξεκινά. Οι άνθρωποι αρχίζουν να μισούν την Τεχνητή Νοημοσύνη που τους παίρνει τις δουλειές, απεχθάνονται τα deepfakes και την αίσθηση ότι τους λένε ψέματα. Η «υπόσχεση» του Μασκισμού για ένα λαμπερό μέλλον στον Άρη φαίνεται όλο και περισσότερο ως μια απόπειρα διαφυγής από τα προβλήματα που ο ίδιος βοηθά να δημιουργηθούν στη Γη.
Στο τέλος της ημέρας, ο Μασκισμός μπορεί να καταρρεύσει κάτω από το βάρος της δικής του ψευδαίσθησης: ότι η νοημοσύνη είναι απλώς επεξεργαστική ισχύς και ότι οι άνθρωποι είναι απλώς δεδομένα. Η πραγματικότητα όμως έχει τριβές, έχει δικαιοσύνη και έχει μια ανθρώπινη φύση που αρνείται να γίνει «shadow person» στο video game ενός δισεκατομμυριούχου.
